Skip to main content

Full text of "Leanmhuin Chriosd, ann ceithear leabhraichean:"

See other formats


n 






m 



m \ 



■i 



m 



-X-4^ 



RB.S.7WS 



AW« • 






Digitized by the Internet Archive 

in 2012 with funding from 

National Library of Scotland 



http://archive.org/details/leanmhuinchriosd1785thom 



"Cì 






LEANMHUIN CHRIOSD, 



A N N 

CEITHEAR LEABHRAICHEAN 3 

SGRIOBHTA AKN LADOIN 

LE TOMAIS A CEMFIS: 

AIR UR EIDER-THEANGACHA' GU GAOILIG ALBANNÀCH 

Le R.«.», M ÌÌ M.A, L S. 

<,<•»<..<«<..<..<.!<..< >« 5JJ^>C>«>»>»'»'>-^.>..>a 



CLO-BHUAILTE ANN DUN-AODAIN, 

MDCCLXXXV. 



( iii ) 



ANN ROhRAlTE. 

7 EABHOIR Ghaolaichy cha'nfheudar an 
Leahhar heag fo, (Leanmhuin Chriofd) 9 
a mholla* na's tnoa na 'ta fe cheana, le heuì 
agus fgriohhc? gachduine foluimte agus crahh* 
ach: air dha hhith fgriohhta anns gach Caìnte 
Chriofdui', agus ann lamh agus gnathach 
gach gne fuaigh fan Chriofdachd s amon 
ihaohh Creideamh agus Barraih dta uile % 
ann aon ghuth agus focul, rnar aon duine 
ag aontacha' ann am molld agus cìiu ann 
Leahhair hhìg fo j mar ni fonruichte araon 
chum heafan an deagh Chriofdu? ionfacha\ 
tre hahhd hitheanta is curam dheth s agus 
fos chum na Beatha fhiorrui* fhaotuin ann 
deidh laimh, mar thora* math air a hhuainea 9 
as ; tre deagh Bheath&agas Dkheall crabhach* 



a % 



[ • 3 



C L A R-C H U M A I 



T 



L E A B H A R I. 

Caib. Taobh 

I. A I R Leanmhuin Chrìofd, agus Dimheafa' 

uile Dhiamhaoineafan an t Saoghail, i 

II. Air fmuainte irilèal de fein, ~ ~ 3 

III. Air Teagafg na Firinn, 4 

IV. Air Giiocas ann Deanatais, 7 
V, Air Leabha' na Sgrioptuirean Naomh, - 8 

VI. Air na Togaraibh Nco-cneafta, - o, 

VII. Air Teichea' an Dochais Dhiaonhaoin, agus 

an Ardain, - - - 10 

VIII. Air Seachna' Caidereas ro mhor, - . ji 
IX. Air Umhalachd agus Smachd, - iz 

X. Air Seachna' anabar Bhriathra', - 13 
XI, Air Sirea' na fio-chainte, agus Eud na Inntin 

Spioradalta, - - 14 

XII. Air Feamalàchd am Mhio-fhoirbheis, 16 

XIII. Air Seafamh ann aghai' Bhuairean, - 17 

XIV. Air Seachna' Breath Ubbuin, - ao 
XV. Air Oibreibh Deanta o Ghradh, - %l 

XVI. Air Fulana' Crona Luchd-eile, - aa 

XVII. Air am Bheathea Mhanacharach, - 24 

XVIII. Air Eifeamlair nan Athracha Naomh, aj 

XIX. Air Cleachdaibh an Deagh Neach Dhiadhai'. 27 

XX, Air Speis an Uaigneis agus an Tofd, - 30 

b 



vi. €LA R-CHUMAIL. 

Caìb - Taobh 

XXI. Air Tuirfe an Chridhe, - - g 3 

XXH. Air Smuainteacha' Truaidhe an Duine, 35 

XXIII, Air Smuaintcan am Bhais, « 33 

XXIV, Air Breathanas agus Piantan nam Peaca', 43 
XXV. Air Leafacha' Durachdach arn uile Bheathai 

K - - 46, 

L E A B H A R ÌI. 

I. AIR Giulan an Leath-ftigh, - 51 

II. Air Fcin-gheillea' Umhal, - 54 

III. Air an Duine Mhath fhio-chainteach, - §5 

IV, Air an Inntin ghlan, agus am Mian Neo-loch- 

dach, - - 57 

V. Air Lear bhcachda Beathai aoin fein> - ,58 

VI. Air Gairdeachas na Deagh Choguis, - 60 

VII. Air Gradh Iofa ofcion gach Ni, = 61 

VIII. Air Cairdeas Chaidereach Iofa, - 63 

IX. Air Uireafbhui' gach Furtachd, - 65 

X. Air Taingeolachd akfon Grais Dea, - 69 

XI, Air Aireamh bheag Luchd-graidh an Chrain- 

cheufai', - - 71 . 

XII. Air Slighe Rioghail Chrain-cheufai', - 75 

L E A B H A R III. 

T. AIR Labhairt Chriofd oLeath-afteach, 80 
II. Air ciod, a'ta 'n Fhirinn ag labhara' an- 

naine gan Fharam Bhriathran, 8l 
III. Gu bheil Focuil Dea re 'm bhith air an 
eifdeachd maille ri Irifealachd; agus 
gur lionar Iafdan nach'eil 'g an co-'ro- 

macha' fa, - - 83. 



CLAR-CHU.MAIL, vii 

Caib. Taobh 

IV. Gur coir dhuinne imeachd ann Firinn 

agns Irifealachd, - 85 

V. Air Tora' iongautach an Ghrais Dhia- 

dhai', - - - - 88 

VI. Air Dearbha' an GhraidheorFhireanaich, 91 
VII. Air Folacha' an Ghrais fo Choimhead na 

Irifeàlachd, - - "93 

VIII. Air Mheafa' fhuarach ma Neach fein ann 

SeahV Bhea, 96 

IX. Tha gach uile Ni re leigea' ri Dia, mar 

ris an Chrioch dheireanach, - 98 

'X. Gur blafta Seirbheas dheanamh do Dhìa, 

agus Tair dheanamh air an t Saoghai, 99 
XI. Gu bheil Miannan an Chridhe re'n ran- 

facha' agus re 'm meafarracha', 10I 

XII. Air Folum na Foighidin, agus air Cath 

ann aghai' an Ainmhian, - 103 

XIII. Air Umhalachd an lochdarain irifeal reir 

Eifeamlair Iofa Chriofd, - 105 

XIV. Air Beachda' Breathanafan naigneach 

Dhea, air Eagal gu 'n attar finn le 'r 
.deagh Oibreibh fe, - - 107 

XV. Cionnas is eigin dhuinn bhith fuidh- 

eichte, agus a' ra' an uair is mian 
lein Ni air bith, - - 108 

XVI. Gur coir am fior iholas fhirea' ann Dia 

amhain, - - iio 

XVII. Gur coir dhuinn arn uile Churam chui- 

rea' air Dia, - - 113 

XVIII. Gur eigin na Truaidhean aimfireal ghiu- 
lana' le Foighidin, reir Eifeamlair 
Chriofd, - - 113 

XIX. Air Giuìana' nan Eacoirean, agus co Ti 

dhearbhar Foighidineach do rirea', 114 
ba 



v'ùi CL AR-CHUM AIL. 

Caib. Taobh 

XX. Air Aidmheil na Anmhunnachd araì' 

agus air Truaidheibh na Beathai fo, ' 116 
XXI. Gur dlighe Tamh ghabhail ann Dia, os 

cion gach uile Math, agus Tiolaca', IlS 
XXII. Air Cuimhneachan Sochairean lionmhor 

Dhea, - - - 121 

XXIII. Air na ceithear Nitheibh a'ta toirt amach 

fio-chainte mhoir, - 124 

XXIV. Air Seachna' Geur-cheafnacha' Beathai 

Neach eile, - - 126 

XXV. Air na Nitheibh 'fam bheil fioth dhain- 
gean an Chridhe, agus an Aftair 
fhireanaich ag coi-fheafamh, 127 

XXVI. Air Ardachd na Saoir Inntin, a'ta 'n 
Urnuidh irifeal ag toiltin na's fearr, na 
Leabha', - - 129 

XXVII. Gu bheil an Speis uaigneach dha fein ag 
cumail air ais an Duine go mor o'n 
Ard-mhath, - - 131 

XXVIII. Ann aghai' Teangan an Luchd-chuil- 

chaine, - - IJ3 

XXIX. Cioimas ata Dia re bhith air a ghairmea', 
agus air a bheannacha' ann 'fna Trio- 
bloideibh, - - 134 

XXX. Air Tora' an Chuideachd dhiadhai' agus 

Muingean an Ghrais air ath-fhaotuin, 135 
XXXI. Air Dearmad gach uile Chreatoir, chum 

gu 'm feudar an Cruthadoir fhaotuin, 138 
XXXII. Air arn Aich-euin fein' agus Dìulta, 

gach uile Sannt, - - 140 

XXXII f. Air Neo-fheafmhachd an Chridhe agus 

air Seola' ar Run deireanach §u Dia. 14» 



CLAR-CHUMAIL. \% 

Caib. Taobh 

XXXIV. An Ti aige bheil gradh do Dhia thar 
gach uile Ni, gheabh e Blas air Dia 
anns gach uile Ni, - - 143 

XXXV. Nibheil lan Dion o Bhuairea' 'fam Bhea- 

thafo, I4S 

XXXVI. Ann aghai' Breathanafa dhiamhaoin nan 

Daoine, - - - 146 

XXXVII, Air Geilleachdain glan agus lan Dhinn 

fein, chum Fua%al Chridhe fhaotuin, 148 
XXXVII K AirRiaghailtmhath nan Nithe o'n leath 
amuigh, agus air dol gu Dia 'n arn 
Eigean fa, I48 

XXXIX. Cha'n eigin do'n Duine bhith ro dhian 

'n a Gnothachaibh fa, - 151 

XL, Cha'n 'eil Ni do Mhath aige an Duine 
uaidhe fein, agus ni'n urrra' dha gloir 
dheanamh ma ni fam bith, - 15% 

XLI. Air Tair gach uile Onoir aimfireal, - 154 
XLH. Nach 'eil Sio-chainte re chuirea' ann' fna 

Daoineibh, - 155 

XLIII. Ann aghai' Foluim dhiamhaoin fhaogh- 

alta, - - =.156 

XLIV. Cha'n 'eil na Nithe o'n leath-amuigh re 

bhith air an tarruinea' ugain fein, 158 
XLV, Nach coir Creideas thoirt do gach uile, 
agus gu bheil Sluagh claon chum bhith 
ciontach an» Briathraibh, - 159 

XLVI, Air dochas bhith againe ann an Dia, an 

uairdh eireas tiligea' nam Briathran, 161 
X-LVII. Gu bheil gach Ni antromach re giulana' 

airfon na Beathai (hiorrui', - 164 

XLVIII. Air La na Siorruidheachd, agus Truaidh- 

eibh na Beathai fo, - - 165 



e CLAR-CHUMAIL. 

Caib. T^bh 

XLIX. Air Togar na Beathai fhiorrui' àgus cia 
mor agus math Geallan an Luchd- 
cath, - - ld<) 

L. Air an Doigh, anns am bu choir an 
Duine neo-lann, e fein ofFrala' fuas 
annLamhDhea, - - 17S 

LI. Gureigin duinne finn fein chleachda' ann 
Oibreibh irrifeai, an uair nach feudar 
leine ruigfin air na ard Nitheibh, 176 

LII. Ni coir do'n lìuine e fein mheafa' fiun- 
tach air fòlas, ach na's tocha toiltin- 
each air buileibh, - - 377 

LIIT. Cha' n' eil Gras Dea air a chophairt- 
eacha' ri Luchd fmuainteacha' nan 
Nitbe talmhui, - - 177 

LIV. Air Gluafaibh fa leath an Naduir agus a 

ghrais, - - - 1S0 

LY. Air Truailleachd an Naduir, agus Neait 

an ghrais dhiadhai', - - 185 

LVI. Gtu* coir dhuinne finn fein aich-euinea', 

agus Criofd leanachd tre na Crois, 180 
LVTI. Na bithea' an Duine ro arfnaileach an 

tra thuiteas fe ann corr Chiontaibh, 190 
LVIII. Cha choir bhith ri ranfacha' fteach ann 
Cuifeibh ard, no ann Breathanafaibh 
foluichte Dhea, - ,r xyz 

XIX. Gu bheil gach Earbs agus Doehas r'an 

Suidheacha' air Dia amhaìn, - 496 



CLAR-CHUMAIL. 



L E A B H A R IV. 

Caib. Taobh 

I. Cia mor an t Urram Ieis am bheil Criofd 

re ghabhail, - - 199 

II, Gu bheil Maitheas mor, agus gradh Dhea 
air an taifbeana' 'mach do'n Duine anns 
an t Sacramaid f®, - - 305 

II f. Gu bheil e tarbhach an Commanachdghabh- 

ail go tric, - - 208 

IV. Gur lionmhor na Sochairean a'ta air an 
toirt dhoibfe a ghabhasan Commanachd 
go crabhach, - - 210 

V. Air Feothas an t Sacramaid, agus air an 

Inmhe Shagairteach, - - 214 

VI. Iartas iomchui' thaobh Ceafnacha' rei 

Commanachd, - - 216 

VII. Air Ranfacha' 'mach na fein Choguis arai', 

agus air Run leafachai' na Beathai, 216 

VIII. Air offral Chriofd air a chrann-cheufai' 

agus air a thoirt fuas fcin, - 2JC> 

IX. Gur coir dhuinne Sinn fein agusgach Ni a'ta 
againe thoirt fuas do Dhia, agus guidhea' 
airfon gach uile, - - 220 

X. Cha' n' eil an Commanachd Naomh re 

bhith air fhagail go furafda, - 2z3 

XI. Gn bheil Corp Chriofd agus na Sgrioptui- 
rean Naomh ro fheamail airfon an Anaim 
fhereaaaieh, - 226 

XII. Gur coir do'n Neach a'ta gu Commanachd 
ghabhail e fein dheafacha' fa-chomhair 
Chriafd le Dicheall ro mhor, 



xìi C L A R - C H U M A I L. 

Caib. , Taobh 

XIII. Gu'm bu choir do'n Anam chrabhach bhith 

ag miannacha' le uile Chridhe, bhith 
ceangailte re Criofd 'fan t Sacramaid, 1%% 

XIV. Air Togar lafarach corr Mhuintirchrabhach 

chum Corp Chriofd ghabhail, - 234 

XV. Gu bheilgras na Crabhachd airfhaigheal tre 

Irifealachd agus Fein-aich euinea', 235 

XVI. Gur coir dhuinne arn Eigeanan fa fhof- 

gala' do Chriefd, agus a ghras fa iarra', 
XVII. Air Gradh durachdach agus air Togar ro 

mhor gu Criofd ghlaea', - 230 

XVII I. Ni bu choir do'n Duine bhith na Ranfaich- 
eor mian - fheallach 'fan t Sacramaid, 
ach mar Fhear-leanmhuin irifeal Chriofd 
àg toirt a Thuigfe fo Smachd do Chreidr 
camh Naomh. - - j^j 



LEANMHUIN CHRIOSD. * 




Alr Leanmhuin Chriofd, agus Di-mhcafa iiile Dhiamhaoin- 
eafan an t Saoghail. 



AN ti a 'ta 'g am' leantuin fe, cha 'n imeich e 
ann dorchadas : deirfe an Tighearna. 'Siad fo 
briathra Chriofd, leis an comhairleichear finn, 
ma 's aill lein do rirea', bhith aìr ar foilleireacha', agus 
air ar faora' o gach doille cridhe ; gur eigin dhuinn a 
bheatha, is a bheufan leanachd. Uime fin, fe 'r mor 
ghncthach fmuaineacha' air beatha Jofa Chriofd. 

Tha teagafg Chriofd toirt barrachd air uiie thea* 
gafgaibh nan Naomh ; agus co fam bith aige 'm bheil 
an fpiorad, gheabh e ann fin am manna foluichte. Ach 
tha e tachairt, o eifdeachd tric na foifgeoii, nach mo- 
thaich moran, ach mian beag chum ahaniuin ; bhri nach 
'eii fpiorad Chriofd acca. Ach an ti leis an aill bria- 
thran Chriofd thuigfin go iomlan, agus go mothaichte; 
is eigin dha ionfacha' a bheatha go iomlan dheanamh 
coilach r' a bheatha fa. 

A Ciod 



* LEANMHUIN CHRIOSD. L, I. 

Ciod am' feam dhuit ard chonfpoid dheanamh m' an 
Trionaid : ma' fe gu mio-thoileich thu an Trionaid o fm, 
le dioth na irifealachd ? Do rirea' cha *n c ard bhria- 
thran a ni neach naomh, is ionrnichte ; ach 'fi bheatha 
chrabhach a ni an du'int gaolach do Dhia. Js mor b' f hearr 
leam dubhron mhothacha' 'na chiall-innfea fa.thuigfin. 
Na b'aithne dhuit am Bibeal uile air cridhc, agus raitean 
uilc nan Gliocafoir : ciod an tairbhe bhithea' fan iom- 
lan, gan ghradh agus gras Dea ? Diamhaoineas nan 
diamhaoineafa, agusisdiamhaoineasgach ni, bharairDia 
ghradhacha' agus eifean amhain riarucha'. Se fo an glio- 
cas is airde, bhith dluthacha gu rioghachd neamh tre 
tair an t faoghail. 

Is diamhaoineas air an abhar fin, beartas neo-bhuan 
iarra', agus dochas chuirea' annta. Is diamhaoineas fos 
onoirean fhantacha', agus e fein thogail ann ard inmhe. 
Is diamhaoineas ainmhiana na feola kantuin ; agus an ni 
ud thogara' fa 'n eigin dhuit an deidh laimh bhith go 
goirte air do chragha'. Is diamhaoineas faoghal fada 
fhirea' agus beag curam ghabhail ma dheagh bheatha. Is 
diamhaoineas bhith fmuaineacha' mhain air am bheatha 
a 'ta lathair, agus gan folar dheanamh fa-chomhair na 
beathai re teachd. Is diamhaoineas gradh thoirt do'n 
ni, a tha dol le mor ftead thart : agus gan chabhag 
dheanamh ionfui' an aite, anns am mairr an t aoibhneas 
fiorrui'. 

Cuimhneich go tric air ant fean fhocul ud, nach fa- 
fuichear an chluas le eifdeachd, ni moa lionar ant fuil le 
fealla. Uime fin, tarruin do chridhe o ghradh nan nithe 
faicfineach, agus tionda thu fein chum na nithedo-fhaic- 
fineach. Oir tha luchd-leanmhuin na feolmhorachd ag 
falacha' na coguis, is ag calla' grais Dea. 

CAIB. II. 



C.II. LEANMHUIN CHRIOSD, 3 

C A I B. II. 

Alr Snmaìntè Irifeal de fehu 

T3 mian leis gach duine, go nadurail eolas ghabhail : 
ach ciod an tairbhe a 'ta ann folum gan eagal Dea ? 
Is fearr go cinteach am fear-ducha iriieal, a tha re feh- 
bheas do Dhia, na Gliocafoir uaibhreach a 'ta beachda' 
air curfa nan neamir, is 'g a dhearmad fein. An ti 
d'an aithne e fein go maith, tha e fuarach 'n a ihealla 
fein, is cha tlachd leis ciiu dhaonna. Ghe gu b' aithne 
dhamh gach ni, a 'ta fan t faoghal, is nach bithin atsn 
gradh ; ciod an cuideacha dhamh e ann lathair Dhea, 
a bheir breath orm reir mo ghniomhara fa. 

Cuir uaite mor mhian bhith eolach ; bhri gu faithear 
annfin mor chealg agus feachran inntin. Iadfan a 'ta 
foluimte, is mian leo bhith air am meafa' agus air an 
gairmea' glioc. Tha iomad ni ann, nach 'eii an eolas, 
ach beag no gan tairbhe idir do'n anam. Agns is mi- 
chiallach go moran neach, a chuireas duil ann nitheibh 
air bith eile, ach fna nitheibh a 'ta feamail chum llainte. 
Cha fafuich moran f hocuil an t anam, ach ata deagh 
bheatha toirt fois do'n inntin ; agus coguis ghlan ag 
toirt mor earbfa ann Dia. 

Mar is moa, agus mar is fearr is aithne dhuit, o fin, 
is truime bheirear breathanas oit, mar caith thu do 
bheatha na's naoimhe. Uime fin na bith air do thogail 
fuas le eolas no folum air bith : ach bithea' eagal ort 
na'sluaithe, f 'an eolas thugad dhuit. Ma chithear dhuit, 
gur aithne dhuit moran, agus gu bheil thu tuigfin go ro 
mhaith; cuimhneich fan am cheudna, gur lionor na 
fin go mor, na nithe air am bheil thu ain-eolach. Na 
bith ard-inntincach, ach gu b'f hearr leat d' ain-eolas 
A 3 ajdeacha'. 



4 LEANMHUIN CHRIOSD. L. I. 

aideacha'. C' uime chuirea' tu thu fein roi neach fam. 
bith, an uair gheabhar moran na 's foluimte, agus na's 
eolaiche fan lagh na thu fein. Ma's aill leat go feamail 
eolas agus ionfacha ghlaca', gradhaich bhith ain-fhiof- 
rach' agus bhith air do mheafa' mar neo-ni. 

'Se fo an teagafg is airde, agus is feamaile air bith, 
fìor eolas agus di-mheafa dhe fein. Is mor an t iomlan- 
achd, agus an gliocas, neach fhealtuin airfein mar neo-nì, 
agus do ghna fmuaineacha' air cach eile go ro mheafail 
agUs go maith. Ma chi thu neach eile go folluifeach ag 
peaccacha', no ag deanamh mor 'olc fam bith, cha bu 
choir dhuit aìrfon fin thu fein mheafa' na b'fhearr na 
tifea.fi ; bhri nach 'eil fios agad, cia fada df heudas tu 
fantuin fan ftaid mhath. Tha finn uile lag; ach faic, 
nach feall thuair aon neach, na's anmhunn na thu feùio 



C A I E. III. 

Air Tcagafg na Firìnn. 

TS fona an ti a theagaifgeas an fhirinn lea fein, cha 
'n ann tre deilbh agus briathran, a 'ta dol thart, 
ach mar ata i inte fein. Is tric tha ar barrail agus ar 
ceadfa 'g ar mealla'fa, agus is ro bheag chi iad. Ciod 
am feam ann mor chonfpoid mu nitheibh dorch agus 
foluichte, m'annach toirear breat'h fam bhreathanas 
oirne, thaobh nàch b'aithne dhuinn iad. Gur mor an 
ghoraich na nithe feamail agus tarbhach dhearmad, 
agus curam go toileach ghabhail do nitheibh ciuireil is 
diamhaoin ; tha fuilean againe, agus ni faic finn leo. 

Ciod an gnothach a 'ta againe ri ginealaibh agus gneibh. 
r.an Gliocafoir ? — An ti ris an labhair am Focal Siorrui', 
faorar e o iomad barraileibh. Tha gach ni o aon f hocul, 
agus tha gach uile labhairt fan aon fo : agus fe fo an tus 

a 



€. III. LEANMHUIN CHRIOSD. 5 

a 'ta labhara' riunn mar an ceudna. Gan an focul fo t 
cha tuig neach, ni moa bheir e breath go direach. An 
neach d'am bheii gach ni mar aon, agus tha tarruin gach 
niguaon, agus ann aon ag faicin gach uile ni, feudae' fe 
go feafmhach ann cridhe, tamh ghabhail ann Dea le fio- 
chainte. O fhiiinn mo Dhia, dean fa mife 'm aon leatfa 
ann gradh bi-bhuan ! Tha fgkheas orm go tric le lea- 
bha', is eifdeachd moran nithe : annadfa tha t iomlan, 
ìs aill, agus is mian leam. Duna' luchd foluim am 
beul, bithea' gach duil 'nan toft ann do lathair fe : labhair 
thufa 'mhain rium. 

Mar is moa tha an duine aontuichte anna fein, agus 
afieach neo-Iochdach, is lionoire go mor, agus is aircie na 
fin, na nithe a thuigeas e, bhri gu fai' e os ard foHus na 
tuigfin. Cha chuirear an tanam glan, neo-lochdach, agus 
neo-atharraichte air feachran le moran ghnothachaibh ; 
do bhri gu deanar gach ni leis, chum onoir Dhea, agus 
fe ag deanamh a dhulan, bhith ann fois aige fein, agus 
foar o gach fein-lhirea'. 

Co bhacas agus a bhuaireas tu na's moa na do ghaol 
neo-chlaoite cridhe. Air tus fuidheichi' an duine math, 
agus diadhai 'n obair 'n a chridhe, a 's coir dha dhean- 
amh o leath amuigh. Cha tarruin fin e chum togaran 
na droch claonaid ; ach tiondai' fe iad gu riaghailt an 
reafain cheirt. Co aige 'm bheil cath na's cruai', na 
neach ni fpairn chum buaidhe thoirt air fein : ach 'fe 
fo bu choir bhith mar ar gnothach arai' fein, eadhorj 
buaidhe thoirt oirne fein, agus go lathail fpionna fhao- 
tuin 'n ar 'n aghai fein, agus fas do ghna na's fearr, 
agus na's fearr. 

Tha gach uile iomlanachd anns am bheatha £0 
comaifgte le neo-iomlanachd ; agus cha 'n eil ar n' uile 
imuaineacha' faor o dhorchadas eigin. Tha t eolas irifeal 

dhiot 



6 LEANMHUIN CHRIOSD. L. I. 

dhiot fein 'na fiighe gu Dia na's cinteiche, na firea' is 
doimhine chum folum. Cha n' eil an t ionfacha re 
chronacha', no lom eolas ni fam bith, a 'ta math ann 
fein, agus orduichte le Dia; ach tha 'n deagh choguis 
agus am bheatha chrabhach re raoineacha' roi fin. Ach 
bhri gur Iionor iad, a ni tuiilea' faothairdf hiofracha' mach 5 
no ni iad chum de^gh chaithea-bheatha, uime fin is tric 
an feachran, agus cha giulain iad meas air bith, ach beag. 

O na gabhuì' fiad urraid dhicheall fa laimh, chum 
ciontan fpiana' as am bun, agus fubhailcean fhuidh- 
eacha' nan aite, mar ni fiad chum ceifdean ghluafa' cha 
bhithea' coilion olc, no mafla am meafg an t fluaigh, 
no urraid fhuafgala' fna Manachara. Go cinteach, air 
teachd do la bhreathanais, cha 'n iarrar oirne, ciod a 
leabh finn, ach ciod a rinn finn ; no cia deas labhair 
finn ; ach cia go diadhai' agus chaith finn ar beatha. Innis 
dhamh, c'aite anois am bhèil an luchd-foluim fin uile, 
agus na maifdeara fin, a b'aithne dhuit an tra bha fiad 
beo, agus fgeamhach ann ionfacha. Nois tha 'm beolaint 
fe aige iuchd eile; agus cha 'n aithne dhamh, an fmuai- 
neich iad go brach orra. Bha iad md eigin air am 
meafa 'n an la fein, ach nois ni bheil luaidh idir orra. 

Och ! cia grad tha gloir an t faoghail dol feachad ? 
O! nach freagairea'am beathafado'm folum fa; ann fin 
dh ionfaichea', agus leabha' iad go maith. Cia lionor 
iad a 'ta 'g an fgriofa' fein fan t faoghal trid ionfacha 
diamhaoin,an tra tha iad ag gabhail ro bheag curam do 
fheirbheasDea? Aguschion gur annfa ko bhith mor, na 
bhith itifeal, uime fin caiilear iad 'n an fmuainteibh 
fein. 'S eifean tha mor do rirea' aige 'm bheil mor 
Ghradh. 'S eifean a 'ta mor go fìrincach, aige 'm bheil 
beag fuim dhe fein, agus tha feaituin mar neo-ni air an 
inmhc-onoir is airde. . Tha e do rirea' crionta a fheallas 

air 



C III. LEANMHUIN CHRIOSD. 7 

air gach uile nithe talmhui mar Ihalachar, chum gu 
cofain e Criofd. Agus tha e foluimte do rirea' an ti ni 
toil Dea, agus a threigeas a thoil fein. 



C A I B. IV. 

Air Gliocas ann Dcanatais. 

/^HA 'n eil creideas re thoirt do gach focul agus 
cogair ; ach is eigin an chuis leir-bheachda' no 
cho-'romacha' go rochuramach agus aifeach reir Dhea. 
Ach mo thruaidhe! is tric lein an t olc, na's luaìthe na 
math, araon chreidfin agus ra' ma neach eile, mar fin, 
tha finn go lag. Ach cha chreid na daoine foirfc go 
furafda gach uile fear-airifea', thaobh guraithne dhoibh 
gu bheil anmhunnachd dhoanna claointe chum uilc, agus 
tuitemeacb go leoir ann foculaibh. 

Is mor an gliocas, gan bhith ubbuin ann ar deanatas, 
agus ganbhith agfeafamh go cean-iaidireach riar barrai- 
leibh arai' fein. Agus fos cha choir creideas thoirt do 
bhriathran gach uile gne dhuine, no na nithe a chuabj, 
no a chreid finn', an grad ihinea' gu cluafa luchdeile. 
Gabh comhairle o dhuine glioc agus coguifeach, agus 
iarr na's tocha bhith air do theagafga' le neach is fearr 
na thu fein, na d' inleachd fein leantuin. Tha deagh 
beatha deanamh an duine glioc do reir Dhea, agus deas 
airfon iomad nithe. Mar as moa tha neach fam bith 
irifeal anna fein, agus umhal do Dhia, is glice e anns 
gach uile ni, agus is moa an t fio-chainte a bhitheas aige. 



CAIB, \\ 



$ LEANMHUIN CHRIOSD. L, X. 

C A I B. V. 

Alr Leabhà' na Sgrlopiuirean Naomh. 

Ql 'n fhirinn is eigin Ihirea' fna fgrioptuireibh naomh, 
ìs cha' n e an deas-chainte. Bu choir an fgrioptuir 
riaomh uile bhith alr a leabha' leis an fpiorad fin, leis 
an robh e air a dheanamh. 'S eigin dhuinn ar buanachd 
fhirea' fna fgrioptuireibh, na 's tocha na fìneaitas fheana- 
chais ; fea', bu choirdhuinne leabhraichean crabhach agus 
neo-lochdach leabha' cheart go toileach, agus iadfan a 'ta 
ard agus doimhean. Na cuirea' udaras an fgriobhair 
magh ort, co acca bha e beag no mor ann folum, ach 
leig le gradh na firinn ghloin do tharruin' gu leabha'. 
Na feoruich amach co thuairt fo ; ach thug fanaire, 
ciod a 'ta air a ra. 

Tha na daoine dol thart, ach mairri firinn an Tighe- 
ana go fiorrui'. Tha Dia labhara' riunn air iomad doigh 
gan mheas do dhaoine. Is ro mhinic tha ar gean-fhiof- 
rachd fein 'g ar baca' ann leabha' nan fgrioptuir 'nuair 
is mian lein an ni fin thuigfin agus a gheur-mhineacha', 
far hu choir a leigeal feachad go irifeal. Ma 's aill leat 
luach-faothairtharruin' as, leabh go irifeal, go firineach, 
agus go neo-lochdach ; na miannaich go brach ainm fo- 
luim bhith agad. Fiofraich amach agus eifd go famhach 
briathra nan Naomh : na bithea' du-f hocuil nan daoinc 
o lhean mio-thaitneach dhuit ; oir cha n' eii iad air an 
iabhairt gan abhar. 

C A I B. VI, 



C.VI. LEANMHUIN CHRIOSD, 9 

C A I B. VI. 

Aìr na Togaraìbh Neo-cneafta. 

/"MA b'c uair is mian le duine ni air bith mi-mheafàr- 
rach,air ball tha fe gan fhois anna fein. Cha tamh 
an t uaibhreach agus am fear-fantach am feafd ; tha an 
duine bochd agus an t irifealach ann fpiorad ag caithea" 
am beatha fa ann lio-chainte 10 mhor. 

An duine nach 'eil do rirea' claoite no marbh dha 
feinj buairear e go grad, agus bheirear buaidhe air le 
nitheibh beag agus faoin. An neach a 'ta lag ann fpio- 
rad, agus mar gu b' e fofd colnach, agus claointe gu 
nithe mothachail, is gann dha go iomlan e fein thar- 
ruin' o mhianaibh talmhui. Agus uime fin, is tric 
tha fe fo bhron 'n uair tharruineas e e fein aila ; agus 
cuirear go furafda corruich air, ma 'fe gu'n racha' 
neach fam bith 'na h aghai-fe. 

Ach ma' fe gun do lean fe an ni, a mhiannaich e gan 
mhall, lionar e go trom le cionta na coguis ; do bhri 
gu'n do lean fe a dhroch-f hulan fein, noch toir dad 
cobhair d'a ionfui' chum na fio-chainte a dh iarr e. 
'San le diulta' ar droch-f hulana, gheabhar fois f hirineach 
an cridhe, is cha 'n an trid aoma' dhoibh. Uime fìn 
cha n 'eil fois idir ann cridhe an duine fheolmhor, 
no ann an duine air a thoirt chum nithe o 'n leath 
amuigh ; ach amhain 'fan duine dhurachdach, agus 
fpioradalta. 

B C A I B. VIL 



So LEANMHUIN CHRIOSD; 32. 1, 

C A I B. VII, 

Air Teichea' an Dochais Diamhaoin, agus an Ardain. 

f~^ UR diamhaoin an neach a chuireas 3 dhochas 'fna 
daoineibh, no 'fna creatoireibh. Na gabh nairc 
luchd eile riarucha' airfon gaol Jofa Chriofd, agus bhith 
air do meafa' mar dhuine bochd fan t faoghal fo. Na 
feafamh air do bhon fein, ach fuidheich do dochas ann 
Dia Dean gach ni a 'ta ann do chomas, agus chuiri' 
Dia ri do dheagh thoilfe. Na cuir d' earbfa ann d' 
eolas, no ann cleafachd neach a 'ta beo, ach 'n aite 
fin ann gras Dea, an ti chuideicheas an t irifealach 
agus dh ilfeicheas iadfan a 'ta gabhail barrail mhath 
dhiu fein. 

Na dean bofd ann do bheartas, ma tha fin agad, no 
an-n do chairdean, thaobh gu bheil iad cumhachdach ; 
ach ann Dia a 'ta toirt gach uile ni, agus e fein os cion 
gach uile ni 's ro aill leis thoirt feachad, Na dean uaill 
as airde no fgeamh do chuirp, a 'ta air a thruaillea' agus 
air a mhi-dhealbha' leis an eaflainte is lugha. Na gabh 
tlachd dhiot fein, no as do chiall, no as do gheuraid 
fein, air eagal gu neo-thoileich thu Dia leis an leis gach. 
math a 'ta agad go nadarail. 

Na feall ort fein na 's fear na luchd eile fam bith, 
an teagal gu meafar thu ann lathair Dhea na 's meafa, 
an ti d' an aithne ciod a 'ta fan duine Na dean uaill as 
do dheagh oibreibh ; thaobh nach ionnan breathannas 
Dhea, agus breath nan dhaoine, an ti go tric a 'ta neo- 
thoileichte leis an ni fin, is taitneach le dao neibh Ma 
'fe gu bheil ni fam bith do mhath agad, creid na 's 
foarr do luchd eile, chum agus gu gleatha* tu an t irifea- 
lachd. Cha dean e dochan ort, thu fhealtuin ort fein na 's 

meafa 



C.VII. LEANMHUIN CHRIOSD, II 

meafa na gach aon eile ; ach is ro mhor an dochan a ni 
e ort, thu fein chuirea' roi neach air bith ; tha fio'- 
chainte bhi-bhuan maille ris an irifeal, ach ann cridhe 
an ardanaich tha fior chorruich agus fearmad. 



C A I B. VIII. 

Alr Seachna Cbaidearas ro mhor. 

"VTA fofgail do chridhe do gach uile duine ; ach dean 
do ghnothach ri duine glioc, agus air am bheil eagal 
Dea ; na bithea' an oig agus na coimheich agad ach 
-tearc' na do chuideachd. Cuid ris am bheartach na 
bith mar f hear-meadail ; agus do d' dheoin na cuir thu 
fein lathair nam mor-f hear ; cum connaltra marrais an 
srifeal, agus an neo-lochdach, marrais an chrabhach agus 
an duine dhiadhai, agus lamhaich na nithe, a 'ta chum 
togail fuas na naomhachi. Na bith ro eolach marraì 
bean air bith, ach earb ann coitchion, gach uile deagh 
bhean ri Dia. Miannaich amhain bhith eolach air Dia, 
agus a h Aingeil-fe, teich o f hiofrach dhoaine. 

'S eigin gradh bhith againe do gach aon, ach ni bheii 
an caidearas tarbhach ; air uairean tachairi' fe, gu foil- 
feich an neach ain-fhiofraichte amach tre deagh ainm ; 
an ti, n' uair a ta e lathair, tha mi-chiatach dodream a 
chi e. Air uairean faolai' fmn luchd eile thoileacha' o ar 
coi-cheangala riu ; ach is moa thoifeicheas finn am mio- 
thoileacha' fa, o eif-ionracas nam beus, a chi iad an- 
naine. 



B » CAIB. IX, 



xa LEANMHUINCHRIOSD. L. ì. 

C A I B. IX. 
A'if Umhalachd agus Smachd. 

TS ro mhor an ni feafamh ann umhalachd, agus bhith 
beo fo uachdranachd agus gan bhith reir ar chead 

fein. Is dionaiche go mor furacha' foi gheillea', no bhith 
ann udaras. Is lionor iadfan a' ta foi gheillea' le eigean, 
na tha fiad tre gradh Dhea ; agus tha an leathaid fin, ann 
dorain, agus re gearan go furafda ; ni cofain iad faorfa 
inntin, mar cuir iad iad fein fo fmachd o'n uile chridhe, 
airfon Dea. Ruith ann fo no 'n fin,ni faith thu fois air 
bith, ach ann fmachd irifeal foi riaghailt uachdarain. 
Mheall foilfin agus atharracha nan aitean moran do 
dhaoine. 

Tha e fior, gur aill leis gach duine go toileach, bhith 
ag faothracha' reir a mhian feìn, agus claonar e leofari 
na 's moa, a' ta fmuaineacha' mar e fein, ach ma 'fe gu 
bheilDia 'n ar meafg fa, 's eigin dhuinne corr uairean ar 
feoi fmuainte fein eadhon fhagail, airfon maith na Cio- 
chainte. Co neach a 'ta go geur-glioc, ionas agus gu feud 
e, eolas iomlan gach ni bhith aige. Uime fin na cuir 
mor earbfa ann do fmuainteibh fein : ach fos bith toi- 
leichte air fmuaintean luchd eile eifdeachd. Ma' fe gu 
bheil do fmuaineacha math, agus gu fag thu fin airfon 
Dea, agus gu lean thu fear eile ; is moa o fin thoileas 
tu ann latha'ir Dhea. 

Oir is tricchuala mi gur tearuinte comhairle eifdeachd 
agus a gabhail, na fin thoirt feachad. Feudai' fe tachairt 
fos, gu bith fmuaineacha gach neach gle mhath, ach mar 
geiliear do luchd eile, an uair ata reafan, agus abhar 
'g a iarra' is cothar mor na uabhair, agus na doir- 
bheachd e. 

C A I B. X. 



C.X. LEANMHUIN CHRIOSB. ì$ 

C A I B. X. 

Air Seachna anabar Bhrìathra. 

f~^ ABH eagalastuafaiddhaoine,gomor agusthafìnann 
do chomas ; oir is mor am baca' bhith 'g airifea' 
air nitheibh faoghalta, ghaoite gu 'n labhara' orra le deagh 
run : oir is grad flialuichear agus gblacar finn le diamh- 
aoineas. B' aill leam go tric, gu 'm bithin 'na mo 
thofd, agus nach bifchin ann conaltra dhaoine. Ach 
carfon ni fmn bruidhean go toileach, agus chainte ri 
cheile, o 'n is tearc lein piltin, gu bhith famhach, gan 
dochan coguis ? Ach ghidhea fin, labhara' finn go toileacb, 
bhri gu bheil finn ag iarra' folas o cheile, tre bhith 
bruidhean cuid ri cheile, agus gur mian lein, an cridhe 
aìr a fgitheach'a' le fmuainteibh fa leath, aotromacha'. 
Agus go ro dheonach labharai' finn agus fmuaineichi' 
fìhtì air an leathaid fin do nitheibh, air am bheil mor 
ghradh agus mian againe, no air na nitheibh fìn a fhaoi- 
leas fìnn a 'ta 'n ar n aghai-fe. 

Ach mo thruaidhe! is tric thafo diamhaoin agus gaa 
tairbhe air bith. Oir cha bheag am baca' a 'ta fan cho- 
furtach iommallach fo, do 'n t folas dhiadhai o 'n leath 
iieach. Uime fin is eigin dhuinne faire agus uruuidh 
dheanamh, chum nach racha' ar n aimfir gan tairbhe 
feachad. Ma tha e feamail agus ceaduichte bruidhean, 
dheanamh, labhair air na nitheibh a 'ta chum togail na 
diadhachd. 'Se droch cleachda, agus dearmad ar fais 
fpioradalta fein, fath mor, an ro bheag ceangail a 'ta 
againe air ar beul. Ach is mor an cuideacha chum ar a 
inntin neamhail, co-ra ma nithe fpioradalta dheanamh 3 
£o arai' 'n uair tha luchd an aoin inntin agus an fpio- 
iraìd, air an tionala' cuid ri cheile ann Dia. 

CAIB. XI, 



*4 LEANMHUIN CHRIOSD. L. I. 

C A I B. XI. 

Aìr Sirea' na Sio-cbaintc, agus Eid na Inntin Spioradalta. 

SQMor an t fio-chainte a dfheuda' bhith againe, na 
b' aill leine bhith gan ghnothacb againe ris na 
jiitheibh fin nach buin duinne, no ri briathraibh agus 
ghniomharaibh luchd eile. Cionnas is urra' an neach 
fin feafamh fada ann fio'. a bhuineas ri gnothachaibh 
luchd eile, agus a fhireas abharan o 'n leath amach, a 
fhuidheicheas e fein go beag no go anamaig o 'n leath 
•fteach ? Is beannaichte na neo-lochdaich, oir fealbhai- 
chi' iad fio-chainte mhor. 

C'uime bha cnid do na Naoimh go iomlan agus go 
beachdach ? Do bhri gu 'n d' ionfaich iad iad fein 
chlaoithea' o gach uile mian talmhui, agus le fo near- 
tuichear ìad le 'n uile chridhe chum dlu-theana' ri Dia, 
agus chum an aire thoirt dhoibh fein go fuafgailte. 
Tha finn air ar togail go ro mhor le' r mianaibh 
arai' fein, agus fo lan-churam ma nitheibh dio-bhuain. 
Is annamh lein lan-bhuaidhe thoirt air aon droch 
cleachda, agus ni Iafar finn.fuas chum ar leas lathail fein; 
aime fin, fanai' finn fuar agus neo-chrabhach. 
, Na bithemid do rirea' marbh dhuinn fein agus neo- 
chuibhraichte ann an cridhe, ann fin dfheudaemid blas 
^habhail air nitheibh diadha, agus beagan eolais mhoth- 
acha' air fmuaineacha' neamhail. 'Se 'm baca' mor agus 
iomlan, bhri nach 'eil finn faor o thogaraibh agus ain- 
jnhianaibh; nach 'eil finn ag deanamh ar dicheall chum 
gluafa' air fligh coilionta nam Naomh. An uair mar 
an ceudna thachaireas beagan do 'n do-fhoirbheas oirne, 
go grad leigear finn fios go mor, agus tiondar finn chum 

iblas dhaonna. 

Na 



C. XI. LEANMHUIN CHRIOSD. 15 

Na deanaemid fpairn mar dhaoine laidir gu iealamh 
fan chath : chimid go cinteach, gu cuideichea' an Tigh- 
earna finn o neamh, oir tha eifean deas chum luchd an 
chath agus luchd an earbfai 'n a ghrais fe, ghrad chuid- 
eacha'; an ti tha fclara' dhuinn fathan an chogai', chuni 
gu tugaemid buaidhe. Ma 'fe gu'n fuidheich finn amhain, 
fas ar creideimh air aire nan nithe o 'n leath amuigh, 
go grad thig crioch aìr ar diadhachd fa. Ach cuiremid 
an tuagh ris an bhunn, chum air dhuinn bhith air ar 
glana' o ar droch runaibh, gu 'n fealbhaich finn inntìn 
ihamhach. 

Na claoithemid ach aon chiont fam bhliana, dheanuir 
finne go luath 'n ar daoine iòmlan. Ach anois 'fe 
t atharrach i's tric lein mhothacha'; chor agus gu faith 
finn amach, gu 'n robh fmn na 's fearr agus na'sgloine, 
ann toifeach ar 'n iompachai', na tha finn an deidh ioma 
bliana d' ar n aidmheil fe. Bu choir d' ar durachd agus 
ar 'n aftar fa dol ann mead gach uile la ; ach anoìs is 
mor an ni ri fhaicin, ma 's urra' aon neach cuibhriort 
do 'n cheud theis choimhidea'. Na deanaemid fpairri 
bheag fan toifeach, ann fin b'urraemid gach uile ni 
dheanamh an deidh laimh Ìe focair agns aoibhneas. 

Tha e trom an fean- nos threigfìn ; ach fè truime leiri 
na fin, dol ann aghai ar toil arai' fein. Ach mar toir thri 
buaidhe amach air bheag, agus air an aotrom, c' uine 
bheir thu buaidhe air na nitheibh a 'ta ro cruaidh. Raòh' 
'n aghai do chlaona fa fan toifeach, agus bris an droch 
chleachda, air eagal gun tarruin e thu chum cruas na's; 
moa. Ò na tuga' tu fanaire, cia mor an t fìo-chainte 
bheirea' tu ugad fein, agus an gairdeachas do luchd eile, 
tre do ghiulan math fein ; fhaoilin gu bithea' tu na btr 
deidheal air do phifeach fpioradail fe. 

CAIB. XII. 



|6 LEANMHUIN CHRIOSD. L.U 

C A I B. XII. 

A'tr Fcamalachd am Mhio-fooirbbeis. 

?Q Math dhuinn, mio-fhoirbheas agus triobloid bhith 
againe air uairean ; bhri gur tric leo an duine ghair- 
ynea' air ais dh ionfui' chridhe, chum eolas ghabhail 
gu bheil e ann ionad fogarai' agus nach cuirea' e a 
dhochas ann ni air bith de t faoghal. Is math dhuinn 
gu fulainemid air uairean an-choineamh, agus gu 
bithea' aige daoine barrail olc, no bheag dinn, ghe gu 
bheil finn ag deanamh agus runnacha' go ro mhath. Is 
minicchuideicheas fin finn chum irifeaiachd, agus dhion- 
as iad finn o ghloir-dhiamhaoin. Oir 'fan uair fin ruith 
finn na's fearr gu Dia ar fianuis o leath ftigh, 'n uair 
mheafar finn o 'n leath amuigh le daoineibh mar bheag 
lìì, agus nach creidear go maith m'ar timchioll fa. 

Uime fin bu choir do duine e fein dhaingeacha' ann 
an Dia air an doigh fin ; chum agus nach bithea' feam 
aige, ann uair air bith, air cofurtach dhaonna Ihirea'. An 
uair a 'ta duine do dheagh thoil, fo thriobloid no air a 
bhuairea' no air a chragha' le fmuainteibh olc; ann fin 
tuigi' fe, cia mor am feam a 'ta aige air Dia, 'n uair chi 
fe nach urruin e ni air bith do mhath dheanamh gan e, 
'fan uair fin, tha fe fo bhron, ag afnacha' agus agguidhea* 
airfon nan truaidhean a 'ta fe fulana'. Ann fin tha e 
fgioth le bhith beo na's faide, is mian leis am bas theachd, 
chum gu feudae fe bhith air a thuafgala' agus bhith 
maille ri Chriofd. Ann fin is leir dha go maith, nach 
'eil dion iomlan, agus lan fhio-chainte ri f haotuin fan t 
faoghal. 

CAIB. Xllh 



G. XIII. LEANMHUIN CHRIOSD. 17 

C A I B. XIII. 

Alr Seafamh ann aghai Bhuairean. 

f^Q fad agus tha fmn beo fan t faoghal, cha 'n urruin 
^ finn bhith ann, gan triobloid ìigus gan bhuairea', 
O fin tha e fgriobhta ann Job, gur cath beatha an duine 
air thalamh. Uime fm bu choir do gach duine, bhith 
curamach m'a bhuaireibh fe, agus faire dheanamh ann 
urnuidheibh ; air eagaì gu'm faithea' an Diabhol co-'rom 
chum eifean mhealla', an neach nàch caideil choiche, 
ach tha dol mancuairt ag iarra' co df heudas e mhillea'. 

Cha n 'eil neach fam bith co-naomh, no co-iomlan, 
aige nach 'eil buairean air uairean, agus cha 'n urra' 
dhuinn bhith faor dhiu go lear. 

Tha buairesn go tric ro fheamail do'n duine, ghe gu 
bheil iad trom agus draghail; do bhri annta fa ilfeichear 
an duine, agus glanar, agus ionfaichear e. Chuaith nan 
Naoimh uile troi ioma cragh, agus buairea, agus bhuan- 
naich iad leo. Agus iadfan nach b'urra' buairean ghiul- 
ana', dfhaileig iad, agus rinnead malluichte iad. 

Cha 'n bheil ordugh air bith co-naomh, no aite co~ 
dionach, far nach bheil buairean agus do-fhoirbheafa. 

Cha 'n 'eil duine tearuinte go iomlan o bhuaireibh, 
am fad agus is beo e ; bhri gu bheil an tobar annaine 
fein, o bheil finn air ar buairea'; air dhuinn bhith breithte 
fan ainmhian. Air dhol do aon bhuairea' no triobloid 
thaireis, tha aon eile ag teachd air fin, agus do ghna, 
tha ni eigin againe chum foighidin ; bhri gu 'n chaill 
iinn math ar ceud fonais. Tha moran ag iarra' teichea' 
o bhuaireibh, agus ata fiad ag tuiteam annta na's 
truime. Cha 'n urra' fmn tre teichea' amhain, buaidhe 
thoirt amach ; ach tre foighidin agus irifealachd f hiv- 
canach nitear finn na's treis 'n ar naimhdean uile. 

C An 



l3 LEANMHUIN CHRIOSD. L. I. 

An ti a chlaonas uapa o leath amuigh amhain, agu& 
nach fpian am freamh o 'n bhun, is beag an cofain a 
ni e; fea', is luaidhe a thig na buairean uige, agus gheabh 
e e fein ann an doigh na's meafa. Uigh air 'n uigh agus 
tre foighidin, le fad-fhulanas, maille re comhna Dhea, 
bheir thu buaidhe na's fearr, na le do bhorbas agus do 
dhurachdas arai' fein. Go tric gabh comhairle ann 
am buairea, agus na buin go cruai' rifean a 'ta air a 
bhuairea': ach thoir furtach dha, mar b'aill Ieat gu 9 h 
tnguir dhvi't fein e 

'Se toifeach nam buairea' olc, mi-fheafmhachd an 
anaim, agus beag earbs ann Dia. Do bhri, mar ata 
long gan fdiura, air a gluafa' o fo, gu fìn, amhuil fìn tha 
'n dnine mairnealach, a threigeas a run fuidheichte, air 
à bhuairea' air ioma doigh. Dearbhai' an teine an t 
larrun, agus buairea' an duine ionruichte. Is tric nach 
aithne dhuinn, ciod is urra' dhuinne dheanamh ; ach 
feuchai 'm buairea' ciod an frugh a 'ta annaine. Ghidhea 
rs eigin dhuinn faire dheanamh,go arai', an toifeach am 
bhuairei'; do bhri gur faraifde buaidhe thoirt air an 
namhaid, mar leigear dha teachd as-teach air dorfa an 
nnaim ; ach gu cumar, agus gun diultar e go grad aig 
an cheud buala ; o fìn dubhairt duine eigin ; cuir ann 
aghai 'n toifeich, oir is anmoch dheafuichear na dei'- 
leigheafa. Air tus tha lom fmuainte teachd chum na inn-. 
tin, an dei' fin, fmuainte a'ta laidir, fa-dheoi toileachas- 
inntin, agus mothach olc agus ciontach. Agus le fo, 
glieabh an namhaid aingidheach, uigh air'n uigh, dorfa 
fofgailte, 'n uair nach bacar 'fan toifeach e. Agus am 
mead agus gu bheil neach dearmadach ann dol 'n a 
aghai, is moa go mor dfhafas e lag anna fein, agus 
dfhafàs an namhaid na's laidhe'na aghai fe do ghna. 

Tha 



C. XIII. LEANMHUIN CHRIOSD. 19 

Tha cuid dhaoine ag fuluna' buairean na's truime 
ann toifeach an iompaich fe, agus cuid eile 'g am fulana' 
aig an chrioch. Agus tha cuid uile ann, a 'ta mar gu 
b'e, fo mhor dheachuin re 'm beatha iomlan fa. Tha 
corr dhaoine air am buairea' go ro-aotrom, do reir glio- 
cais agus ceartais, an naoimh orduigh, a 'ta tomhafa' 
toilteneas agus fdaid dhaoine, agus ag roi-fhuidheacha' 
gach ni, chum fabhalas a mhuintir thaoite fein ne. 

Air an abhar fin, ni 'm bu choir dhuinn earbfa challa' s 
'n uair bhuairear finn ; ach Dia ghuidhea leis an tuille 
duradachd, chum gu'n deonaichea' e finn chuideacha' 
'n ar triobloid; an ti gan amharas, reir briathraNaoimh 
Phoil, a ni maille ris a bhuairea' iìighe dol as mar an 
ceudna, chum gu 'm bithea' finn comafach air a ghiulana'„ 
Ilfeichemid finn fein, uimefin, folaimhDhea anns gach 
nile buairea' agus deachuin ; do bhri gu'n faor agus gu'n 
ardaich e an dream irifealach ann fpiorad. 

Ann buaireibh agus ann triobloideibh feachadar an 
duine, ciod an t aftar a -rinn.e, agus 'fan annta tha 
toilteneas is moa ag feafamh, agus tha t fubhailce 'g a 
taifoeana' fein na's fearr. Cha ro mhor an ni, neach 
bhith araon crabhach agus durachdach 'n uair nach 
mothaich e triobloid air bith; ach ma ghiulanas e e fein 
go foighidineach ann am do-fhoirbheis, bithi' ann fin, 
earbfa an dol air adhairt mhoir. Tha cuid air an gleatha' 
o bhuaireibh mor, air an tugar buaidhe go tric le buair- 
eibh beag laitheil ; chum, air dhoibh bhith air an 
irifealacha', nach bith earbfa go brach acca dhiu fein 
ann mor nitheibh, a 'ta go ro lag, anns an ro bheag. 



C % CAIB. XIV. 



30 LEANMHUIN C H R I S D. L, f. 

C A I B. XIV. 

Air Seachnd 1 Breath Ubbtdn. 

r "p ionda do fhuilean ort fein, agus faic, nach toir 
thu breath air deanatas luchd eile. Atin am toirt 
breath air luchd eile, tha 'n duine re faothracha' go dia- 
Tnhaoin, go tric ag dol am mearrach, agus ag peaccacbà' 
go furafda; ach faothraichi' neach do ghna le buannachd, 
k bhith 'g a ranfucha' agus 'g a bhreathnacha' fein. 
Mar ata finn ag gabhail an ni gu cridhe, amhuil fin, 
is tric lein breath thoirt : oir cailìi' finn go furafda am 
breathanas direach, airfon fpeis uaigneach. Na 'm b' e 
Dia do ghna, run glan ar togair fe, cha bhithemid fo 
bhron go furafda, airfon dol ann aghai' ar barrail fè. 

Ach is tric tha ni eigin folaichte o 'n leath ftigh, 
no a cho-chuireas ris o 'n taobh amuigh, a tha 'g ar 
tarruinea' fa fos leis. Tha moran go folaichte 'g an 
firrea' fein ann 'fna nitheibh a 'ta fiad ag deanamh, 
agus ni bheil fios acca air. Chithear iad mar an ceudna 
ag feafamh ann an deagh fhio-chainte, 'n uair ata gach 
ni deanta mar is aill leo, agus reir am beachd fa ; ma 
thacbaireas e, air doigh nach mian leo, air ball gluafar, 
agus tuiti' iad fo dhubhron. ts tric dh eireas aim-reitean 
eadar chairdean agus luchd-baile, agus eadar am mhuin- 
tir dhiadai' agus chrabhach, thaobh dealacha' fa leath 
an fmuaintean agus am barrailean fa. 

'San le mor fpairn tha 'n fean chleachdaair a thrèigeà'., 
agus cha 'n eil neach air bith go deonach air a thar- 
ruinea' na 's faide na chi e, no na 's toigh leis. Ma 
dh earbas tu tuille ri do reafan agus do fliurtalachd fein, 
na ris an t (hubhailce a chuireas tu fo fmachd do Jofa 

Chriofd, 



C. XIV. LEANMHUIN CHRIOSD. st 

Chrìofd, is gann, agus is tearc bhitheas tn 'na do dhuine 
air do (hoilleireacha' §o brach : do bhri gur aill le Dia, 
finn bhith go iomlan fo gheillea dha fein, agus dol thar 
f ach uile reafan tre gradh lafta. 

C A I B. XV. 

Air Oibreibh Dcanta o Ghradh. 

,pHA 'n eigin dhuinn olc dheanamh aig uair fam 
bith, airfon aon ni fan t faoghal, no airfon fpeis 
duine air bith ; ach ghidea' airfon buannachd an fhea- 
maich, feudar air uairean an deagh ghniomh fhag- 
ail go deonach, no na 's tocha, eifean atharracha" gu 
ni na 's fearr. Oir, air dha fo bhith deanta, cha 
mhillear an deagh obair, ach tiondar i 'mhain chura 
ghniomh na 's fearr. As-eagmhais graidh, ni bheil 
tairbhe fam bith 'fan obair o 'n leath amuigh ; ach cied 
air bith nitear o ghradh, cia beag no fuarach gu 'm bith. 
e, tha t iomlan deanta le tora'. Tha Dia do rirea' ag 
amharca' na 's moa air an ghradh, agus an togar mhor, 
leis am bheil neach ag deanamh an ghniomh, no ni e 
air mead na obair a 'ta neach ag deanamh. 

Tha e deanamh moran, an ti a bheir gradh mor, 
Tha e deanamh moran, an ti a 'ta deanamh an ni go 
ro mhaith. Is math ata e deanamh, an ti (haothraich- 
/«as an tuille airfon am mhaith chummaint, na airfon a 
thoil fein. Is tric mheafar an ni fin mar ghradh, a 'ta 
na 's tocha feolmhorachd ; bhri gur tearc le 'r claona 
nadarail, ar toil arai' fein, earbs diolai' agus togar ar 
focair fein bhith air falbh. 

An ti aige 'm bheil am fior-ghradh iomlan, cha 'n 
Jarr e e fein ann ni fam bith ; ach amhain is mian leis 

§loir 



22 LEANMHUIN CHRIOSD. L. I, 

gloir Dhea anns gach uile ni. Ni 'm bheil fearmad 
aige ri neach, thaobh nach toigh leis gairdeachas uaig- 
neach air bith, agus ni 'n aill leis gairdeachas dhea- 
namh anna fein ; ach is mian leis ofcion gach uile ni, 
bhith air a dheanamh fona ann Dia. Cha chuir e ni 
air bith do mhath as-leath aon neach, ach bheir e 
t ìomlan do Dhia, o bheil gach ni teachd, mar o 'n to- 
bar, anns am bheii nan Naoimh uile go folafach ag 
gabhail fois, mar 'n an crioch dheireanach fa. Och ! na 
bithea' aon frad aigeneach d'on fhior-ghradh,godeimhin 
crTithea' e, gu 'm bheil gach ni talmhui lan diamhoai- 
neis. 

C A I B. XVI. 

A'ir Fulanà' Crona Lnchd elle. 

TS coir do neach an ni fin fhulana 3 !e foighidin, 
noch urra' e leafacha' anna fein, no 'n luchd eile ; 
gus an orduich Dia e air doigh eile, Smuaineich gur 
ann mar fo, theagamh, is fearr an gnothach, chum 
<do dheachuin, agus d' f hoighidin fe, gan fin, is beag is 
fiu ar toilteneafa. Bu choir dhuit, ghidhea' fin, fo Ieath- 
aidin bhacaibh, urnuidh go dicheallach dheanamh ri Dia, 
chum gu deonaichea' eifean do chomhna' chum gu 'm 
feuda' tu an giulana' go maith, 

Ma 'fe 's nach aontuich neach, air dha bhith air a 
chomhairleacha' uair no dha, na dean confpoid ris ; 
ach earb an t iomlan ri Dia, chum gu 'n deantar a 
thoilfe, agus gu 'n tugar onoir dha 'na mhuintir fe uile; 
an ti d' an aithne go maith, an t olc thionda' gu math. 
Jonfaich go foighidincach, cron,agusanmhunnachd luchd 
cile, do gach gne ghmlana'j bhri gu bheil moran agadfein, 

is 



C.XVr. LEANMHUIN CHRIOSD, Sj 

is eigin bhith air an giulana' le luchd eìle. Mar urra 9 
dhuit thu fein dheanamh mar neach, mar a b' aill leafe 
bhith ; cia-mar is urra' dhuit neach eile bhith agad 
reir do mhian fein. Is maith Iein luchd eile go toil- 
each, bhith iomlainte, agus ghidea', ni 'n leafaich 
fmn ar dubhailcean arai' fein. 

Is aill lein, luchd eile bhith go tean air an ceanfacha* 
agns ni'n aill lein finn fein, bhith air ar fmachdacha\ 
Is fuath lein fuafgal' farfuin luchd eiie s agus ghidhea, 
ni 'n diult finn aon ni duinn fein a dh iarras finn Is 
aill lein gu 'm bithea' luchd ei!e, air an ceangla' fuas 
Ieis gach uile lagh, agus cha 'n fhuìahl finn' dhurnnr 
fein, air doigh air bith, bhith air ar ceanfacha', Mar Co t 
tha e foilleir ; cia tearc an uair thomhaifeas finn, ar 
coimhearfnaich 'fan aon cho-'rom riunn fein. Na bi- 
thea' gach aon neach iomkinte, ciod annfin bhithea' 
againe re f hulana' o luchd eiìe, airfon Dea 

Achanoisdh orduichDia gnothachmarfin, chumgu'a 
ionfaichemid eullachan an cheile ghiuhna'. Do bhri nach 
'eil duine gan chron, nach 'eil duine gan eullach, nach 'eil 
duineleoir-fhoghainteachdhefein,nach'eilduineairbith 
Jeoir-ghlioc air a lhon fein, ach is eigin dhuinn a cheile 
| ghiulana', folas thoìrt d' a cheile, comhna dheanamh ri 
cheile, teagafg agus comhairle thoirt d' a cheile. Ach mar 
is airde fubhailce neach fam bith, is moa ata i air a taif- 
beana' tre fathan na do-fhoirbheis. Cha' n' eil aman na 
deachuin ag deanamh an duine lag idir ; ach ata iad 
ag fcachuin ciod an gne duine ata ann. 



C A I B. XVIL 



*4 L E A N M H U I N C H R I O S D. L. I, 

C A I B. XVII. 

Alr am Bheaiha Mhanacharach. 

YS eigin dhuit ionfacha' thu fein bhrifea' ann ati 
iomad ni, ma 's aill leat coi-reke agus fio' chumail 
maille ri luchd eile. Cha bheag an ni ccmhnui' ghaSh- 
ail ann manacharaibh, no ann coi-thional, agus annfin 
bhith re feanachas gan lochd, agus buanacha' ann go 
dileas gun uìge am bas. Is beannaichte an ti a chaith a 
bheatha fin go ro mhaith, agus a chriochnaich i gn fona. 
Ma's aill leat feafamh, mar is coir dhuit, agus triall mor 
dheanamh, feall ort fein mar choigreach fogairte air an 
talamh. Is eigin dhuit bhith toileichte, bhith mar ama- 
dan aìrfon Chriofd, ma 's aill leat beatha dhiadhai chai- 
thea.' 

Is beag cho-chuireas an eide, no' m beara-cin ris an 
duine ; ach tha caochla bheufa agus claoithea' iomJan 
nan droch-f hulana ag deanamh an duine do rirea* 
diadhai. An ti a dh iarras ni air bith eile, ach amhain 
Dia, agus flainte anaim fein, ni faith e dad,ach bron agus 
triobloid, nimo,isurra' dhafeafamhfadaann fio-chainte, 
noch 'eil ag deanamh dicheall bhith ìrifeal, agus fo fmachd 
do gach uile, 

Thanaig thu 'n uige fo, ckm friathala'dheanamh, agus 
cha'n an chum bhith ag fdiura' : bithea' fios agad, gu'n 
ghaìrmear thu chum faothracha' agus fulana', cha 'n arr 
gu bhith diamhaoin agus bruidhneach. Ann fo, uime fire 
dearbhar na daoine mar an t or fan athuin theine ; àn 
fo, cha 'n urra'duineair bith fctftmh, mar bith e toileach 
o chrìdhe iomlan e fein irifealacha'. 



CAIB. XVIIL 



C.XVIII. LEANMHUIN CHRIOSD, 2% 

C A I B. XVIII. 

Alr E'ifeamlair nan Athracha Naomha, 

<£~ì ABH bfachd math air beo-eifeamlaireibh nan Ath- 
^^ racha naomh, annfan robh fior chreideamh agus 
icmlanachd ag dealra' amach, agus chi thu cia beag e, 
agus gur mor nach neo-ni, a' ta finn ag deanamh. Mo 
thruaidhe, ciod i ar beatha fa, na famhlaichear i re 'm 
beathafa. Rinn na Naoimh agus Cairdean Chriofd feirbh- 
eas do 'n Tighearna, ann ocras agus tart, ann fuachd 
agus lom-nochd, ann faothair agus fgiothas, ann faireibh 
agus ann trofgaibh, ann urnuidheibh agus fmuinteibh 
naomh, ann gear-leanmhuineibh agus ann maflaibh' 
lionor. 

O cia trom agus lionor na triobloidean a dfhulain 
na Apftoil, na Martairean, na Aideachairean, na Oigh- 
.can, agus an chuid eile uile, d' am b'aill lorg Chriofd 
leantuin ! Oir bha fuath acca d' an anamaibh fein fan t 
faoghal fo, chum gu fealbheichea' iad am bheatha fhior- 
rui'. Och cia tean agus cia ciaoite bheatha a chaith na 
Athracha naomh 'fan fhafach! Cia trom, agus fada na 
Ibuairean a df hulain iad ! Cia tric chuir an namhaid dragh 
orra! Cia lion, agus cia durachdach na urnuidhean chuir 
'iad fuas ri Dea! Ciacruaidhe na feachnan tre 'n deachai' 
fiad troimhe ! Cia mor an t eud, agus an teas, chum an aftar 
fpioradalta a bh' acca! Cia j udir an cath bh' acca chum 
buaidhe thoirt air an olc ! Cia direach agus glan an run 
■& chum iad ri Dia ! Shaothraich iad feadh an la, agus re na 
oicheibh thug iad iad fein chum urnuidh f had, ghe gu 
robh iad aig obair, cha do dhiobair iad idir an urnuidh 
inntiaeach. 

Q Cbaitìi 



46 1 E A N M H U I N C H R I O S D. L. I, 

Chaith iad an uile am go feamail ; bu ghaoraid leo gach 
uile uair, a bha caite maille ri Dia. Agus tre milfeachd 
mhor an fmuainte dhiadhai', thugad thaireis leo fos gu 
dio-chuimhne feam am bheidh lathail ; threig iad gach 
inmhe bheartach, gach onoir, gach caraid, agus gach uilc 
luchd-daimh airfonDhea : cha robh mian ni do 'n t faogh- 
al acca, is ganri bha nithe feamil na beathai acca, fea' 
bu bhronach leo an corp riarucha' 'na eigin. Uime fin bha 
iad bochd ann nitheibh faoghalta, ach ro bheartach ann 
gras agus fubhailceibh ; bha dioth orra o 'n leath-amuigh, 
ach bha iad fteach lan do ghras agus do fholas diadhai.' 

Bha iad 'nan coigreich do 'n t faoghal ; ach bha iad 
'n an crairdean caidereach, agus fogus do Dhia : chun- | 
naigear dhoibh fein,iad fein bhithmar neo-ni,agusbhaiad 
fo thair aige an t faoghal fo ; ach ann fuileibh Dhea, bha 
iad meafail agus gradhach. Sheafamh iad ann fior-irifeal- 
achd, chaith iad am beatha fa, ann umhalachd neo-loch- 
dach, dh imeich iadann gradh, agus foighidìn; agus uime 
fin df has iad ann fpiorad gach la, agus fhuair iad mor 
ghras an lathair Dhea. Rha iad air an toirt mar eifeam- 
lair airfon gach neach diadhai' ; agus bu choir dhoibh. 
hnne phrofnacha' moran na bu mhoa, chum deagh aflar 
dheanamh, na bheirea' aireamh nan f huar-chrabhach 
oirne chum ar deanamh rag. 

O cia morteas nan uile luchd-dhiadhai' ann toifeach an 
orduchai' naoimh fe ! O cia mor an crabhachd fa ana 
nrnuidh! Cia mor am folum a bha ann cleachda' nam 
meafg fa! Cia mor an turram, agus an t umhalachd a blia 
re fhaicin anns gach aon foriajhailt an u.chdara'm ! Tha 
an lorga fa air am fagail gus an ìa (;:.:, ; .; toirt fianuis, 
gu 'm bu dhaoine iomlainte, agus naomh do rirea' iad; an 
dream a bha re coga' go foghainteach, a fhaltair an faogh- 
al fo 'n cofan fa. Anois meafar go mor an ti, nach 'eil 

'n 



C. XVIII. LEANMHUIN C II R I O S D. a? 

'n a chiontcir, agus an neach a dfheudas an ni a ghabh e 
air laimh a ghiulana', le foighidin. 

Och, air meo-hhlathas agus air limdaireachd ar fdaid 
fe, gu claonaemid go grad o ar ceud teas, agus tha eadh- 
on igipth ncis le bhith beo tie leifge agus leath bhlath- 
as! Gu 'n tuga 'Dia, nach 'eil cintin nan fubhailce 'nan 
cadal annad ià a chunnaig go tric cifeamìairean lionor nan 
daoine crabhach. 

C A I B. XIX. 

Alr Ckachàaibh an Dcagh Neach Dh':adhaì\ 

T> U choir do bheatha an duine mhaith dhiadhai' bhirh 
ainmeaì,arms gach uiie fubhailce, chum agus gu bith 
e fteach reir mar chi'chear e o'n taobh-mach le daoine ; 
agus go firineach bu choir dha moran do thuille bhith 
aige o 'n taobh-fteach,na na chithear aige o leath-amuigh ; 
chìon gur e Dia, an ti tha' g ar faicin fe, an ti d' an coir 
dhuinn urrarn mor thoirt, cia-air bith ball fam bith 
finn, agus bhith ag g'uafa'go glan mar na Aingeil na lath- 
air fe. Bu choir dhuinne gach uile la, ar run ath-nuath- 
acha', agus finn fein phrofnacha' chum durachdachd, 
mar gu b' e an ceud la, air an tanaig finn chum iompa- 
cha', agus le fin a ra', cuideich leam o Thighearna Dhia 
ann mo run fuidhiechte, agus ann do-lheirbheas naomh, 
agus thoir gras dhamh nois, air an la diu, toifeacha' go 
iomlan; do bhri nach 'eii ach neo-ni 'fna rinn mi gu fo. 
Reir mar ata ar run, amhuil fin bhitheas triall air 'n 
aftair, agus is mor an dicheall tha feamail do'n neach 3 
a 's aill aftar math dheanamh, ach ma dfhailigeas e go 
tric, an ti a chuireas roimhe go laidir : ciod a thig airfean } 
do'n 'gann, no do'n annamaig dad air bith feafmhach a 
D a chuirea" 



s8 LEANMHUIN CIIRIOSD. L. I. 

chuirea' roimhe ? Aeh tha treigfin ar ruin fe ag tachairt air 
ioma doigh agus feol : agus is gann tha dearmad aotrom 
nan cleachada dol thart gan chall eigin. Tha run nam 
fireanach ann ceangal ri gras Dea, na 's tocha na ri 'n 
gliocas arai' fein, anns am bheil iad ag cuirea' an dochas 
do ghna, ciod air bith ghabhas iad fo laimh. Oir fè 'n 
duine chuireas riomhe, ach fe Dia a dh orduicheas; nì 
bheil flighe an duine 'n a lamh fein. 

Ma 'fan thaobh abhair gaoil, no deoin buan- 
iiachd brathrail, a threigear air uairean an cleachda 
gnathaichte, feudar an dei' laimh teachd d'a ionfui' 
na 's furaifde. Ach ma df hagar go aotrom e, tre leifge, 
agus neo-dheanatas, ni bheil e na ciont beag, agus mo- 
thaichear go goirt e. Deanaemid ar dicheall go mor agus 
is urra' finn; bithi' finn fhafda ealamh air tuiteam ann 
am moran. Ach fos is eigin dhuinne do ghna ni cinteach 
eigin chuirea' romhain,agus fin, do rirea' 'n aghai an ni 
fin is moa a' g ar baca' fa Js eigin dhuinn araon finn 
fein cheafnacha' agus orducha' da chuid on leath-lìeach 
agus o 'n leath-amuigh, chion gu bheil an da chuid ag 
dul-thrialla' gu 'r fas ffioradalta. 

Mar urruin thu do ghna, thu fein ehuimhneacha 1 
dean e air corr uairean, eadhon air madain agus aig 
feafgar anns chuid is higha : 'fam mhadain cuir 
romhad, agus aig an oiche ranfuich do dheanatafan, 
cia-mar chaith thu an la diu, ann obair, ann briathra, 
agus ann fmuainte, bhri, gur teagamh, gu'n do pheaccaich 
thu go minicann aghai' Dhea, agus do choimhearfnaich, 
anns na nitheibh fin. Deafaich thu fein mar dhuine, 
anrt aghai' ionfuidhean an Diabhoil. Cuir frian air 
geogoireachd, agus cuiri' tu frian na's furaifde air uile 
dhroch-chlaona na feola. Na bith go brach go iomlan 
diamhaoin ; ach an dara cuid, bith re leabha', no rc 
fgriobha' no re urnuidh, no re lcar-fmuaineacha', no 



C.XIX. LEANMHUIN CHRIOSD. 29 

ag deanamh ni eigin fam bheil feam chum am math 
coitchion. Ghidhea' is eigin do na cleachdaibh corporra 
bith air an deanamh go ciallach, ni 'm bheil iad re gha- 
bhail fo laimh mar aon leis gach neach. 

Na nithe fin noch 'eil gnathaichte, cha r n eigin am 
feuchuin o'n leath-amuigh; oir, tha corr nithe ann a'ta 
deanta na's dionaiche am follach. Ach is eigin dhuit 
an aire thoirt, nach bith thu mall, chum na cleachdan 
gnathaichte, agus dian ionfui' do dheanatafa arai' fein 
choiliona" ; ach air dhuit gach ni dheanamh go iomlan, 
fìreanach a bha mar fhiacKa ort, agus ceangailte ruit ; 
ma tha uine air bith thuilìe agad, thoir thu fein duit 
fein, reir mar is mian leat do chrabhachd. Cha 'n urra' 
gach uile neach, an t aon cheachda bhith acca, ach tha 
£0 na's iomchuidhe do'n neach fo, agns fud do'n neach 
ud eile. Sea' reir coi-fhreagar nan am, tha na deanatafà 
fa leath na's taitneiche ; chion gu bheil cuid na's blafia, 
air laan feille, cuid eile air laan cumanta. Tha feam 
againe air aon ghne ann am buairei', agus air gne eile 
ann am fio' agus fois. Is math lein fmuaineacha' air 
cuid go deonach 'n uair ata finn fo mhulad, agus air 
cuid eile 'n uair ata finn aoibhneach 'fan Tighearna. 

Ma thimoheall nam feille fonruichte, is eigin dhuinn 
ar deagh chleachdan ath-urracha', agus urnuidhean nan 
Naomh ghuidhea' go rq. dhurachdach. Bu choir dhuinne 
deagh run chuirea' romhain o fheilie gu feille, mar gu 
bithemid an fin, gu'r triall dheanamh as an t faoghal, 
agus gu tighin dh ionfui' na cuirm fhiorrui'. Air an 
abhar fin is choir dhuinne finn fein dheafacha' go cura-« 
mach, ma aimfir na crabhaichd, agus conaltra dhean- 
amh na's diadhai', agus na orduichean uile choimhead 
na's tinne, amhuil mar gu'm bithemid an uine ghaorraid 3 
gu duais ar faothair fe fhaotuin o Dhia, 

Agus 



30 L E A N M H U I N C H R I O S D. L. I. 

Agus ma chuirear dail ann, creidemid, nach 'eìl finn 
cleas go maith, agus nach fhiach finn fos an gloir mor 
fin a dfhoilfejchir annaine fe aig an am Ihuidheichte. 
Deanaemid ar n uile dhicheall finn fcin dh ujmeacha' 
na"s fearr chum ar tsiall as fo. Is beannaichte an feirbh- 
eafach fin (deirfe an Soifgeulach NaomhLucais) a gheabh 
an Tighearna 'n uair thig e, ag deanamh mar l'in. Go 
fireanach deirem ruibh gu'n cuir fe e 'n a uachdaran os» 
cion na bheil aige. 



C A I B. XX. 

Air Speis an Vaighneis agus anTofd. 

T)TTH ag iarra' aia iomchui' chum dol air-ais 'ugad 
fein, agus fmuaineich go tric air fochaireibh Dhea. 
Leigdhiot gean-fhiofrach. Leabh thaireis 'fna leathaidean 
fin do nitheibh a bheir thufa na'smoa chum aithreachas, 
na chum ceaird no lamhfachd. Ma tharruineas tu thu 
fein o mhoran bhruidhean, agus gach uile celi diamhaoin, 
agus fos o chluas thoirt chum fgeoil, agus airifean, 
gheabh thu am na's leoir agus iomcbui', chum thu fein 
thoirt gu fmuaintean math. Sheachain na Naoimh a 
b'airde, cuideachd nan daoine, go fad agus b'unuin iad, 
agus raoineich iad Bia riarucha' ann uaigneas. 

Dubhairt neach arai' ; go minic agus bha mi ameafg 
dhaoine, phill mi air m'ais namo dhuine na bu lugha. Is 
tric tha fios againe airfo,'n uair do ni finn conaltra fada. 
Tha e moran na's aotruime bhith tofd go iomlan, na 
gu'n dol thaireis ann briathran. Tha e na's fhuraifde 
fanachd gouaigneach aig baile, na bhith comafach bhith 
go leoir air do fhaicill amach. Uime fin co air bith ari 
neach,a chuireas roimhe teachd ionfui'na nithe fpiorad- 

alta 



€. XX. LEANMHUIN C H R I O S D. 3* 

alta o'n taobh-fteach, is choir dha cuid ri Iofa, e feift 
thionda' amach air leath o'n bhuidhean. Cha 'n 'eil 
duine air bith ann dion le dol amach, ach an ti d'am 
b'aill fanachd go deonach a-ftigh ann uaigneas. Cha 
labhair duine air bith go tearuinte, ach an neach leis 
am mian go toileach bhith famhach. Cha fdiur duine 
air bith ^o fabhailte, ach eifean d'am b'aill Je toil a 
bheatha chaithea' fo fmachd. Cha 'n orduich duine 
air bith go dionach, ach an ti a dh ionfaich go maith 
bhith umhal. 

Cha deau duine air bith gairdeachas go fabhailte, mar 
bith barrantas na deagh choguis fteach aige. Ghidhea' 
bha dionachd nan Naomh do ghna lan do eagal Dea, 
Ni robh iad na bu lugha caram agus irifealachd, chiori 
gu robh iad ag dealra' amach le mor Ihubhailceibh agus 
le gras. Ach ata tearmun nan daoi 'g eirea' o uabhar 
agus an-danatas, agus anns an chrioch tiondai' fe 'n am 
mealla fein. Na geail dhuit f^in go brach tearmun fam 
bheath fo, ghaoite gu faicear leat, thu fein bhith 'na do 
dhuine math diadhai' agus na d' aonranach crabhach. 

Is minic bha iadfan ann an tuille gabha, tre reafun aru 
mor earbfa ; a bha na b'fearr reir meas dhaoine. lonnas 
agus, gu bheil e na's fearr 'do mhoran, gan bhith go bail- 
each faor o bhuaireibh, ach ann aite fin, gu'm faithea' iad 
cath go tric uatha ; chum agus nach bithea' iad tuiile is 
tearuinte, aireagal, theagamh,gu'n togar le uabhar fuas 
iad. Sea', air eagal, gu gabh iad cead dol gu taobh 
chum folas an o 'n leath-amuigh. O cia math an cho-. 
guis a ghleatha' an duine fin, nach iarra' dol go brach air 
deidh an aoibhneis dhiamhoin, no nach cuirea' dragh 
air fein mu'n t faoghal ! O cia mor an t fio' agus an 
f hois bhithea' aige an ti, a ghearra' air falbh gach uile 
curam diamhaoin j agus an ti amhain lcigea' a fmuain- 

tean 



3J LEANMHUIN CHRIOSD. L. I. 

tean air na nitheibh a buineas do Dhia, agus a fhlainte 
fein, agus chuirea' uile dhochas ann an Dia ! 

Cha n' eil neach fiuntach air an t folas neamhail, 
mar d' oibreich e e fein go durachdach ann co-tholla- 
cridhe naomh ; ma 's aill leat bhith bronach ann cridhe, 
rach fteach gu do iheomair, agns druid arnach tuafaid an 
t faoghail, mar ata e fgriobhta, 'n ar feomaireibh bi- 
theibh tuirfeach ; ach gheabh thu an do bhothan, an 
ni a chailleas tu amach. Fafai' do bhothan blafta, ma 
dfhanas tu ann, ach mar gabh tha tamh ann, fafai' e 
neo-aotrom agns mio-bhlafta. Ma 'fe gu 'n aiteich tha 
e, agus gu coimhid thu e go maith ann toifeachd d' iom- 
pachai' fe;bithi' e dhuit fa-dheirea' na charaid gaolach, 
agus na fholas ro thaitneach. 

.Ann fois agus ann fio-chainte fafai' an t anam crabh- 
ach, agus ionfaichi' fe diamhara àn fgrioptuir; gheabh e 
ann fin tòbar nan deur, chum gu fas e na 's caidereiche 
iì Chruthadair fe, mar is moa theicheas e o thuafaid an 
t faoghail. Oir tarruini' Dia maille ri Aingei) naomh fa, 
tean air an ti a tharruineas e fein o chairdeibh agus a 
iuchd-eolais. Is fearr tamh ghabhail ann follach, agus 
curam ghabhail de fein, na miorbhuiile dheanamh, agus 
-fchith dearmadach ma thimcheall fein. Is mor am meus 
do dhuine diadhai' gan dhol amach, ach air uairean, 
agus teichea' o bhith air fhaicin, agus eadhon gu 'n 
mhiannacha' bhith air f haicin le daoine. 

Carfon is mian leat an ni fin f haicin, noch feud bhith 
agad. Siubhalai' an faoghal feachad, agus ain-mhian fa. 
Tarruini' miana na feolmhorachd amach thu, ach air 
do'n uair dòl feachad, ciod tha thu toirt tachai' ach, 
eullach coguis agus fgaoilea' cridhe ? Tha 'n dol amacli 
aoibhneach, go minic ag toirt fieach tachai' bronach : 
-a^us tha 'm -feafgar cridhcolach ag deanamh madain 

mhulladach ; 



; G. XX. L E A N M H U I N C H R I O S D. 33 

mhulladach : amhuil fin tha gach aoibbhneas feolmhor 
ag teachd fieach, ach anns an chrioch bheir e 'm bas, 
agus gear ra.-coguis. Ciod is urra' dhuit f haicin an aite 
eile, nach faic thu ann fo. Feuch Neamh agus 'Talamh 
agus naceud abhara, no na Eleamaintean, oir dhiu fa tha 
na uile nithe deanta. 

Ciod is urra' dhuit f haicin ann aite air bith eile,is urra' 
faotuin fad fo 'n ghrein ? Theagamh, gu creid thu, gu 'n 
fafuichear thu, ach cha rig thu air. Ghe gu 'm faicea* 
-tu gach uile 'na do lathair fe, ciod bhithea' ann, ach 
fealla diamhaoin. Tog fuas do (huiiean gu Dia 'fan ard, 
agus giridh aiifcn do pheacaibh, agus do dhearma- 
daìbh. Fag nithe faoin chum fluagh faoin ; ach cuimh- 
neich thufa air na nitheibh a dh aithne Dia dhuit. 
Dun do dhorfa ort fein, agus gairm 'ugad Iofa do 
ghaolach. Fan maìlle ris ann do bhothan, oir cha 
'iif haith thu fois go mor ann aite air bith eile. Mar 
racha' tu amach, agus mar eifdea' tu re toirmean beoil; 
df hana' tu ann fio-chainte na b' fhearr ; ach o 'n tha 
nuaicheachdan air uairean taitneach dhuit ; is eigia 
dhuit o fin buairea' cridhe f hulana.' 



C A I B. XXI. 

Air Tuirfe an Chridhe, 

A 's aili leat triall air bith dheanamh, cum thu 
fein ann eagal Dea, agus na bith tuilie is fuaf- 



M 



gailte ; ach coimhead do cheadfa fa uile fo riaghailt, 
agus na toir thu fein thaireis gu fugra gorach. Thoir 
thu fein chum tuirfe-cridhe, agus tachairi' tu ri crabh- 
achd ; tha tuirfe-cridhe ag fofgala' an t flighe gu moran 
jinaith, a'. ta fuafgal gnathaichte ag challa' go grad. Is 
iongantach e, gu 'm b' urra' duine air bith, bhith aoibh- 
E - " neach 



34 LEANMHUIN CHRIOSD. L. I, 

neach o chridhe go brach fam bheatba fo, a fmuain- 
eicheas agus a cho-'romakheas a fhogar fein, agus cun- 
nardan lionor a anaim fein. 

Thaobh aotromas an chridhe, agusdio-chuimhne ar 'n 
eafbuidhean fein,chamhothaich finnbron ar'nanaim fe : 
ach ?s tric ni fìnn gair go diamhaoin,'n uairthaabharguill 
againe. Uime fin ni bheil fuafgal fior, no aoibhneasmath 
ann, ach ann eagai Dea, mailie ri deagh choguis. \s 
fona an ti a 's urra' uiie bhaca an t feacharain-inntin 
thiligea'àir falbh,agusdhath-thionaiìeasefeinchum bir- 
blrroin crìdhe. Is fona an ti a chuireas uaidhe fein, gach 
uils ni a dfheudas a choguis fein fhalacha', no eullach 
chuir uirre. Cuir cath go fearoil, buaidheichear an 
gnat'hach tre gnathach. Ma's aithne dhuit cead leigeal do 
dhaoine ; leigi' fiad dhuit an ni fin dheanamh, a' 'ta 
agad re dheanamh. 

Na dean dragh dhuit fein do chuifeibh luchd eile, 
agus na cuir thu fein faia' le gnothachaibh nan uaifle ; 
Bithea'fuil agad do ghna ort fein'fan cheud toifeach ; agus 
thoir comhairle go fonruichte ort fein, mar raoghain air 
gach caraid is dilfe. Mar'eil gean-math nan daoine 
agad, na gabh bron as fo ; ach bithea' fo trom dhuit, 
nach 'eii thu' g a d' ghiulana' fein go maith, agus go 
faicilleach, mar bu choir do lheirbheafach Dea, agus 
do dhuine diadhai'crabhach a bheatha fachaithea'. Tha 
e na 's feamaile go tric, agus fos na 's tearuinte ; nach 
bithea' mor (holafa aige an duine 'fam bheatha £o, go 
arai' reir na feola. Ach ghe nach 'eil folafan diadhai" 
againe, no gur tearc tha finn 'g am mothacha'fa ; fe finne 
fein a 'ta 'fan choire : bhri nach eil finn ag tiligea' uaine 
go leir,gach toileachas-inntin dhiamhaoin agus iomallach. 
Aideich thu fein bhith mio-thoilteneach air cho-fhur- 
iachd dhiadliai' ach na's tocha fiuntach air moran triob- 

loid. 



C XXI. LEANMHUIN CHRIOSD. 35 

loid. 'N uair ata tuirfe-cridhe do rirea' aige an duinc, 
ann fin, tha 'n faoghai go kar trom agus fearbh dha. 
Tha' n deagh dhnine ag faotuin na 'sleoir abhair broin, 
agus eaoithei'. Oir cq acca fheailas e air fein, no fmuaì- 
neicheas e air a coimhearfnach, is aithne dha, nach 
'eil neach beo ann fo gan triobloid ; agus an uair meallas 
fe air feia le fuil na 's tinne, is moa go mor ni e bron. 
'àiad abhara an f hior-bhroin, agus an tuirfe-cridhe o 'n 
taobh-fteach, ar peacan agus ar ciontan fein 'fam bheii 
Cnn 'nar laithea' ceangailte air achd, agus gur tearc 'u 
urra' fmn fmuaineacha' air nitheibh neamhail. 

Na fmuaineichea' tu na bu tric air do bhas, na air 
beatha fhad, gan teagamh,lealaichea' tu thu fein na bu 
durachdaiche. Fos na lealla' tu o do chridhe do rkea' 
air piantan Ifrion no Phurgatoir re thighin, creideam, 
gu 'n giulana' tu go toilcach araon gach pian agus fau- 
thair, agus ni gabha' tu dud eagail o ghne cruais air 
bith. Ach do bhri, agus nach 'eil na nithe fin ag druidh- 
ea' air an chridhe, agus gur tcigh lein fos na niche a ni 
meadal riunn, uime fin tha finn fanachd fuar, agus ro 
leafg. 

Is minic gur e dio-fpiovaid a 'ta toirt air an chorp 
thrua' gearan dheanamh go furafda. Guidh airanTigh- 
earna, uime fin go irifeal, gu 'n tuga' fe dhuit fpiorad 
an tuirfe-chride •, agus abair ruaiile ris an Fhaidhe : Bea- 
thaich mi, O Thighearna! le aran nan deur, agus thoir 
dhamh deoeh nan deur ann tomhas. 

C A I B. XXII. 

- Air Smuainteacha Truaidhe an Duine. 

/"VAITE air bith' fam bheil tbu, tha thu trua', agijs 

eia bith taobh air an tionda' thu, mar tionda' thu 

E % thu 



36 LEANMHUIN CHRIOSD. L, I. 

thu feìn ionfui' Dhea. Carfon tha thu fo thriobloid; 
chion nach 'eii e 'g eireagh leat reir do mhian agus do 
thoil fe ? Co neach aige 'm bheil gach ni reir a thoil fe ? 
Ni bheil fin agam fa, no agad fa, no aige aon duine air 
thalamh. Cha 'n eil neach 'fan t faoghal gan triobloid no 
gan amharr eigin, ghe gu 'm bu Riogh, no 'm Papa e, 
Co neach is fearr a 'ta air a fhocair ? Gan teagamh idir ? 
an neach ata deonach ni eigin f hulana' airfon Dea. 

Tha moran do dhaoine lag "agus broite ag ra% 
feuch ! cia fona am bheatha 'ta aige an duine fin ; cia 
beartach, cia mor, cia cumhachdach agus cia inmheacb 
ata fe. Amharaic air na mathaibh neamhail, agus chi 
thu, nach 'eil 'fna nitheibh aimfireal fin uile, ach amh- 
ain neo-ni, ach ro mhi-chinteach, agus na 's tocha, nan 
leath-trom goirt ; do bhri nach feaìbhaichear am feafd 
iad, gan mhor eagail, agus ro ehuram. Cha 'n e fonas 
an duine, paiiteas mhor nithe talmhui bhith aige : 
ach is leoir dha cuimfe mheafarra. Do rirea' is boch- 
duin bhith beo air thalamh. Mar is moa thogaireas 
duine bhith fpioradalta, is moa dfhafas am bheatha 
fo lathair na 's fearbh dha, bhri gur iear dha na 's fearr, 
agus gu bheil e faicin na 's foilieir eafbhui' na truail- 
leachd dhoanna. Oir is mor an truaidhe agus an cragh 
do rirea' do dhuine crabhach, a 'ta toileach air bhith 
fuafgailte agus faor o gach peaca; bhith re ichea' re 
ola', re fairea' re cadala' re tamh, re faothracha' agus 
bhith fo gheillea' do uireafbhui' uiie an naduir. 

Oir thà 'n duine o leath-ftigh air a antromacha* go 
mor 'fan t faoglial fo le 'uireafbhui' an chuirp. Uime 
fin tha 'm Faidhe go crabhach ag guidhea' bhith air a 
fhaora' afta, ag radh ; Teafruig mi, O Thighearna as m* 
eiginneibh fe. Ach anaoibhin dhoibhfe d 'an nach 
aithne am bochduin fcin, agus an tuille anaoibhin 

dhoibh 



€. XXII. LEANMHUIN CHRI03D. 37 

dhoibh fe, aige 'm bheil gradh do'n bhochduin fo, agus 
do'n bheatha thrwailli' fo. Oir tha cuid fhluagh ann, 
aige 'm bheil fpeis d'i go mor (ghaoite nach 'eil, ach go 
gann uireafbhui' na beathai acca tre faothracha' agus 
firea' na deirc) na feuda' iad bhith beo fo do ghna, nach 
ghabha' iad fuim air bith ma rioghachd Dea. 

O mhuintir aimideach agus ana-chreideach ann cridhe 
a' ta 'n ar laidhea' go iofal, air ar fìolaga' go doimhean 
ann nitheibh talmhui',ionnasagus bhith gan blasagaibh 
air ni fam bith , ach air nitheibh na feola. Och na truadh- 
ana bochd ' aig an chrioch mothaichi' fiad fos go goirt, 
cia fuarach agus neo-nitheach bha ni fin, d'an tug iad 
fpeis go mor gus an uair fo. Ach cha do fheall Naoimh 
Dhea,agus uile chairdean crabhach Chriofd air na nith- 
eibh bu toil leis an f heoil, na na bha blathor 'farrt 
bheatha fo ; ach bha an uile earbs agus an run ag direa' 
chum nithe math na fiorruidheachd. Bha'n togar go 
leir ag eireagh fuas chum na nithe do-f haicfineach agus 
mairreanach; air eagal le fpeis nan nithe fo-leirfin, gu'ra 
tarruinear iad gus na nitheibh iofal. Na caill earbs, 
bhrathair, dol air d' adhairt ionfui' na nithe fpioradalta, 
oir fofd tha t am agus an uair agad. 

Carfon is aill leat o la gu la'dail chuirea'ann dorunfa? 
Eireich, agus aìr ball toifeich, agus abair: 'fe fo nois an 
t am bhith re deanamh, an t am bhith re coga', fe fo 
nois an t am iomchui' leafacha' mo bheatha fa. 'N uair 
ata thu go olc, agus fo chragh, fe fìn an t am chum 
toiltin. Is eigin dhuit do! troimhe teine agus uifge, ma's 
tig thu ionfui' fois. Mar dean thu foirneart ort fein, 
cha toir thu buaidhe air an olc. Go fad agus ghiulanas 
finn mancuairt lein an corp anmhunn fo, cha'n urra' finn 
bhith gan pheaca, no bhith beo gan bhron agus mio- 
Aocair. Go toileach b'aill lein fois bhith againe o gach 

uile 



38 LEANMHUIN CHRIOSD. L. T. 

mìe truaidhe; ach bhri gu 'n chaili finnan neo-ehiontas 
tre peaca ; chaill finn mar ceudna ar fior-fhonas. Uime 
fin is eigin dhuinne foighidin ghlaca' agns featha' ri tro- 
cair Dea, gus an teid an t eafontas feachad, agus gus aa 
fluigear am bafmhorachd fo fuas le beatha. 

Och, cia uabhafach ata anmhunnachd nan daoine a 
'ta do ghna go dian chum olc ! An diu ata thu 'g aid- 
eacha' do pheacan fa, agus am marach tha thu cuirea* 
ann geill iadfan a dh aideich thu cheana. ; nois tha thu 
cuirea' romhad an aire thoirt ort fein, agus air an uah-,, 
ann deidh fin deanai' tu, mar nach cuirea' tu run air 
bith romhad. Is mor an t abhar a 'ta againe, nime fin, 
finn fein irifealacha' agus gan mhor fhuim ghabhai^ 
dinn fein go brach, chion gu bheil finn go anmhunn, 
agus go neo-rnuidheichte. Is grad df heudas an ni fin, 
bhith cailte le neo-churam, an ni bu ghann f huairear 
tre gras, le mor ihaothair, agus aimfir. 

'San chrioch , ciod thig oirn fe a'ta fafa' fuar go ro 1 uath ? 
Anaoibhin dhuinne, ma'fan mar fìn bu mhian lein tamh, 
ghabhaM duinne fein; mar gu b' e fin fioth agus dion ar 
cor facheana,'n uair nach 'eil lorgidirna fior-naomhachd 
re fhaicin 'n ar giulan fa gu'q, uige fo, Ehithea'e fhafda. 
ro f heamail, gu'n bithemid aris air ar teagafga' thaireis, 
chum deagh bheufan, amhuil mar ur-luchd maith ealain ; 
ghaoite gu'm bithea' ann, duil eigin an leafuich re 
thighiq, agus an tuille aftair fpioradalta. 

C A I B. xxur. 

A\r Smuatntean am Bkais. 

TS gear an uìne gus an eigin dhuit tar amach as bheatha 

fo; faic uime fin, ciod e doigh air bheil do ghnothach; 

air an la diu, tha'n duine annfo,agus am marach thwgar 

as 



C.XXIII. LEANMHUIN CHRIOSD, 39 

as an t fealla e. Ach an uair bheirear as an t fèalla' e, tha 
€ mar an ceudna go grad amach as an inntin. Och air 
cruas agus air antromachd cridhe an duine, a 'ta fealtin 
amhain air na nitheibh a 'ta lathair, agus nach feail air 
na nitheibh re theachd! Amhuil marfin, bu choìr dhuit 
anns gach gniomh agus fmuainte, thu fein fhuidheacha 3 
ceart mar gu faithea' tu bas air an la diu, Na bithea" 
deagh choguis^gad, cha ghabha' tu mor eagal as am 
bhas. Is mor is fearr' dhuit teichea' o pheaca, na bhith 
gabhail eagail as am bhas. Ach an diu cha 'n 'eil thu 
dcas air a fhon, agus cia-mar bhitheas tu am marach 
ann ? Is neo-chinteach an la marach ; agus cionnas tha 
«fios agad, gu'm bith an la am marach agad am feafd? 

Ciod am feam ata ann bhith fada beo, an uair ata finrt 
'g ar leafacha' fein go ro bheag agus ag trialla' go lag. 
Och! cha'n'eil faoghal fada'gar deanamh do ghna na's 
fearr, ach fan is tric leis ar coire dheanamh na's moa. 
Gu'n tuga Dia dhuinne, gu'n do chaith finn ar beatha 
'go maith fan t faoghal fo eadhon car aon la. Is lionor 
iad a chuntas 'n airde bliannan an iompachai' fe ; ach 
ìs ro mhinic tha tora' an leafachai' beathai ro bheag, 
TVIa 'fe gur eagalach an ni bas fhaotuin, theagamh ga 
'm bith e na's cunnardaiche go mor bhith fada beo. Is 
beannaichte an ti aige 'm bheil uair a bhais fe do ghna 
ann lathair a fhuilean fa, agus a dheafaicheas e feìn 
gach la chum bas fhaotuin. Ma chunnaig thu, air uair 
air bith duine faotuin am bhais, fmuainekh, gur eigia 
dhuit fcin xuideach dol troimh an t flighe cheudna. 

Aig teachd na madain, faoil agad fein, nach tig thu 
ionfui' beui na oiche. Air teachd do'n oiche, na gabh 
ort fein an ath-mhadain ghealtuin dhuit fein. Bith uime 
fin do ghna deas, agus caith do bheatha fa ann achd 
£0 rnaith, ionnas agus nach glac am bas thu go brach 

rni- 



40 LEANMHUIN CHRIOSD. L. I. 

mi-dheafaichte. Is lionor iadfan a'ta bafacha' go ubbuin 
agus gan aire air bith. Oir thig Mac an duine air an 
uair, air nach faoilear e. Ach an tra thig an uair 
dheireanach fin, toifeichi' tu air fmuaintean 'eile bhith 
agad, ma do bheatha golear chuaidh feachad; agus bithi' 
bron goirt ort, bhii gu'n robh thu go mairnealach agus 
go dearmadach ort fein. 

Cia fona agus cia glioc an ti a 'ta deanamh a dhu-lan 
c fein ghiulana' fam bheatha, mar is mian leis bhith air 
a f haotuin fam bhas. Oìr is roor an t earbs bheir e do'n 
duine, chum bas fhaotuin go fona, ma 'fe gu 'm bheii 
tair iomlan aige fe do'n t faoghal, agus togar durachdach 
chum fafa' ann fubhaiìceibh, gradh an deagh ealain, 
fpiorad am phcanais, grad-umhahchd, fein dhiulta agus 
foighidin ann giulana' fuas gach amharr agus crois air fga 
Chriofd. Feudui' tu iomad ni math dheanamh, am 
feadh is tha thu go maith ; ach an uair ata thu go tiun, 
ni 'n àithne dhamh ciod is urruin thu dheanamh. Is 
tearc iad a 'ta fafa' na's fearr' o thinneas; amhuil mar 
an dream tha dol go tric air fiubhal, is tearc cuhaias 
ìad naomh. 

Na cuir do dhochas ann do chairdean agus.do luchd- 
gaoiljni mo nacuir dailan flainte a tanaim,guam'eilean 
deidhfo, do bhrigu'n dio-chuimhneich daoine thumoran 
na's luaidhe, na tha thu faoilfin. Is mor is fearr, deafacha 
dheanamh nois 'fan am, agus ni math eigin chuirea' 
romhad; na fin earbfa' ri cuideacha luchd eile ann deidh 
tìo bais. Mar 'eil thu nois curamach ma do thimcheall 
fein, co bhitheas curamach ma do thimcheall 'fan am 
re thighin ? Tha' t am a 'ta lathair ro luach-mhor; fiad 
fo nois laan na flainte ; fe fo nois an t am taitneach. 
Ach mo thruaidhe! nach 'eil thu 'g a chaithea' na's 
tarbhaiche dhuit fein, anns am feuda' tu mor chofain 

dheanamh, 



C. XXIII. LEANMHUIN C II R I O S D. 4* 

dheanamh, air an tigeà' tu beo go fiorrui' ? Ach thig an 
aimfir ort, 'n uair bu mhian leat aon la, no uair bhith 
agad, chum leafacha' beathai, agus ni 'n aithne dharah, 
am faith thn d' urnuidh. 

■ O ghaolaich ionmhuln, cia mof an cnnnard o'm feud 
thu thu fetn theafniigin, cia mor an t eagal o'm feud 
thu thu fein ihaora'; ma bhifheas tii nois do ghna fo 
eagal, agusag beachda' air am bhas ! Anois dean do 
dhicheall, do bheatha fa chaithea' air leathaid do achd, 
chum ann uair do bhais, gu'm feud thu na's tocha gair- 
deachas dheanamh, na eagal ehabhail. Tonfaich anois 
bafacha' do 'n t faoghal, cbum ann fin gu 'n roifeich 
thu air bhith beo maille ri Criofd. Ionfaich anois tair 
dheanamh air gach ni, chum ann fin, gu'm feud thu 
go faor dol dh iohfuT Chriofd. Smachduich do chorp' 
anois tre peanas, chum agus gu'm feud thu ann fin, 
earbs cinteach bhith agad. 

O amadain ! carfon ata thu faoilfm air bhith fada 
beo, 'n uair nach 'eil aon la cinteach agad ? Cia Iionor 
iadfan a bha air am mealla', agus air an fpiana' amach 
as an chorp, gan duil air bith air fin thachairt ? Cia 
minic chuala thu o'n Iuchd^airifea, gu'n thuit an neach 
fo leis an chlaimheamh, gu 'n bhathar an neach fin eile; 
neach eile ag tuiteam o'n, ard, gu'n do bhris fe amhach, 
gu 'n do bhafaich an duine fo aig ichea', gu 'n chuir an 
neach fo eile, crioch air a iaan fa aig cluitheich ? Bhafaich 
cuid le teine, cuid Ie iarrun, cuid le plaigh, agus cuid 
eile le creachadaireibh. Amhuil fin, fe 'm bas crioch 
gach uile, agus tha beatha nan daoine dol thart go grad 
mar fgaile. 

Co neach a chuimhneicheas ort ann deidh do bhais ? 

Agus co neach a ghuidheas"air do fhon fa ? Dean anois 

dean anois, ghaolaich ionmhuin ! ciod air bith a 'surra' 

F dhuit 



4Z LEANMHUIN CHRIOSDi L. I. 

dhuìt dheanamh ; do bhri, nach aithne dhuit, cia 'n uair 1 
air am faith thu bas; cha 'n 'til fios agad mar an ceudna, | 
ciod a thachaireas ort ann deidh bais Am fad agus j 
ata aimfir agad, cruinneich dhuit fein re cheile beartafa 1 
do-bhafmhor, air nach tig crioch. Na fmuaineich air I 
dad air bith, ach amhain air do fhlainte fhiorrui'. Gabh | 
curam amhain do na nitheibh a bhuineas do Dhia. 
Dean cairdean dhuit fein anois, tre bhith ag toirt 
urram do Naoimh Dhea, agus tre leantuin an ghniomh- 
arafa, chum an uair dfhailigeas tu 'fam bheatha fo, gu 
glac iad thu chum am palluinean fiorrui' fe. 

Seall ort fein mar f hear-turais, agus mar choigreicli 
air thalamh, d' a nach buin ni do gnothachaibh an t 
faoghail. Cum an cridhe faor, agus togailte fuas ri Dia; 
bhri nach 'eil cathair mhairreanach agad ann fo bhos. 
Sdiur 'uige fin d' urnuidhean, agus d'ofna lathail, maille 
ri deuraibh, chum agus gu'n toill do fpiorad ann deidh 
bais, dol feachad go fona' dh ionfui' an Thighearna. 
Amen. 

C A I B. XXIV. 

Air Breatbanas agus Piantan nam Peaca. 

QEALL air an chrioch anns gach uile ni, agus cionnas 
fheafas tu lathair am Bhreathaimh thean, d'a nach 
'eil ni foluichte; an ti nach ciuinear leduais 'na claoin- 
bhreath, no ghabhas leifgeoil; ach bheir e breath air an 
ni tha ceart. G pheacoir thruaidhe agus mhi-chiallaich ! 
ciod am freagar bheir thu do Dhia, d' an aithe d' uile 
ghniomhara olc ; thnfa tha air uairean ag gabhail eagail 
as gnuis an duine fheargaich. Carfon nach'eil thu cuirea' 
ann airde dhuit fein fa-chothair la bhreathanais, 'n uair 
nach urra' aon neach, le duine air bith eile, a leifgeul 

ghabhail, 



C.XXIV. LEANMHUIN CHRIOSD. 43 

ghabhail, no bhith air a dhiona' ; ach bithi' an leoir 
eullaich aige gach aon neach, freagar thoirt air a fhon 
fein. Anois tha do fhaothair tarbhach, doghull taitneach, 
d' ofan fo-eifdeach, do bhron leoir-fhafach, agns feudai* 
iad do pheacan ghlana' as. Is mor agus is fallain an 
t ionad glanai' a 'ta aige an duine fhoìghidineach, a 'ta 
gabhail eacoirean, a 'ta na's mulladaiche airfon mio-run 
an dream eile, na tha fe thaobh an chronn a rinnead air 
fein : An ti a 'ta guidhea' airfon a namhaidean, agus 
ag matha' dhoibh an ciontan o uile chridhe : An 
neach nach cuir dail ann mathanas iarra' air luchd eile; 
an ti d'an ufa trocair dbeanamh, na bhith ann corruich % 
a ni go minic foirneart air fein, chum an fheoil thoirt 
£0 fmachd iomlan an fpioraid. Is fearr go mor, na 
peacan anois ghlana' as, agus baca chuirea' air an 'n olc, 
na iadfan ghleatha' re 'n glana' as, ann deidh laimh. 
Go fireanach tha finn 'g ar mealla' fein tre ghradh mhi- 
reafantach a 'ta againe do' n fheoil. 

Ciod an conna eiie bhitheas aige 'n teine ud, ach do 
pheacan fa ? Mar is moa chaonnas tu thu fein nois, agus 
leanas tu 'n fheoil ; is truime dfhulaineas tu deidh 
'Jaimh, agus an tuille ftugh a ghleathas tu fa-chothair 
an teine fin. Anns na nitheibh 'fna pheaccaich an duine 
na's moa, anntafan pianar eifean na's truime. Ann fin 
bithi' an dream leafg air am birea' troi le dealgaibh 
teineach ; agus na geogoirean air an ceufa' le tart agus 
goirt. Ann fin bithi' luchd an ain-mhian agus luchd- 
gaoil an toileachais-inntin air an coducha' thaireis le 
iearr lafta, agus pronnafc droch-bhola, agus amhuil mar 
choin chuthaich, agus luchd-farmaid, tre cragh ni fiad 
xlonnalaich. 

Cha bhith olc air bith, noc.h faith an dhoruin iomchui' 

;fc. Ann fin lionar luchd na uabhair leis gach uile naire, 

F a agus 



44 L E A N M H U I N C H R I S D. L. I. 

agus teannaichear luchd na fainnt leis am bhochduin 
is truaidhe. Ann fin bithi' aon uair na's geire ann 
pian, na ciad bliana ann fo caite 'fam pheanas is truime 
air bith. Ann fin cha 'n 'eil fois air bith, no cofurtachd 
air bith do'n luchd-damnaichte, Ach ann fo air uairean, 
fgiuar o fhaothair, agus gheabh finn cofurtachd eigin o 
ar cairdean. Bith nois curamach, agus bronach airfon 
dopheacanfa; chum aig la bhreathanais, gu'm bith thu 
tearuinte maille ris an t fluagh bheannaichtc. Oir aig 
an la fin, feafamhai' na fìreanaich ann mor earbs ann 
aghai 'na muintir fin a chragh, agus dh antromaich iad. 
Ann fin feafamhai' eifean re bhreathnacha' fa, a'ta nois 
eco irifeal 'g a cuirea' fein fo bhreath dhaoine. Ann fin 
bithi' mor dhochas aige am bhochd, agus an irifealach, 
agus glacai' eagal an t uaibhreach air gach taobh. 

Ann fin chithear, gu'n robh e glioc anns an t faoghal, 
a dh ionfaich air fga Chriofd, bhith mar amadan, agus 
fo thair. Ann fin bithi' gach amharr air a fhulana' 
go foighidineach, taitneach, agus dunai' gach eafontas 
am bheul. Ann fin ni gach ti chrabhach gairdeach- 
as, agus bithi' gach ti neo-chrabhach fo dhu-bhron. 
Ann fin leamai' an fheoil air a cragha' le twille aoibh- 
neas, na gu do bhithea' iì air a altromacha' do ghna leis 
gach ni blafta. Ann fin dealrai 'n trafcan fuarach, agus 
chithear an t aodach finealta fo dhubhrai. Ann fin 
mollar na's moa am bothan bochd, na gach tigh-riogha 
or-bhuailte. Ann fin is moa chuideicheas buan- 
fhoighidin, na uile chumhachd an t faoghail. Ann 
fin is moa go mor dh ardaichirear umhalachd neo- 
iochdach, na uile chealg an t faoghail. 

Ann fin bithi' 'n deagh choguis ghlan na abhar 
chairdeachais na's moa, na eolas nadarail fam bith, 
Ann fin co-'romaichi'tair nam bearti'.s, tuille na iomhas 

luchd- 



C.XXIV. LEANMHUIN CHRIOSD. 45 

luchd-aiteach na talmhuin uile. Ann fin bkhi' tu tuille 
air dochofurtucha', chion gu'n ghuidh thu go crabhach, 
na thaireis air am bhiadh bu bhlafra a gabh thu. Ann 
fin bithi' tuille lua'-ghair ort, chion gu'n chum thu thu 
fein tofdach, na chion gu 'n d' rinnear leat mor dheas- 
chainte agus bruidhean fhada. Aùn fin, is moa bhitheas 
luach nan obair naomh, na moran bhriathran breagh. 
Ann fin bithi' bheatha thean, agus am peanas cruai', 
na's taitneiche, na gach uile tlachd talmhui. Teagaifg 
thn tein dfhulana' ann beagan, chum ann fin gu bithea' 
tu air do fhaora' o fhulan na's truime go mor. Feuch 
ris ann fo, air tùs, ciod is urra' dhuit dheanamh ana 
deidh fo. Mar urra' dhuit anois an ro bheag dfhulana' 
cia-mar bhitheas tu comafach air piantan fiorrui' fhul- 
ana'? Ma 'fe gu'n dean ardan beag thu nois go ro mhio- 
fhoighidineach; ciod ni teinelfrion ann deidh fo! feuch 
do rirea', nach feud thu da aoibhneas bhith agad; bhith 
ann aoibhneas 'fan t faoghal fo, agus rioghacha' maille 
ri Criofd ann deidh fin. 

Ma 'fe, gu 'n do chaith thu do bheatha do ghna, gus 
an Ia diu,ann anoireibh agus toileachas-inntin ; ciod am 
feam dheanui' an t iomlan dhuit, na faithea' tu bas air 
ball. Bhar air gradh thoirt do Dhia, agus feirbheas 
amhain dheanamh dha ; is diamhaoineas gach uile ni. 
An ti aige 'm bheil gradh do Dhia o uile chridhe ; cha 
'n 'eil eagal bais, no pein, no breathanais, no Ifrion air 
fe ; do bhri gu bheil an gradh coilionta toirt dha dol- 
afteach tearuinte gu Dia. Ach an neach aige 'm bheil 
tlachd fofd do'n pheaca, cha 'n ionna'idir, eagal bais agus 
breathanais bhith air. Ach ma 'fe, agus nach do ghairm 
an gradh fofd thu air-ais o olc ; anns an chuid is lugha, 
5s math ni, ma bhacas eagal Ifrion thu o lochd. Ach an 
neach go deimhin a chnirèas eagal Dea air chul, ni n 

urra' 



46 LEANMHUIN CHRIOSD. L. f. 

ìarra' dha feafamh fada 'fam mhath, ach tuiti' fe go 
grad ann lubaibh an diabhoiL 

C A I B. XXV. 

Alr Leafacba^ Durachdach arn Uile Bheatha fa. 

"DTTH mofealach agus dicheallach an feirbheas Dea, 
agus fmuaineich agad fein go tric : c'uime thannaig 
thu 'n uige fo, agus caribn dfhag thu faoghal ? Nach 
ann, chum bhith beo do Dhia, agus chum fafa' 'na do 
dhuine fpioradalta ? Uime fin, bith durachdach ann do 
dhol air adhairt fpioradalta fa ; do bhri gu 'n glac thu 
ann gaorraid, duais t uile fhaothair fe : ann fin cha bhith 
n'is mo, ann do chriochaibh, tuille do eagal, no bron. Is 
foeag fhaothraicheas tu nois, agus gheabh thu fois mhor, 
eadhon aoìbhneas bi-bhuan. Ma dfhanas tu fireanach 
agus durachdach ann deanamh, bithi' Dia gan amharas 
fireanach aguspailteann tabhairt na duais. Bu choirdhuit 
earbs math agus daingean chumail agad, chum teachd 
ionfui' an chrun ; ach cha choir dhuit lan-dion ghabhail, 
air eagal gu' m fas thu lundach, agus ard-inntineach. 

An uair bha neach anai' fo amharr inntin, go tric air 
a thon-ghluafa', eadar eagal agus dochas ; agus air uair 
ilionruichte, air dha bhith air a liona' le trom-mhullad, 
thilig fe e fein fios gu blar, lathair altair eigin 'fan Eaglais; 
chnuafaich e na nithe fo anna fein, ag ra' ; Och na b' 
aithne dhamh, gu 'm buan-fheafmhuin fofd ! Air ball 
chuala fe am freagar diadhai' ann taobh-tigh dhe fein ; 
ciod na b' aithne dhuit fo, ciod b' aill leat dheanamh ? 
I)ean anois an ni b' aill leat dheanamh ann fin, agus 
bithi 'tu lan-tearuinte. Air ball, air dha bhith cofur- 
tuichte, agus neartuichte, liubhaiit fe e fein do'n toil 
<dhìadhai', agus fguir a thon-ghluafga ioinaguineach fa. 

Cha 



C XXV. LEANMHUIN CHRIOSD. 47 

Cha b' aill leis o'n am fin fuas meanbh-ranfucha' dhea- 
namh, chum eolas ghabhail, ciod bha gu tachairt dha 
ann deidh laimh ; ach fhuidheich e inntin air ranfucha* 
'mach, ciod b'i toil mhath thaitneach, agus iomlan Dea, 
chum toifeacha' agus coiiiona' gach uile deagh obair 
mhath. 

Cuir dochas anns an Tighearna, agus dean am mathj, 
(deirfe am Faidhe) agus aiteich an talamh, agus beath- 
aichir thu 'n a bheartafaibh fe. Tha aon ni ann a 'ta 
cumail moran air an ais, o 'n dol air adhairt fpioradaltafa, 
agus leafacha' math am beathai fe ; eadhon oilt an ard- 
chruadail, no'n t faothair is eigin ghabhaìl fa laimh 'fan 
chath. Go deimhin is mor chinneas iadfan 'fna fubh- 
ailceibh, feach luchd eile, a tha re 'n dicheall go fearoil 
chuni buaidhe thoirt air na nitheibh fin, a 'ta na 's an- 
tromaiche dhoibh, agus 'n an aghai' fe. Oir ann fin 3 
fafai' 'n duine na 's moa, agus toilli' fe 'n tuille gras, far 
am bheil e toirt buaidhe air fein, agus 'g a gheur-mhar- 
mha' fein ann fpiorad. 

Ach cha 'n 'eil an famhal ceudna, re mharmha', 
agus re buaidhe thoiit air aige gach aon neach. Ach 
ghidhea', bithi' 'm fear eudmhor dicheallach, na 's coma- 
faiche air a thriall dheanamh mach ; ghe gu bheiì ioma 
droch-f halana aige re thoirt fo fmachd ; 'n an neach 
umhal ud eile, ach ata fe na's neo-dhurachdaich chum 
cofain nan fabhailce. Tha da ni fonruichte ag deanamb/ 
cuideacha gu leafacha' mor na beathai'; eadhon e fein. 
tharruin go neartmhor o'n ni fin, gu 'm bheil an nadur go 
olc air a chlaona' uige : agus faothair go durachdach 
dheanamh aìrfon a mhaith, a 'ta dhioth an tuille air 
neach Foluim mar an ceudna teichea' go curamach, 
agus buaidhe thoirt air na coirean fin, a 'ta mio-thait- 
neach dhuit go minic ann luchd eile, 

Ann3 



4S LEANMHUIN CHRIOSD. L. h 

Anns each aite iompaich gach ni chum do fhochair 
fpioradaita : agus ma chi, no mo ciuineas tu dengh 
eifeamiair, bith amhuil air do lofga' gu ieantuin. Ach 
ma bheir tha fanaire ni air bith, toiiteneach air cron- 
nacha, thug an aire, nach dean thu fein an ni ceudna ; 
110 ma rinn thu c, air uair air bith, go grad gabh curam 
gu leafacha' : ceart mar tha do fhuii ag geur-bheachda' 
luchd-eile, amhuil fìn fos ata thuia air do chotharacha' 
leofan eile. O cia blafta agus fona, na brathairean dur- 
achdaeh, agus crabhach fin re f haicin, is iad go riaghailte 
agus deagh ealaineichte ! Cia mulladach, agus craghach. 
an dream fin re fhaicin, a 'ta go mi-riaghailteach ag 
imeachd, agus nach 'eil deanamh na nithe, gus na 
ghairmear iad ! Cia dochanach e, run faidheichte a 
ghairm fein leigeal gu biar, aeus a inntin chlaona* chum 
na nithe nach d' earba' ris-fean. 

Cuimhneich air an rnn a ghabh thu, agus cuir ann ào 
lathair Te iomhaigh an Chrain-cheufai. Feudae' tu go 
maith naire ghabhail ; ma fbeallas tu air beatba Iofa 
Chriofd ; chion nach do dh ionfaich thu fofd, thu fein 
dheanamh na bu choflaìche ris-fean ; ghe gn'n robh thu- 
nois fad ann flighe Dhea An duine diadhai' a chleach- 
das e fein go crabbach agus do rirea,' ann am beatha, 
agus fuknas ar Tighearna fa ; gheabh e ann fìn go 
pailte, gach uile ni feamail agus tarbhach dha ; ni mo-. 
f heumas e ni air bith, na 's fearr iarra 1 taobh-amuigh 
do Tofa. O na tigea' Iofa air a cheufa' fteach 'n ar 
cridhe fe, cia grad, agus cia foghainteach bhithemid 
air ar 'n ionfacha' ! 

Tha 'n duine durachdach diadhai' ag giulana' agus ag 
gabhail go maith, gach uile ni air orducha' dha. Ach 
tha triobloid air muin triobloid aige an duine dhiadhai' 
dhearmadach, agus f huar-chrabhach, agus ata fe fulana* 

amharr 



C.XXV. LEANMHUIN CHRIOSD: 49 

amharr o gach taobh ; do bhri nach 'eil cofurtachd 
afteach aige, agus bhacar dha, fin iarra' a leath-arr.uigh. 
Tha 'n duine diadhai', a 'ta caithea' a bheatha mach o 
riaghailt, fgaoilte do fgriofa oilteal. An ti, a dh iarras 
bhith na 's fuafgailte, agus na 's mairnealaiche, bithi' 
fe do ghna ann amharraibh ; chion gu 'm fag an dara 
aon, no 'n aon eiie mio-thoileichte e do ghna. 

Cia-mar tha go lion luchd-diadhai' eile ag deanamh, a 
'ta caithea' am beatha fa foeaiain mhanacharach chruai' ? 
Is tearc theid iad amach, go aonranach tha fiad ag 
caithea' am beatha fa ; tha 'm biadh fa ro bochd, agus 
an aodach ro gharbh, tha fiad re faothracha' mor, agus 
re beag bruidhean ; is fad am faire fe, agus is moch dh 
eireas iad; re urnuidhean fada, re leabha' go minic, agus 
'g an coimhead fein anns gach ealain math. Beachdaich 
airordugh tean nan Carthuifianach, nan Sifterfianach, 
agus airManaich, agus* Nunaich,no tnnan coifreichte nart 
ordugh fa-kath ; cionnas ata fiad ag eireagh gach oiche, 
chum Sailm fhein d' ar Tighearna. Uime fin bu mhor 
an naire dhuit, bhith lan leifge aig leathaid do am go 
naomh ; anns an toifeich buidhean go mor do luchd- 
diadhai' air Dia mholla' le lua-ghaireachd. 

Och nach bithea' ni air bith eile againe re dheanamh, 
ach ar Tighearna Dia fa mholla' le'r 'n uile chridhe 
agus ar beul ! Och nach bithea' feam agad go brach, 
ìir biadh, no deoch no cadal ; ach gu b' urra' dhuit 
Dia mholla' go fiorrui', agus amhain bhith re faothaìr, 
inns na gnathachaibh fpioradalta ; ann fin bhithea' 
:u moran na b' fhona, na tha thu nois, 'n uair ata thu fo 
ngean na feola riarucha'. Gu 'n tuga'Dia, riach bithea' 
leathaid fin eigeanan ann ; ach amhain a'-nuathachan 
fpirodalta an anaim, a 's tearc lein,mo thruaidhe ! bhlafa', 
G An 

* Cailleich-dhu. 



50 LEANMHUIN CHRIOSD. L. I. 

An uair thig an duine'n uige fo, is nach iarr e a chofur- 
tachd o ni air bith cruthaichte, ann fìn, mar an ceudna 
toifeichi' fe, air tus, eolas ghabhaìl air Dia go trom-lan ; 
ann fin fos, bithi' fe toileichte go maith, leis an doigh, 
air an tachair gach ni dha. Ann fin "cha chuir am 
moran aoiblineas air, ìs cha toir am beag bron an d' a 
ionfui' fe; ach earbai' fe e fein go lear, agus go muingi- 
neach ri Dia, an ti 'fe t iomian dhafa, anns gach uile 
ni, d' a nach millear, agus n'ach bafaichear aon ni; ach 
annfan ata gach uile bheo ag friathala' dha, gan dail, 
air a fmeid. 

Cuimhneich air an chrioch do ghna,agus nach pill an 
t am cailte air-ais. As eagmhais mor churam agus 
dicheall, cha folaraich thu na fubhailcean am feafd. Ma 
thoifeicheas tu air fafa' fuar-chrabhach, toifeichi' tu air 
bhith go olc agad fein ; ach ma bhcir thu thu fein 
chum durachdas, gheabh thu fio-chainte mhor, agus 
mothaichi' tu do fhaothair ro aotram, deanta airfon. 
.gradh Dhea agus fpeis nan fubhailce. Tha an duine tre- 
dhireach, agus dicheallach, deas chum gach aon ni. Is 
moa go mor an ghniomh, dol ann aghai' nan olc, agus 
nan droch-f hulanas, na fallus bhith ort le mor ghniomh- 
laimh. An ti nach ftachain na ciontan beag, uige air i Tl 
'n uige, tuiti 'fe 'fna trom-chiontaibh. Bithi' g'airdeachas 
ort do ghna aig an oiche, ma^'fe, gu 'n chaith thu an la 
go tarbhach. Cum faire ort fein, duifg thu fein fnas, 
thug comhairle ort fein ; agus ciod air bith thig air 
luchd-eile, na bith dearmadach ort fein. Mar is moa nì 
thu foirneart ort fein, ann mead fin, theid thu air d' 
adhairt air d' aftar. 



CRIOCH AN CHEUD LEABHAIR. 



IVSfJÌ 

LEANMHUIN C'HRIOSD, 

A N DARA LEABHAR. 



C A I B. I. 
Air Giulan an Leatb-Stigh. 

THA rioghachd Dea 'ri ar meafg fa, deir fe an Tigh- 
earna. Pill thu fein le d' uile chridhe fe, chum an 
Tighearna,agus fag anfaoghal trua'fo,agus gheabh d'anam 
fois. Foluim tairchuifne dheanamh air na nitheibh iomal- 
lach, agus thoir thu fein do na nitheìbh afteach, agus 
chi thu gu'n tig rioghachd Dea da d' ionfui' fe. Oir 
is i rioghachd Dea, fio' agus aoibhneas anns an Spiorad 
Naomh ; ni nach tugar do na daoi ; thig Criofd' ugad, 
ag feuchuin dhuit a chofurtachd fa, ma dh uimeicheas 
tu ann taobh-tigh dhiot ionad comhnui' fiuntach air. 
Tha ghloir uile agus a fgeamh o 'n leath-fteach ; agus 
ann fin tha dheagh-ghean aige fe, Is ioma celì tha fe 
deanamh chum an leath-freach aige an dnine ; is blaita a 
làbhairt, is taitneach a chofurtachd, is lionor a ghras/ 
agus a chaidearas iongantach ro anabhar. 

Och amain f hireanaich ! deafaich do chridhe airfòn 
do Cheille, chum gu 'n deonaich e teachd ann d' ionfui* 
fe, is gu gubh e comhnui' maille ruit. Oir amhuil mar 
fin deir fe ; an ti aige m bheil gradh dhamh, coimhidi' 
fe mo fhocul fa, agus thig fm'n d' a ionfui', agus 
5abhai' finn tamh maille ris. Uime fin thoirt aite 
G * do 



S% L E A N M H U I N C H R I O S D. L. II. | 

do Chriofd ; agus diult dol-afteach do gach uile eile'. 'N 1 
uair bhitheas Criofd agad, tha thn beaitach, agus is II 
ro leoir dhuit e. Solaraichi' fe air do fhon, agus 
bithi' fe na f hear-friathalai' fhireanach dhuit anns 
gach ni ; chum agus nach rig thu leas,earbfa chuirea' 'fna 
daoineibh. Oir ata na daoine go grad ag caochla' agus 
air ball ag dol as ; ach mairri' Criofd gu fiorrui' agus 
feafai' fe go daingean gus an chrioch. Oir cha 'n 
'eil mor earbs re chuirea' anns an duine bhafmhor, 
agus lag, ghe gu bheil e feamail agus gaolach ; ni mo is 
eigia mor mhullad ghabhail o fin, ma' fe, agus bheil e 
corr uairean ag arra' 'n ar 'n aghai', agus ag toirt 
amharr oirne. Oir iadfan a 'ta agad an diu, feudai' fiad 
bhith 'n a d' aghai' am marach; agus air an lamh eile, 
is tric mar a ghaoth tha fiad ag caochla'. Cuir d' uile 
dliochas anns an Tighearna, agus dean do ghradh agus 
d' eagal defean ; freagairi' fe air do fhon, a^us ni fe 
dhuit mar is fearr air do fhon fa. Ann {o, cha 'n 'eil 
cathair mhairreanach agad, agus cia bith aite fam bith thu, 
ìs coigreich agus fear-turais thu,aguscha bhith fois agad 
am feafd, mor bith thu fteach coi-cheangailte ri Criofd. 
Carfon ata thu fealtuin mancuairt dhuit ann fo r 
'n uair nach ean t aite fo, aitedo fhuaimhneis. Annsna 
neamhaibh bu choir do d' aite comhnui' bhith, agus bu 
choir dhuit beachda' air gach ni talmhui', mar ni tha dol 
feachad ann grad. Tha gach uile ni dol thart, agus tha 
thufa fos dol thart cuid riu. Faic, nach dlu-cheangail 
thu thu fein riu, t eagal gu glacar, agus gu fgriogar thu. 
Leig do d' fmuainte bhith maille ris an Ti-mhor. 
Agus fdiurair d' urnuidh gan tamh gu Criofd. Nam b* 
aithne dhuit beachd ghabhail air na nitheibh ard agus 
neamhail, tamh ghlaca' ann fulanas Chrioid ; agus 'fna 
cvcachdaiuh naomh comhnui' dheanamh go toileach 

anntai 



C. I. L E A N M H U I N C H R I O S D. 53 

annta. Oir ma ruitheas tu go crabhach gu lotan agus 
cotharan luach-mhor Iofa; mothaichi' tu folas mor ann 
triobloid ; ni mo ghabhas tu mor churam ma thairchuif- 
nean nan daoine, agus giulanai' tu 'n airde go furafda 
briathran an luchd-chul-chain. 

Bha Criofd fos anns an t faoghal air a mhi-mheafa' le 
daoineibh ; agus air f hagail 'n a mhor eigean le chair- 
deibh agus a luchd-eolais ann meadhan nan tair; b' aill 
le Crioid fulachd agus bhith fodhi-mheas; agus an gabh 
thufa an danadas caiaid dheanamh air aon fa bith ? 
£ha naimhdean agus luchd-cul-chain aige Criofd, agus 
is aill leat fa gach aon bhith agad na cairdean agus na 
luchd-fochair dhuit, Co as gheabh d' fhoighidin crun, 
. mar tachair thu ri namhaid idir ? Na mar aill leat ni 
air bith crofdach dhuit f huiana'; cionnas bhitheas tu 'na 
do charaid do Chriofd 'ì Fulàin maiile ri Criofd, agus 
air fga Chrioid, ma 's math ìeat iioghacha' maiile ri 
Crioid. 

Na racha' tu, ach aon uair go ceart afleach gu taobh- 
lìigh lofa, agus na blaiièa' tu beagan dc- ghradh lalta fa; 
ann iìn cha ghabhui' tu, ach beag fuim de do ihochair 
no de do mio-lhochair, acn dì.eanui'tu tuiiie gaii dcaciiais 
man mhaila' bheirear ort : bhri gu bheil gradh lofa ag 
toirt air an duine tair dheanamh air fein. An ti, tna 
'na ghraidheor do lofa, agus d' an f hirinn, agus ata 
fìieanach an taobh-fhgh dhe fein, agus faor o gach uile 
togar aincneafta, tha e comafach go ikor dh'a, e fein 
philtin gu Dia, agus e fcin thogail iùas os a chion fein 
ann fpiorad, agus tamh ghabhail ann buan-mhealtuin. 

Eifean d'an aithne gach ni, mar ata fiad, (eadhon 
annDìa, an ti fe an fhirinn fein) cha'n ann mar deirear 
no mar mheafar iad; ata ti fo go dimhin glioc, agus na's 
ioluimte le Dia, na ie daoineibh ; an ti d' an aithne e 



54 LEANMHUTN CHRÌOSD. L.U. 

fein ghiulana' o leath-'Preach, agus beag fuim dheanamh 
do na nitheibh o'n leath-amuigh, cha'n iarr c aitean, agus 
ni mo bhitheas aman iomchui' dioth air 5 chum e fein 
thoirt gn gnathaichean crabhach. Grad ath-bhVothaichi' 
an duine o'n lcath-Pieach a chuimhne ; do bhri, nach doirt 
efeafdefein, go lear amuigh air nitheibh iomallach. Cha 
dean obair o'n leath-amuigh no lamhlàch feamail air 
bith, car tamal, ciuirea' air ; ach mar thachaireas na 
nithe, focruichi' fe e fein fa'n coimeamh. Afi ti a 'ta 
fuidheichte agus orduichte go ceart o'n leath-fteach, 
cha'n 'eil mor aire aige air giulan iongantach agus tuail 
nan daoine Mar is moa bheir neach 'uige fein do nith- 
eibh, ann mead fin bacar, agus cuirear e fo luainrieas 
inntin 

Na bithea'chuis ceart agad, agus thufa air do ghlana* 
go maith, thuitea' gach uile ni mach dhnit, gu do mhath, 
agus do fhochair. Air an abhar fin ( tha ioma ni neo- 
thaitneach dhuit, agus go minic ag cuirea' amharr ort : 
bhri nach 'eil thu fofd go iomlan marmh dhuit fein, 
110 dealaichte o gach ni talmhui'. Cha'n 'eil ni mar fin, 
ag falacha', agus ag ceangala' cridhe an duine, mar ata 
gradh neo-ghlan do nitheibh cruthaichte ag deanamh, 
Ma chuireas tu cul ri folas o'n leath-amuigh, feudai' tu 
beachdacha' air na nitheibh neamhail, agus lua-ghair- 
deachas bhith ort go tric 'fan taobh-fteach dhiot. 



C A I B. II. 

Air Foi-gbeillea' Vmhal. 

^TA gabh go trom e, co neach ata leat 'no 'na d' 

aghai fe, ach dean fb, agus thug an aire air, gu'nv 

feith Dia maille ruit anns gach ni ; a 'ta thu deanamh. 

Bithea-' 



C.II. LEANMHUIN CHRIOSD. 55 

Bithea' deagh choguis agad, agus dionai' Dia thu go 
maith. An ti d'an aiilleDia cuideacha thoirt dha, cha'n. 
mra' mio-run neach air bith, ciuirea' dheanamh air fe. 
Na b' aithne dhuit bhith do thofd, agus bhith fulanach, 
chi tu, gan teagarah air bith, comhna' an Tighearna. Is 
fiofrach eifean air am, agus achd do fhaorfa, agus uime 
fin bu choir dhuit thu fein chuirea' na lamh fa. Buineas 
■e do Dhia comhna', agus faorfuin thoirt o gach uile naire. 
Is mor an tairbhe ann go minic gu mor choimhca.d na iri- 
fealaichd, gu b' aithne d'a luchd-eiìe ar ciontan fa, agus 
gu cronnaichea' fiad iadfan. 

An uairdhilfeicheasanduineefein, airfon achiontaibh 
fe, ainnfin ciuini' fe luchd-eile na's faraifde, agus tha fe" 
toileacha' go grad an dream a 'ta ann fearg ris. Tha 
Dia diona' agus ag faora' an ti irifeal : is toigh leis, 
agus co-furtuichi' ii 'n t irifeal ; aomai' fe e fein chuni' 
an duine irifeal ; agus d'an irifeal bheif e gras mor : 
agus ann dei' dha bhith air antromacha', toga fe fuas e 
gu gloir. Tha fe foilfeacha' a run diamhara fa do 'n, 
irifeal, agus go blafta 'g a tharruinea', agus ag toirt 
cuirea'dha d' a ionfui' fein. Air d'an duine irifeal mafla 
f haotuin, tha fe 'g a chumaiì fein fuas go ro mhath ann 
iìo-chainte ; bhri, gu bheil e feafamh air Dia, agus ni 
ann air an t faoghal. Na feall ort fein gu d' rinn thu 
aftar air bith, gus an faic thu fein 'n a d' iochdaran do 
gach uile neach. 

C A I B. III. 

Air an Duine Mhath Shio-chainteach. 

A IR tus, cum thu fein ann fio'; ann fin feudae' tu 
luchd-eile chuirea' arai fio'. Feudae' an duine fio- 

chaintead* 



$6 LEANMHUIN CHRIOSD, L.II, 

chainteach tuille feam dheanamh,na duine deagh-fhol 
uimte. Tha 'n duine cas, eadhon ag tionda' mhaith 
chum olc, agus tha fe creidfin an uile go furafda. Ach 
tha 'n duine fio-chainteach ag iompacha' gach aon 
gu math. Eifean a 'ta an fio' go ceart, cha 'n 'eil 5 
amharas aige air aon neach ; an ti a 'ta mio-thoi!eichtei; 
agus fo bhuairea, gluafar e mancuairt le iomad amharasr 
cha ghabh e tamh ùha fcin, agus ni deonaich e fois do 
luchd-eile. Is tric tha e 'g ra, ni nach bu choir dha 'g 
ra' : tha fe dearmadach air an ni, a bhithea' moran 
na bu fhochaireiche dhafan dheanamh. Is lear dha, ciodl 
bu choir do luchd-eile dheanamh ; agus tha e dearmad- 
ach air an ni, bu choir dha fein dheanamh. Air tus, 
bithea' eud agad ma do thimcheall fein, agus ann fin 
feudae' tu d' eud ghnathacha' le ceartas thaireis air do 
coimhearfnach. 

Ts math is aithne dhuit lcifgeul do dheanatafan fein 
ghabhail, agus dreach chuirea' orra, agus cha 'n aill leat 
leifgeoil na muintir eile ghabhail. Bhithea' fe moran 
na's ceirte cafaid dheanamh ort fein, agus leifgeul do 
bhrathair ghabhail. Ma's mian Ieat bhith air do 
ghiulana', giulain le neach eile. Feuch cia fad tha thu 
fofd o'n fhior ghradh, agus an irifealachd, nach aithne 
bhith feargach no corruch ri aon neach, ach ris fein 
amhain. Cha mhor an gniomh, conaltra dheanamh 
cuid ri luchd-caomh agus math ; oir tha fo go nadurrail 
taitneach do gach uile neach : agus tha gach aon toileach 
fio' bhith aige, agus is toigh leis iadfan na's fearr a 'ta 
fmuaineacha' mar e fein. Ach bhith beo ann fio-chainte 
cuid ri luchd-fearbh agusdoirbh, no ain-ealaineichte, no 
cuid ri luchd-labhairt 'n ar 'n aghai fe, is mor an gras, 
a-gus an gniomh ro ion-mholta, agus fearoil e. 

Tha 



C.IIL LEANMHUIN CHRIOSD. s?' 

Tha 'n leathaid fin ann, a tha 'g an cumail fein ann 
£o-chainte, agus fos aige 'm bheil fioth maille ri luchd* 
eile. Agus tha fiad ann, aige nach 'eil fio-chainte acca 
fein, agus cha'n fhuiain iad i bhith aige luchd-eile; tha 
iad na leath-trom do luchd-eile, ach na's antromaiche 
do ghna dhoibh fein. Tha iàd ann, a 'ta 'g an coimhead 
fein ann foi*, agus re mor fhaothair chum luchd-eile 
thoirt gu fio-chainte. Ach ghidhea' tha arn uile fino- 
ehainte fe 'fam bheatha thrua' fo, re chuirea' na'stocha 
ann fulanas irifealach, na gan bhith ag mothacha' 
an-choineamhean. An ti is fearr d'an aithne fulachd, 
i.s moa ant fio-chainte a chumas e; 'fe fin an duine tha 
'na bhuaidheich air fein -agus 'na thighearna air an t 
fcoghal, na charaid aige t Criofd agus 'na oirre aìr neamh. 



C A I B. IV. 

Air an Inniin Ghlan, agus am Mlan Neo-locbdacb. 

T E da fgiath togar an duine o nitheibh talmhui ; eadh™ 
on ionracas, agus gloinnead cridhe. B\i choir ion- 
racas bhith 'fan mhian, agusgloinnead 'fan togar. Tha t 
ionracas ag cuirea' Dea roipe, agus tha gloinnead ghabhail 
jrearn air, agus 'g a blafa'fa. Cba bhacdeagh ghniomh 
lir bith thu, ma bhitheas tu faor o'n Ieath-fteach o 
;hogar mio-orduichte. Mar 'eil ni air bith eile mhian 
ìrt a Ihirea', ach deagh-ghean Dea, agus feam do 
•hoimhearfnaich, mealai' tu faorfa o'n leath-fieach. 
ìa. bithea' do chridhe ceart ; annfin bhithea' gach 
luile mar fgathan beathai dhuit, agus mar leabhar 
laoimh theagaifg. Cha 'n 'eifccreatoir air bith go fuarach 
igus go beag, nach 'eil ag feuchuin maitheas Dea. 

II Na 



$% LEANMHUIN CHRIOSD. L. II, 

Na bithea' tufa math agus glan o'n leath-ftigh, chi- 
thea' tu gach ni gan bhac, agus b'aithne dhuit iad go 
rhaith. Tollaì' cridhe glan Neamh agus Ifrion. Mar 
ata gach neach o'n leath-fiigh, amhuil fin bheir e breath 
o'n Ieath-amviigh ; ma'fe gu bheil aoibhneas air bith 
'fan t faoghal, tha fo, gan teagamh, aige fear an chridhe 
ghloine. Ach m'a tha triobloid, no amharr ann aite air 
bith, mothaichi' 'n droch choguis fin na's truime 
Mar ata t iarrun air a chuirea' fan teine, ag calla' na 
ìneirgea, agus air a dheanamh na uiletheine ; amhuil fin 
thu duine a thiondas e fein go iomlan gu Dia, ag ti- 
ligea 'dhe a lundaireachd, atharaichear e gu nua' dhuine. 

An uair thoifeicheas duine air fafa' fuar-chrabhach, 
ìs eagal leifean an t fhaothair bheag, agus go deonach 
gabhai' fe cofurtachd iomallach. Ach an uair thoifeich- 
eas e air buaidhe thoirt air fein go iomlan, agus air 
gluafa' go fearoil ann flighe Dhea, ann fin, meafai' fè 
na nithe fm ro bhcag, a mhothaich e roi, 'n an eullach 
ro throm air, 

C A I B. V. 

Air Lcar-hheachda Beathaì aoln fèìn. 

CHA'N urra' finn mor earbs chuirea' annaine fein ; 
bhri gu bheil gras agus tuigfe go tric dhi' oirne. 
Is beag an follus a'ta annaine, agus tha finn ag calla' fin 
gu luath tre dearmad, agus fos, is ro thric nach leir 
dhuinne, gu bheil finn go ro dhall o'n leath-fteach. 
Is minic tha finn ag deanamh go olc, agus na's meafa, 
tregabhail ar leifgeul; air uairean gluaifear finn le ardan* 
agus faoili' finn gur fior eud e. Cronnaichi' finn ara 
beagan ann luchd-eile, agus feallai' finn thaireis air ar 
mor chiontaibh fein. Is tapai' mhothaicheas, agus cho*- 

romaicheas 



C.V. LEANMHUIN.CHRIOSD. j? 

romaicheas finn na nithe a'ta finn fulana' o luchd-eile, 
ach ni'm faic finn eia mead tha luchd-eile ag fulachd 
uaine fein. An ti cho'-romaicheas a chiontan fein go 
ceart, agus go maith ; cha bhithea' aite aige, churn 
agus cu'n tuga' fe tean bhreath air muintir ui!e. 

Cuiri' duine o'n leath-freach, an curam ma thimchea'I 
fein, roi gach uile curam : agus an neach a Iheallas air 
jfein go dicheallach ; go furafda tha fe 'na thofd ma 
chach-eile. Cha bhith thu am feafd 'na do dhuine 
crabhach o'n taobh-ftigh, mar bith thu ciuine ma ghno- 
thach na muintir eile, agus mar feail thu go fonruichte 
ort fein. Na featha' tu go iear air Dia agus ort fein, 
is beag bhithi' tu air do ghluaia', le aon ni a chi tu 
amuigh. C'aite 'm bheiì thu 'n uair nach 'ei! thu la- 
thair agad fein ? agus an uair ruitheas tn thaireis air 
gach ni; ciodan tairbhe rinn thu, ma dhio-chuimhneich 
thu thu fein ? Ma's mian leat fio-chainte agus fìor 
chorda bhith agad ; is eigin dhuit gach ni eile chuirea* 
air chul, agus do Ihuilean t'nionda' ort fein amhain. 

Ann fin is mor theidthu air adhairt, ma ghleathas tu 
thu fein faor o gach curam talmhui: ach is mor dfhan- 
naicheas tu, ma chuireas tu luach air ni air bith fao- 
ghalta. Na bithea' dad air bith mor, no ard, no 
ciatach, no taitneach dhuit, ach amhain Dia go glan; 
jo na nithe a bhuineas do Dhia. Meas an t uile mar 
dhiamhaoin, ciod air bith do fholas thig ort o dhuile 
fam bith. An t anam aige am bheil gradh do Dhia, do 
ni fe tair air gach aon ni fo Dhia. 'Se Dia amhain, 
an ti 'ta fiorrui' do-thomhaifie, ag iomliona' gach uile 
folas an anaim, agus aoibhneas f hireanach an chridhe, 

B% G A I B. YL 



6o LEANMHUIN CHRIOSD. L. II. 

C A I B. VI. 

Air Gairdeachas na Deagh Choguis. 

3 0E gloir an duine mhaith, teifdeas na deagh cho- 
guis. Bithea' deagh choguis agad, agus bithi' 
gairdeachas agad do ghna. Is mor an luchd a 's urra' 
coguis mhath imereacha', agus tha i ro ghraonnach 
ann meadhan nan eafcairdeas. Tha choguis olc do 
ghna eagalach agus gan fhois. Go blafta gabhai' tu 
fois, ma 'fe agus nach cronnaich do chridhe thu. Na, 
dean gairdeachas, ach amhain an uair ni thu go maith. 
Cha' n' eil fior aoibhneas am fcafd aige na daoi, ni mo 
mhothaicheas iad fioth o'n Ieath-ftigh : chion nach 
'eil fio-chainte idir do na daoi, deir fe an Tighearna. 
Agus ma their iad, tha finn ann fio-chiante, ni mo 
thig olcas oirne ; agus co ghabhas an danadas dochan 
dheanamh oirne. Na creid iad ; do bhri gu'n eireich 
corruich Dhea go ubbuin, bheirear an gniomhara fa gu 
nco-ni, agus fgriofai' an fmuaintean fa as. 

Cha 'n 'eil e aotrom do fhear gradhach, gloir dhea- 
namh fo thriobloid ; oir gloir dheanamh mar fin, 'fe 
fin gloir ghabhail ann crois an Tighearna. Is gear 
an gloir a bheirear, agus a ghlacar le daoineibh. 
Tha bron do ghna dol cuid ri gloir an t faoghail. 
Tha gloir nan daoine math 'na coguifeibh fe, agus 
ni ann ann beul nan daoine. Tha gairdcachas nati 
daoine coir ma Dhia, agtis ann Dia, agus an aoibh- 
neas fa man fhirinn. An ti leis am mian an 
gloir fireanach agus fiorrui', cha ghabh e mor churam 
do ghloir aimfireaf. Agus an ne'ach dh iarras air 
deidh gìoir aimfireal, no neach nach dean tair air o 
ciiridhe, tha fc feuchuin, naclr'eil, ach beag graidh aige 
ò<> ni fin a' ta neamhail. Is mor an fuaimhneas 

cridhe 



C. VI. LEANMHUIN CHRIOSD. 61 

cridhe a tha aige an neach fin, aige nach 'eil fgoine do 
mollaibh, no do mio-mhollaibh. 

Is furafda bhitheas an neach fin toileichte agus 
ciuine, aige' m bheil an choguis ghlan. Cha 'n 'eil thu 
na's maoimhe, ghegu mollar thu, no na 's fuaraiche ghe 
gu mio-mhollar thu. Mar ata thu, fo tha thu, agus 
cha 'n urra' dhuit bhith air do ra' na's moa, na tha Dia' 
'g a d' fhaicin fe, bhith mar fin. Na feaila' tu ort fein, 
ciod e thu fein o'n leath-<teach, cha bhith curam ort, 
ciod thdrdaoine ma do thimcheall. Tha an duine ag 
faicin na aodain, ach feailai' Dia air an chridhe. Tha'n 
duine ag fèaltuin air na gniomharaibh, ach co-'romai- 
chi' Dia go deimhin na runa. Bhith deanamh go 
maith do ghna, agus meas beag ghabhail de neach 
fcin, is fìor chothar an anaim irifeal e : agus 'fe cothar 
na gloinneid mhoir, agus aim rnhuingin o'n taobh-ftigh, 
gan bhith gabhail coiuitachd o dhuile air bith cru- 
thaichte. 

An ti nach iarr dha fein teifdeas o' n leath-amuigh 
tha e foiìleir gu bheil e 'g a earbfa' fein ri Dia go iom- 
lan, Cha'n e ti a mhoilas e fein, a dhearbhar le Dia 
(deirfe Naomh Pol) ach an ti 'taDia ag molla', 'Si fdaid 
an duine o'n leath-ftigh, bhith ag imeachd maille ri 
Dia, agus gan bhith air a chumaiì le togar air bith o'n 
leath-amuigh. 

C A I B. VII. 

Air Gradh Iofa os-cion gach Ni. 

tS beannaichte an ti d'an aithne, ciod e gradh thoirt 
■* do Iofa, agus tair dheanamh air fem airfon Iofa. 
Is eigin dhuinne gach ni gaolacb threigea' airfon an ti 
ghradhaichte fo, chion gur aill le ìofa bhith na' aonar 



€% LEANMHUTN CHRIQSD. L. II. 

air a ghradhacha' os-cion gach aon ni. Tha fpcis an 
chreatoir rnealta, agus mio-bhuan, ach tha gradh lofa 
fiieanach agus bìth-bhuan. An ti leanas go dlu ris an 
chreatoir, tuiti' fe maille ris an tuifleach : an ti chuireas- 
failte air lofa, daingeichir e am ftafd. Thoir gradh 
dhafan, agus cum ruit e mar do charaid, an ti nach 
fag thu, air do gach neach do fhagail, ni mo chead- 
aicheas e dhnit dol am mugha 'fan chrioch. Aon uair ìs 
eigin dhuit dealacha' o gach aon, co acca is maith no's 
olc leat e. 

Cum thu fein maille ri Iofa araon ann beatha, agus 
am bas, agus thoir thu fein do chreideas an neach 
d'an urra' do comhna' mhain, air do gach neach eile 
failigea' dhuit. Tha do graidheor mar fin thaobh na- 
duirdhuìf, nach aill leis failte chuir air coigreach àir 
bith, ach is aill !eis mar-aon do chridhe bhith aige fe, 
agus mar riogh fuidhea' na chathair cheart fein Na 
b' aithne dhuit, ach thu fein ghlana' go maith o gach 
uile duile ; bu mhian le Tofa comhnui' ghabail maiile 
ruit go toileach. Gheabh thu an t iomlan, mar gu b'e 
ni cailte 'fna daoineibh, ciod air bith a chuirthufa amach 
© Iofa. Na cuir d'earbs fa, no do chuideam air cuilce air 
bith gaothaii ; chion gur feur gach feoil, agus tuiti' a 
gloir fan uile mar bhlath an fheoir. 

Is grad mheallar thu, ma 'fe gu feall thu amhain air 
dreach an duine o'n leath-amnigh. Oir ma 'fe gu'n iarr 
thu do thairbhe, agus do fholas ann luchd eile, is minic 
mhothaicheas tu do dhochan. Ach ma dh iarras tu 
lofa anns gtch ni, gan teagamh, tachairi' tu ri Iofa ; 
ach madh iarras tu thu fein amhain, gheabh thu fos thu 
fein, ach fos fin fein, chum do mhor fgiiofa fein. Oir 
«iar iarr an duine lofa, tha fe deanamh tuille dochan 
aìr fein, na b' urra' an faoghal uile, agus uile eafcair- 
dean fa dheanamh air. 

CAIB. VIII, 



C.VIII. LEANMHUIN CHRIOSD. 63 

£ A I B. VIII. 
Air Cairdeas Chaidtreach Iofa. 

\ N uair ata Iofa lathair, tha gach ni ag dol go 
maith, agus ni faicear ni air bith do-dheanta. 
Ach an uair nach 'eil lofa lathair, tha t iomlan cruai'. 
An uair nach 'eil lofa lathair o 'n leath-fteach, tha 'n 
cofurtach fuarach ; ach ma labhaireas lofa, acb aon 
f hocul amhain, is mor an cofurtachd mhothaichir ann 
fin. Nach d'eireichMuireMagdalaen air ball as an aite, 
'fan robh i caoinea', an uair thuairt Martha ri : tha Tigh- 
earna ann fo, agus tha fe 'g a do gairmea' fa r O uair 
ihona, an tra ghairmeas Iofa neach o dheoir gu aoibhneas 
an fpioraid ! Cia tirem agus cruaidhe ata thu as eagmbais 
Iofa! Cia gorach agus faoine, ma mhìannaicheas tu aon 
ni, ann taobh-amuigh do Iofa ! Nach moa an call fo f 
na ghe gu caillea' tu 'n foaghal uile? 

Ciod an tairbhe ata fan t faoghal dhuit gan Iofa? 
Is trom an t iurrun bhith as eagmhais Iofa, agus bhith 
maille ri lofa, is mileis am pharais e. Ma bhitheas Iofa, 
maille ruit, cha 'n urra' mamhaid air bith ciuirea' dhea- 
namh ort. An neach a 'ta faotuin Iofa, tha fe faotuin 
mor ionmhas, eadhon am math os-cion gach uile maith; 
agus an neach a'ta calla' lofa, tha fe calla' rii ro mhor, 
fea' ni na 's anabar na domhuin uile. Is ro bhochd an 
ti a'ta beo as eagmhais Iofa, agus tha fe ro bheartach, 
a 'ta go maith maille ri Iofa. 

Is mor an t inleachd eolas ghabhail air conaltra 
dheanamh mar ri Iofa : agus is mor an gliocas bhith. 
colach air Iofa choimhedea' ; bith irifealagus ciuine,agus 
bithi' Iofa cuid riiit. Bith tofdach agus crabhach, agus 

fanai' 



U LEANMHUIN CHRIOSD. h.U. 

fanai' Iofa maille ruit. Tha e comafach dhuit, Iofa 
fhuadacha' uaite go grad, agus a ghras fa challa', ma 's 
maith leat thu fein aoma' chum riithe iomallach. Ach 
ma dfhuadaicheas agus ma chailleas tu eifean ; co uige 
theid thu, no co caraid ann fin dh iarras 'tu ? Gan 
charaid, cha 'n urra' dhuit tighin beo go maith; agus 
mar bith Icfa agad mar charaid, roi gach uile neach, 
bithi' tu go bronach agus ro lom. Uime fin is gorach a ni 
thu, ma chuireas tu earbs 'n aon neach eile, no ma ni 
thu gairdeachas as. Tha e moran na's moa re raoineacha', 
an faoghal go lear bhith againe 'n ar n aghai fe, na 
eacoir dheanamh air Iofa. Air an abhar iìn, bithea' 
lofadhuit an cead gradhach fonruichte amhain, do gach 
uile ni tha gaolach dhuit. 

Bithea'gach uileneachair aghradhacha'airfon fga lofa, 
ach Iofa air a ihon fein amhain. 'Se Iofa Criofd amhaiii 
is eigin bhith air a ghradhacha' 'n a aonar. Bhri gur 
eifean amhain ata air a f haotuin fireanach, agus math. 
thar gach uile caraid. Bithea' da chuid, gach caraid, agus 
iiamhaid gaolach dhuit annfan, agus air a fga fan ; agus 
is eigin dh.uit eifean ghuidhea' air an fon fa uile; chum 
agus gu gabh iad uile eolas air, agus gu 'n toir iad uile 
gradh dha. Na miannaich am feafd bhith molta no 
gradhaichte, na d' aonar ; chion gu buin fo do Dhia 'na 
aonar,an ti aige nach 'eil duile coflach ris fein ; na mian- 
naich gu 'm bithea' cridhe aoin neach air a fhnidh- 
eacha' ortfa, agus na ceaduich dhuit fein na 's moa, 
bhith air do thogail fuas le gaol aoin air bith eile, ach 
jtnthea' lofa annadfa, agus anns gach uile deagh dhuine. 

Bith glan agus faor o 'n leath-fìeach, as eagmhais 
iub-cheangail creatoir air bith. Is eigin dhuit bhith 
ruifgte, agus cridhe glan thoirt gu Dia, ma 's mian leat 
thoirt fanaire, agus fhaicin, cia rnileis ata anTighearna : 

ach 



C.VIII. LEANMHUIN CHRIOSD. 65 

sch go deimhin, cha tig thu am fad fo, mar ghabhar 
romhad, agus mar toirear afteach thn Ie gras ; chum 
agus air dhuit gach ni eile thiligea' dhiot, agus bhith 
faor dhiu ; gu'm feud thu leat fein, bhith coi-chean- 
gailte ris, leis fhein. Oir an t am thig gras Dea ionfui' 
an duina, ann fin, deanar e comafach chum gach uile 
nithe ; ach an uair df halbhas e, bithi' fe bochd agus 
eaflainteach air a f hagail, mar gu b' e, chum na flat- 
bhuillean. Ann 'fna nitheibh fin, cha choir dha mif- 
neach challa' no tuittam ann iag dhochas; ach feafamh 
le cridhe direach, agus e fein earba' ii toil Dea, agus 
gach ni ag tighin ait fhulana' chum molla Iofa Chriofd ; 
do bhri ann deidh geamhrai', leanai' an famhra, deidh na 
oiche, thig an la, agus ann deidh na trom-ghaillion 
thig ciuineas mor. 

C A I B. IX. 

Aìr VìreaJbhuC Gach Furtachd. 

/">HA 'n 'eil e 'na ghniomh mor, tair dheanamh aìr 
gach uiie cofurtachd daon na ; an uair tha 'n cofurtachd 
diadhai' againe fe. Ach is mor e, agus is ro mhor e, 
bhith comafach air gach uiie cofurtachd, araon diadhai' 
agus daonna fheachna ; agus bhith deonach airfon onoir 
Dhea, am fogar cridhe fo ghiulana' go toileach, agus gan 
e fein iarra' ann ni air bith, no gan fealtuin air a thoilte- 
neas fein. Ciod an ni mor ann, ma bhitheas tu cridheol 
agus crabhach, air do 'n gras tighin. Tha 'n uair fo 
taitneach do gach uile. Ts aotrom blafta mharcaich- 
eas an ti a 'ta air a ghiulana' le gras Dea. Agus cia- 
mar tha fin iongantach, mar mothaich e 'n eullach, a'ta 
giulainte leis an ui!e chumhachdach, agus treoruichte 
leis an f hear-iuil is aitde air bith. 

i Bn 



66 LEANMHUTN CHRIOSD. L. ir. 

Bn mhaith lein ni eigin a bhith againe chum ar cofur- 
tachd fa, agus is ann le mor cruas, is urra' 'n duine e 
fein chuirea'dhefein. Thug am Martair Naomh Laurain 
buaidhe air an t faoghal, maille re Shagairt fe ; do bhrì 
gu d' rinn e tair air gach ni, a fliaoilear ciatach 'fan t 
faoghal, agus air fon gradh Chriofd ; df hulain e ard 
Shagairt Dea Sifctus, d' an robh mor gradh aige, bhith 
air a thoirt uaidhe. Thug fe, uime fin, buaidhe air fpeis 
an duine tre gradh an Chruthadair; ann aite cofur- 
tachd dhaona, thaogh fe na bu mhoa, an gean-math 
diadhai'; mar an ceudna ionfaich thufa fos, do charaid 
gaolach agus feamailthreigea'airuairean,airfon gaolDea. 
Agus na gabh go trom e, 'n uair threigear thu le caraid, 
chion gur aithne dhuinne, gur eigin dhuinne uile, luath 
no mall dealacha' o cheille. 

Is mor agus is fad an t am, is eigin do 'n duine coga' 
dheanamh anna fein ; ma 's ionfaich e buaidhe iomlan 
f haotuin air fein, agus a thogar iomlan fa tharruinea* 
gu Dia. An uair ata an duine feafamh air a thaic 
fein, aomai' fe go fnrafda ionfui' cofurtachan daonna, 
Ach cha ruith fior ghraidheor Chriofd, agus fear-lea- 
nach dicheallach nan fubhailce air deidh nan folas 
talmhui' fin ; ni mo dh iarras e leathaidin fin do mhil- 
feachd mhothachail ; ach is taitneiche leis go mor na 
deuchuinean laidir, agus na faothairean cruadalach f hu- 
lana' airfon Chriofd. 

Uime fin.an uair bheirear le Dia no folafa fpioradalta 
air falbh ; gabh e Ie gniomh nam buidheachas; ach tuig 
gur e tiolaca' Dea ann, cha 'n e do thoilteneas fein. Na 
bith ard-inntineach , na dean tuille 's a choir ghairdeachais; 
na gabh go diamhaoin danadas ; ach bith na's irifeal- 
laiche airfon na tiolaca', agus mar an ceudna na 's 
curamaiche agus na 's eagalaiche 'n a t uik dheanatafaibh 

fe; 



C.IX. LEANMHUIN CHRIOSD: 6; 

fè ; do bhrì gu teid an uair fin feachad, agus leanai' am 
buairea' i. An tra bheirear an folas air falbh, na 
bithea' do-earbs go grad agad, ach fan ris an cheli 
neamhail, ie foighidin agus irifealachd ; chion gu bheil 
Dia comafach air cofurtachd na 's moa thoirt dhuit 
air-ais. Cha md ur, no iongantach fo dhoibh fe, d' an 
aithne flighe Dhea ; do bhri gur minic bha t achd man- 
feach fo re fhaicin, ann 'fna Naoimh mhoir agus na 
Faidheibh o fhean. 

O fo thuairt aon neach, an uair 'fan robh an eras au 
lathair aige : Labhair mi ann mo phailteas fa, ni gluaif- 
ear mi am feafd. Ach an tra bha an gras dhioth air ; 
air ball tha fe'g innfea' dhuinne, ciod mhothaich e ann 
fein, ag ra'. Thionda' thu do ghnuis uam fa, agus 
rinnead mi lan triobloid. Ach ghidhea' ann meadhean 
nan nithe fo ; cha do chaill e riamh dochas, ach lc 
tuiile durachd tha fe guidhea' an Tighearna, agus ag ra' 
ris'. Ugad o Thighearna glaothai' mi, agus guidhi' mi 
air mo Dhia ! Ann deidh fin ; tha fe 'g innfea' tora' 
a urnuidh fè, agus ag toirt fianuis air ; gu cualar e, ag 
ra.' Chuala an Tighearna mi agus ghabh e truas 
dhim : df has an Tighearna m' f hear-cuideich dhamh 
fa. Ach ciod ann doigh ? Phill thu, deir fe, mo bhron 
gu aoibhneas agus chuartuich thu mi le lua-ghair- 
deachas. Ma 'fe agus gu 'n d' rinnear fo air na Naoimh 
mhoir, cha 'n eigin dhuinne, ata bochd agus lag, bhith 
air ar di-mhifneacha', ma 'fe, gu bheil finn air uairean, 
ann teas-dhurachd, agus air uairean eile, ann fuachd ; do 
bhri gu bheii an fpiorad ag dol, agus tighin do reir 
gean-math a thoii fein. O fo deir Iob beannaichte ; go 
tra' thig thu air cuairt'fam mhadain, agus air baìl bheir 
thu deuchuin d' a. 

I Z Uimc 



68 LEANMHUIN CHRIOSD, L.ll. 

Uime fin,ciodan ni?airam feudmi,modhuilchuirca , > 
agusconeachannsam buchoirdhamh m'earbsfa fhuidh- 
eachea', ach amhain ann am mor throcair Dea, agus 
ann an duil an ghrais neamhail ? Oir co acca tha daoine 
math, no brathairean crabhach, no cairdean dileas, no 
leabhraichean naomh. no trachdan boidheach, no ceol 
blafta agus laoidhean agam ann mo chuideachd: is beag 
an comhna bheir fo uile, agus is beag am blas fa ; an 
uair tha 'n gras dhioth orm, agus mi air m' fhagail ann 
mobhochduin arai' fein. 'San Uairfiiijcha'n eile leigheas 
na 's fearr ann ca foighidin, agus mi fein fhagail gu 
toil Dea. 

Cha tuair mi riamh aon neach, go diadhai', agus go 
crabhach, agus nach robh diobairt an ghrais air uairean 
aige, no nach do mhothaich e traogh na durachdais. 
Cha robh Naomh rìamh air a thogail fuas go ro ard, 
agus foilleireichte go mor, nach robh air a bhuairea' 'fan 
toifeach, no fai-dheirea'. Oir cha 'n fhiu e, air lan- 
bheachda' air Dia, an ti nach robh airfon Dea, air a 
chleachda* ri triobloid eigin. Oir is gnathach do'n 
bhuairea' roi laimh, bhith na chothar air an t folas re 
thighin. Oir tha an cofurtachd neamhail air a ghealla' 
dhoibh fe, a'ta air an dearbha' le buaireibh. An neach 
bheir bnaidhè amach, deir fe an Tighearna, bheir mi 
dha re ichea' do chraobh na beathai. 

Tha 'n cofurtachd diadhai 'air a thoirt feachad, chum 
gu fas an duine na 's comafaichie air eaf-cairdeafan 
fhulana'. Agus tha buairea' ag leantuin, chum nach 
bithea' e uaibhreach ma'n mhath. Cha 'n 'eil an 
Diabhol re cadal, ni mo tha 'n f heoil fofd marmh ; air 
an abhar fin, na fgnir bhith 'g a d' uimeacha' fein chum 
cath ; chion gu bheil naimhdean agad araon, air an 
iamh dheas, agus cli, noch 'eil gabhail tamh am feafd. 

CAIB. X. 



C.X. LEANMHUIN CHRIOSD. 69 

C A I B. X. 

Air Taingeolacbd airfoii Grais Dea. 

/^ARSON ata thu 'g iarra' fois, an uair do ruga* ti3 
chutn faothair. Suidheich thu fein chum foighidin, 
na 's moa na chum fulafan ; agus chum an cran-ceufai" 
ghiulatia', na 's luaithe na chum aoibhncas dheanamh„ 
Oir co neach ann, do mhuintir an t faoghail, nach gabhui' 
fe go deonach cofurtachd agus gahdeachas fpioradalta, na 
b' urra' dha fin bhith aige do ghna. Oir tha na folafa 
fpioradalta dol thaireis go fada, air uile mhilfeachd au 
t faoghail, agus toileachas-inntin na feola. Oir tha gach 
uile milfeachd talmhui, an dara cuid faoine, no falach 9 
ach 'fiad na fuaimhneafa fpioradalta 'mhain, a 'ta cia* 
tach agus ionruic, air an ginea' o ihubhailceibh, agus 
air an dorta' fteach le Dia 'fna inntineibh glan. Ach 
cha 'n urra' duine air bith, na folafa fin do ghna 
mhealtain, an uair is aill leis ; chion nach fad an uine, 
tha am bhuairei' air falbh. 

Ach an ni ata cuirea' baca ro mhor air na celeibh 
neamhail fin, 'fe fuafgal mealtach an anaim e, agus 
muingin mor 'n aon fein. Tha Dia deanamh go ro 
mliaith, ann toirt grais an t folais, ach ata duine dea- 
namh go ro oic, 'n uair nach pili e t iomlan gu Dia a 
maiiìe ri buidheachas. Agus air an abhar fo, cha 'u 
urra' tiolachdan an ghrais frutha' annaine fe ; chion gu 
bheil finn neo-thaingeolach d' an udar fa, agus nach 'eii 
finn ag pillea 'n iomlan ionfui' chin-tobair. Oir tha 
'n gras do ghna dligheach do 'n ti, a bheir buidheachas 
go fìuntach ; agus bheirear o 'n uaibhreach, an ni is 
.gnathach bhith air a thoirt do'a iriieaUch. 

Cha 



?o LEANMHUIN C H R I S D. L. II. 

Cha 'n aill leam leathaid fin do fholas, a bheir uam 
tuirfe-cridhe, agus ni 'n togair mi an lan-beachda fin, a 
threoruicheas mi chnm uabhair. Oir cha 'n 'e'il gach ni 
'ta ard, mar an ceudna naomh ; no gach ni 'ta ciatach, 
fos math ; ni bheil gach togar glan, ni bheii gach ni 
*ta gaolach dhu'mne, takneach fos do Dhia. Gabham 
$o toileach an gras fin, a ni mife do ghna na 's iriièal- 
aiche, na 's eagalaiche, agus na 's deife chum mi feia 
threigea'. An neach ata teagaifgte tre tiolaca' ghrais, ion- 
faichte lefginrs ; air imeachd an ghrais air falbh, ni gabh 
e danadas dad air bith do mhath, a chuir as leath fein, 
ach na 's tocha na fin, aideichi' fe e fein bhith bochd 
agus lom-nochd. Thoir do Dhia, an ni bhuineas d' a, 
agus cuir as do leath fein, an ni is leat fein ; fe fo, thoir 
buidheachas do Dhia airfon an ghrais : ach bithea' fios 
agad, nach 'eil dad agad re chuirea' as do ieath fein, ach 
peaca agus am pian diigheach do 'n pheaca. 

Cuir thu fein do ghna 'fan aite is ilfe, agus bheirear 
aa t aite is airde dhuit. Oir cha feafamh an ni is ro 
ard, gan an ni is iife. 'Siad nz Naoimh is airde ann 
lathair Dhea, is lugha 'n am beachd fein : agus mar 
is moa tha iad glormhor, is moa tha fiad irifealach 
annta fein. Air dhoibh bhith lan firinn, agus gloir 
neamhail, ni bheil iad fiantach air faoine gloir. Air 
dhoibh bhith fuidheichte agus daingeichte ann Dia, 
cha 'n urrruin iad ann doigh air bith, bith uaibhreach. 
Agus iad fan a 'ta cuirea' an iomian as leath Dhea, 
ciod air bith do mhath a thuair iad, cha'n iarr iad gloir 
o cheille ; ach an gloir fin a 'ta 'mhain oDhia, is main 
ko, agus is maith leo, os-cion gach ni ; chum gu'm 
bithea' Dia air a mholla' annta fein, agus anns na 
Naoimh uiìe, agus chum na crioch ceudna fo, tha fiad 
<do ghna ag trialia'. 

Air 



C.X. LEANMHUIN CHRIOSD. 71 

.Air an abhar fin, bith taingeol air fon an ni is Iugha, 
agus bithi' tu na's toiltenieche air am mhoran f haotuin. 
Bithea' an ro bheag, mar ni eigin ro mhor dhuit ; agus 
an ni is fuaraiche, mar chaoineas fonruiche dhuit. Ma 
'fe, is gu feallar afteach air feothas an f hir-thoirt, nì 
faicear leat tiolaca' air bith beag, no fuarach : Oir cha' n 
'eil ni air bith beag a' ta air a thoirt ie Dia go mor; 
ghidhea' gu'm b'e fgiurs agus piana bheirea' e feachad, 
bu choir da fin bhith taitneach dhuinne; chion gu bheil 
e deanamh fin cbum ar flainte fe ; ciod air bith thig 
oirne, tha e ceadacha' fm fein. An ti aige'm bheil 
mian grais Dea ghleatha',bithea' e taingeol airibn ghrais^ 
a tha air a thoirt dha, agusfoighidincach, an tra bheirear 
uaidhe e; Guidh fe gu'm pìilea' fe : agus bithea' e cu- 
ramach agus irifcal, air eagiil gu caiii fe e. 

C A I B. XI. 

Air Aìreamh bheag Luchd-graidh an Chrahi-cheufai? 

TS lionor ann nois an luchd-graidh do'n rioghachd 
neamhail, a' ta aige lofa ; ach b ro bheag a' ta deo~ 
fiach air chran-cheufai' df hiuìana'. Tha moran aige do 
luchd-miannachnaniolas,ach beag d'an aillantriobloid; 
Tha moran aige re f haotuin 'n an luchd-pairt do bhord, 
ach beag do iheachanas fa. Is mian leis gach neach bhith 
re gairdeachas maille ris, ach is beag d' an aill ni 
eigin f hulana' air a fhon fa. Is lionor iad fan a' ta 
leanachd Iofa chum brifea' an arain, ach is tearc 
iad a theid chum ola' cupain a fhulanais fe. Is 
lionor iad a'ta gabhail iongantas a' mbiorbhuileibh fe, 
ach is beag iad a'ta dlu-leanach re mafla chrain-cheufai'. 
Is lionor iad, aige 'm bheil gradh do Iofa, co fad agus 
oach tachair amharran fam bith. Tha fiad 'g a mholla' 

agus 



1% LEANMHUIN C H R I O S D. L. II, 

agus 'g a bheannacba' fa, am fad agus gheabh iad fola- 
fan eigin uaidhe. Ach rna dfholuicheas Iofa e fein, 
agus ma dfhagas e fiad car tamul beag, tuiti' fiad ann 
gearan agus ann fmuarain. 

'Ach iadfan, aige 'm bheil gradh do Tofa, air fga Tofa, 
ni ann airfon an folais arai' fein, tha fiad 'g a bhean- 
nacha' fa, cheart go mor, ann triobloid agus amharr- 
cridhe, mar anns an t fbolas is airde. Agus ghe nach 
b'aill leiscofurtachd thoirt dhoibh go brach, ghidhea' fiti 
mhollui' fiad e do ghna, agus b'aiil leo buidheacheas 
thoirt dha am feafd. 

Och cia comafach ata gradh glan Iofa, an uair nach 
Vil e comaifgte le fpeis, no tairbhe arai' air bith ! Nach 
cigin labhara' ; gur luchd tuarafdail iadfan ui!e, a' ta 
'g iarra' do ghna folafan ? Nach 'eil iad air an dear- 
bha' na luchd-ghraidh dhoibh fein, na's moa, na do 
Iofa, a'ta fmuaineaeha' do ghna air an tairbheibh, agus 
cofaineibh fein. C'aite bheil a Ieathaid fin do fhear 
re f haotuin, agus a ni feirbheas go faor do Dhia ? 

Is tearc gheabhar a leathaid fin do neach fpioiadalta, 
agus a 'ta ruifgte do gach ni : Oir co gheabh amach 
an neach a 'ta go fireanach bochd ann fpiorad, agus 
ruìfgte do gach ni cruthaichte. Tha luach fa, mar 
an ni, thig am fad, agus o iomall nan crioch : ghe gu'n 
tuga' duine a mhaoin go iomlan, ni bheil ann fofd, 
ach neo-ni ; agus ghe gu'n deana' fe mor pheanas, ni 
'm bheil ann fofd, ach ro bheag ; agus ghe gu'n toga' 
& gach uile eolas, thu e fos fad as ; agus ghe gu'm 
bithea' aige fubhailce mhor, agus an crabh is durach- 
daichc, tha fofd moran nithe dhioth air; eadhon, an 
ni a 'ta go arai' feamail air a fhon fa. Agus ciod e 
an ni fin ? Air dha gach uile ni threigea', gu'm fag- 
gae' fe c fein mar an ceudna, agus gu rachae' fe go 

iomlarj 



C.XT. LEANMHUIN CHRIOSD. *j% 

iomlan amach as fein, agus nach cumae' fe aige fein, 
ni air bith a bhuineas d'a fpeis fein. Agus an uair dd 
ui e gach nì, is aithne dha bhith re dheanamh, faoilea" 
c nach d' rinn e neo-ni. 

Na eo-'romaichea' fe an ni fin ro mhor, a dfhendas 
.bhith air a mheafa' mor; ach ann firinn, gairmea' fe c 
fein, mar fheirbheaiuch gan fheam ; mar deir an f hi- 
rinn, ag 'ra; an uair do ni fibh gach aon ni, a dh aithne. 
dhuibh, abaireibh, ni bheil annaine, ach feirbheafaich 
neo-tharbhach ; ann fin feudae' fe bhith go deimhin, 
i)ochd agus lom-nochd ann fpiorad, agus a ra' mailie 
ris an Fhaidhe : tha mi m' aonar agus bochd. Ach 
cha' n 'eil aon neach na's beartaiche, no na's coma- 
fafche, no aon neach na's faoire na eifean, d'an aithne 
x fein f hagail agus gach aon ni eile, agus d'an aithne e 
fcin fhuidheacha' fan aite ìs 'iìfe. 



C A I B. XII. 
Air SHghe Rioghail Chrain-cheufai . 

*% yfEASAR le iomad neach, gur cruaidhe an la' fc; 
diult thu fein, tog do chran-ceufai', agus lean 
Jofa. Ach bithi' fe moran na's cruaidhe am focu! dei- 
reanach ud chiuintin. Imeicheibh uam, fibh fe a 'ta 
malluichte gu teine fiorrui'. Oir iadfah anois a 'ta 
cluintin go toileach, agus a 'ta ieantuin briathair an 
chrain-cheufai'; ann fin ni gabh iad eagal a' cluin- 
tin an damnai' fniorrui'. Bithi' cotbar na crois ann 
neamh, an uair thig an Tighearna chum breathanais._ 
Ann fin thigiadfan uile guCriofd am Breathamh, le mor 
earbs, a bha na feirbheafaich do'n chrois, agus a cho- 
chruthaich iad fein 'fam fcheatha ris an chran-cheufai'. 



74 LEANMHUIN CHRIOSD. L. II. 

Co uime air an abhar fin, ata fiamh ort do chran-ceu- 
/ai' thogail ort, a 'ta treorucha' ionfui' rioghachd ? 'San 
chrois tha fìaint'e, 'fan chrois tha beatha, 'fan chrois 
tha tearmun o gach mamhaid, 'fan chrois tha doita- 
fìeach na milleachd neamhail, 'fan chrois tha neart na 
inntin, 'fan chrois tha gairdeachas an fpioraid, 'fan 
chrois tha airde na fubhailce, 'ian chrois tha iomla- 
nachd na naomhachd. Cha 'n 'eil llainte an anaim, no 
earbs na beathai fiiiorrui', ach anns an chrois. Tog 
fuas air an abhar fin do chran-ceuiai', agus lean Iofa; 
agus theid thu ionfui' na beathai mhairreanaich. Tha 
eiièan air dol romhad ag giulana' a chrain-cheufai' fe, 
agus bhafaich e air chran-cheufai' air do (hon fa ; chum 
àgus gu giulanae' tufa fos do chran-ceufai' fe, agus gu'm 
bu gradh leat bafacha' air chran-cheufai'. Do bhri, ma 
bhafaicheas tu maille ris, gu bith thu beo mar an ceudna 
cuid ris ; agus ma 'fe gu bheil thu do chompanach 
peanais aige, bithi' tu do chophairteich de ghloir fe mar 
an ceudna. 

Feuch ! annsanchran-cheufai'thatiomlan agfeafamh, 
agus ann bafacha' dhuit fein, tha t iomlan ag laidhea', 
agus ni bheil fiighe air bith eile chum beatha, agus 
fois fhireanach o'n leath-ftigh, ach amhain ilighe na 
crois naoimh, agus ann fmachdacha' lathail an chuirp. 
Imeich far an aill leat, iarr gach ni air bith is mian | 
leat, agus ni faith thu flighe na's airde ihuas, no ceim 
na's tearuinte am bhos, na tha flighe na crois naoimh. 
Suidheich agus orduich gach uile ni, mar is maith leat, 
agus mar fhaoileas tu, is' fearr thig ruit, agus ni faith 
thu mach ; ach ni eigin do ghna, is eigin dhuit f hula- 
na' go deonach no dhaineoin ; agus mar fin, gheabh 
thu do ghna an chrois. Oir mothaichi' tu an dara 

cuid, 



C.XII. LEANMHUIN CHRIOSD. 75 

cuid, pian anns an chorp, no fulanai' tu triobloid 
fprioraid 'fan aiìam. 

Air uairean fagar thu le Dia, air uairean craghar 

thu le do choimhearihach, agus an'tuille air fin ; bitln' 

tu go tric mar chragh-geur dhuit fein ; agus ni mo is 

urra' dhuit, bhith air do fhaora' no air d' aotromacha' 

le aon fclas no leigheas air bith : ach is eigin dhuit fu- 

lana' go fad agus is aiil le Dia. sOir is i toii Dhea, 

gu'n .ionfaichea' tu triobloid gan folas f hulana', chum 

'agus, gu geillea' tu dha go iomlan, agus gu'm faiai' tu 

na b'irifealaiche o thriobloid : N'i mothaich duine air 

bith fulanas Chriofd, go beothaii ris an neach fin, d' an 

tachair an famhal ceudna fhuiana'. Air an aohar 

fìn, tha chrois deas do ghna, agus tha i featha' ort 

anns gach aite. Cia b'e air bith aite gus atì teich thu ; 

cha'n urra' dhuit a feachua' fa ; ciod air bith aite gus 

an tig thu, tha thu'g a' d' imereacha' fein maiìie ruit 

fein, agus do ghna gheabh thu thu fèi'n. Tionda.' thu 

fein amuigh, tionda' thu fein annad fein, agus gheabh 

thu crois anns na nitheibh fo uile : agus is eigin dhuit 

ànns gach uile aite foighidin ghlaca', ma's aiii ieat fio- 

chainte bhith agad, o'n taobh-iiigh, agus an crun 

toairrear.ach thoiitin dhuit fein. 

Ma ghiulanas tu an cran-ceufai' go toileach, giulanai' 

agus treoruichi' fe thu chum na crioch thogairte, ea- 

dhon, far an tig crioch air fulanas ; ghe nach tig e 

ànn fo air. Ma ghiulanas tu chrois dhaineoin, ni thu 

cullach dhuit fein, agus antromaichi' fi thu na's moa, 

agus ghidhea' is eigin dhuit a fulana'. Ma chuireas tu 

i dhiot aon chrois, gan teagamh air bitb, gheabh thu te 

cile, agus theagamh moran na's truime. Bheil thu creid- 

■fin gu'n feachain thufa, an ni nach b'urra' do dhuine 

bafmhor air bith dol thaireis air ? Co neach do na 

^ 5 Naoimh 



76 LEANMHUIN CHRIOSD. L. II. 

Naoimh bha riamh 'fan t faoghal gan a chrois, agus a 
thriobloid ? Oir ni robh Tofa Criofd ar Tighearna 
aon uair do bheatha fa, gan chragh-fulanais; nach 
b'eigin do Chriofd (deir an t Soifgeui) na nithe fo 
f hulana' agus dol afteach d'a ghloir fe. Agus ciod e 
doigh, air an iarr thufafiigheeile ; ach an flighe rioghail 
fo, an ni fe, fiighe na crois naoimh ? 

Bu chrois agus martaireachd beatha uile Chriofd : agus 
am bheil thufa 'g iarra' fioth, agus aoibhneas dhuit 
fein ? Tha thu dol am mearachd, tha thu dol mear- 
achd, ma dh iarras tu ni air bith eile, ach triobloid- 
ean fhulana'; chion gu bheil am bheatha bhafmhor fo 
uile lan do thruaidheibh, agus cuairteichte le croifeibh. 
Agus mar is airde theid neach air adhairt 'na thriall fa, 
mar fin is truime go minic bhitheas na croifean-air an 
tachairt riu; do bhri gu'm fas cragh a fhogair fe, ann 
ciomeas ri ghradh fa. 

Ghidhea' ni bheil an duine fo, a'ta mar fo, aìr iomad 
achd air a chragha', gan bheagan folais; chion gur.aith- 
ne dha, an tora' mor a'ta teachd amach dha, tre giula- 
na' a chrios fe ; oir an uair tha fe gotoileach ag geillea' 
di, iompaichir eullach uiìe na triobloid, chum duil chin- 
teach an t folais dhiadhai'. Agus mhead 'f a chumar 
an fheoil ann iochdar tre cragh, mar is moa le fin 
neurtuichir an fpiorad le gras o'n leath-fteach. Agus 
air uairean _cofurtuichear e go anabar, le tlas natriobloid 
agus eaf-cairdeas, tre ^gradh bhith co-chumta ri crois 
Chriofd, ionnas agus nach b'aili leis bhith gan chragh 
eigin agus triobloid : do bhri gu bheil an leathaid fo 
do neach 'g a chreidfin fein, bhith na's taitneiche do 
Dhia ; mar as moa bhitheas e comafach, an tuille, 
agus nithe na's truime ghiulana' airfon Dea. Ach 
cha'n e fo neart an duine, ach gras Chriofd a'ta coma- 

fach, 



C. XII. LEANMHUIN C H R I S D. 



f? 



fach,agus ag deanamh na uraid 'fan fheoil lag : ionnas, 
agus an ni d'am bheil fuath aice, agus o bheil i teichea' 
go nadarail, ju gabh fi nois fo laimh, agus fos gradh 
thoirt dha le durachdachd fpioraid. 

Cha'n 'eil e reir toil an duine an chrois imereacha' 3 
grach thoirt do'n chrois, an corp fmachdacha' agus 
thoirt fo gheillea', teichea' o oncireibh, na tairean 
ghiulana' go deonach, mi-mheas dheanamh air fein, 
ionnas agus gu b'aill leis e fein, bhith air a tharchuif- 
neacha' : gach uile amharra fhulana', gach call ghiula- 
na', agus gan ni foirbheis mhiannacha' 'fan t faoghal 
fo. Ach t ma fheallas tu ort fein, ni 'n urra' dhuit, 
dhiot fein dad do fo dheanamh. Ach ma dh earbas 
tu 'fan Tighearna, bheirir comas dhuit o neamh, agns 
cuirir fo do fmachd araoii an faoghal agus an fheoil. 
Agus ni mo gbabhas tu eagalas do namhaid an Diabh- 
ol; ma 'fe agus gu'm bith thu armaichte le creideamh, 
agus cotharuichte le crois Chiiofd. 

Uime fin, cuir thu fein, mar fneirbheafach math 
agus fireanach Chriofd, chum cran-ceufai' do Thigh- 
carna fa ghiuiana' go fcaruil, an ti cheufa' tre gradh 
dhuit fe. Deafaich thu fein chum moran amharran, 
agus ioma nithe neo-ghaorafach dhuit ghiulana' 'fam 
bheatha thrua' fo. Oir air an doigh fo fein, bithi' do 
chor, ciod air bith aite 'fam bith thu ; agus 'fan mar fo 
go deimhin gheabh thu e, cia b' e air bith aite 'fan 
foluich thu thu fein. Is eigin d'an chuis bhith mar fo, 
agus ni bheil leigheas air triobioid, agus cragh nan olc 
fheachna', ach amhain gu 'm bith thu 'g an fulana' Je 
foighidin. Oil cupan an Tighearna go togarach, ma's 
mian leat bhith 'na do charaid dha, agus pairt bhith 
agad maille ris. Fag na folafan aige Dia, chum gu 
deanae' fe riufan mar is fearr a thoiieicheas fin e. Ach 

thufa 



73 LEANMHUIN CHRIOSD. L. II. 

thufa go deimhin, fuidheich thu fein' chum atnharran 
fhulana', agus meas iad mar fholafan mor; do bhri, 
nach 'eil fulanaia na aimfir fo, coifhiuntach chtim na 
gloir re thighin thoiltin ; eadhon, ghe gu'm b' urra' 
dhuit an t iomlan ghiulana'. 

An uairthigthu am fad fo, agus gu'm bheil an trioiiloid 
cubhrui' dhuit, agus mileis airfon Chriofd, faoil ann fin, 
gu bheil an gnothach go ceart agad ; chion gu 'n tuiir 
thu pharais air thalamh. Co fad agus ata, bhith ag fulana' 
trom dhuit, agus ata thu 'g iarra' teichea' uaidhe, co 
fad fin bhitheas do ghnothach go olc agad, agus leanas 
an t amharr thu, o 'm bheil thu teichea' an.is gach uiie 
aite. 

Ma fhuidheicheas tu thu fein, chum an ni bu choir 
dhuit, 'fc fin chum fulana' agus bafacha' dhuk t'ein, 
bithi' chuis go grad na's fearr agad, agus gheaah thu 
fio-chainte. Sea', ghe gu'n togar thu fuas gus an treas 
neamh maille ri Poi, cha 'n 'eil thu le fin, ann dìon o 
gach amharr f hulana'. Oir nochdai' mife dha (deir fe 
Iofa) cia mead na nithe a 's eigin da f hulana' air fga m' 
ainmfe. Uime fin, 'fe bhith fuiana' a 'ta featha' ort, 
ma's toigh leat Iofà, agus ma 's toil leat feirbheas bith- 
bhuan dheanamh dha. 

Gu 'n tuga Dia dhuit, gu bithea' tu toilteneach air 
beagan fhulana' air fga ainm lofa ; cia mead an gloir 
bhithea' featha ortfa; cia mor an gairdeachas bhithea' 
ann fin, do Maoimh uile Dhea, agus cia mor an togail 
fuas, bhithea' ann do d' choimhearfnach ? Tha gach uile 
neach ag molla' na foighidin, ach mothruaidhe ! ciatearc 
ata iad, leis am mian bhith agfulana'? Gan amharas bu 
choir dhuit bhith lan toileichte beagan f hulana' air fga 
Chriofd, an uairis 10 lionor iad a' ta fulana' nithe moran 
na 's tri^ime airibn an t faoghail. 

Is 



C. XII. LEANMHUIN CHRIOSD. 79 

Is aithne dhuit gan teagamh, gur eigin dhuit bheatha 
bhafmhor chaithea' ann fo. Agus mar a's moa bhaf- 
aicheas neach dha fein, mar a 's moa thoifeicheas e air 
bhith beo do Dbia. Cha 'n 'eil 'aon neach iomchui' air 
nitheibh neamhail thuigfin, mar do chuir fe e fein fo 
fmachd, amharra ghiulana' airfon Chriofd. Cha 'n 'eil 
ni na 's taitneiche do Dhia, no ni na 's fallaine dhuit 
fein fan t faoghal fo, na bhith ag fulana' go toileach 
air fga Chriofd. Agus na bithea' fe re thaogha' dhuit, 
buchoirdhuìtmhiannacha'nab' fhearrcroifean fhulana" 
airfon Chriofd, na bhith air d' athn'uathacha' le folaiaibh ; 
bhri gu 'm bithea' tu na bu choflaiche ri Criofd, agus 
na bu mhoa reir dreach nan Naomh. Oir cha 'n 'eil ar 
toilteneas fa, agus fas ar fdaid fe, ag feafamh ann moran 
fhuaimhneafa, agus folafan; ach na 's tocha, anngiulana' 
thriobloidean agus antromacha mor. 

Go deimhin, na bithea' ni air bith eile ann, na b° 
fhearr agus na b' fheamaiche chum daoine, na fu- 
lanas : nochda' Criofd fin gan teagamh, araon le fhocul 
agus eifeamlair fe. Oir ata Criofd go foilleir 'gearala' air 
3 luchd-leanmhuin fein, agus a dheifciobuileibh, agus air 
gachuile neach d' am mian eifean leantuin, chum giulana' 
na crois, ag ra'; ma 's aill le neach air bith teachd a m" 
dheidh fe, aich-fheuna' fe e fein, agus toga' e chran-cheufai 3 
gach la, agus leana' e mife. Ionnas.agus, air dhuinne 
gach uile leabha' agus ranfucha' mach dheanamh; gu b' 
c fb codhuna deireanach ; gur an tre ioma triobloid, ìs 
cigin duinne dol afteach gu rioghachd Dea. (Deir an t 
Apftol Pol.) 



CRIOCH AN DARA LEABHAIR, 



{ 8° 3 

LEANMHUIN CHRIOSD. 

L E A B H A R. III. 



C A I B. I. 

Air Lalhairt Cbr'iojà o Leatb-ajìeack, 

CLUINEAM, ciod a'ta Tighearna Dia ag labhar** 
annam. Is beannaichte an t anam a 'ta cluintin an 
Tighearna annfa ; agus tha gabhail focuil an t folais o 
bheul fa. Is beannaichte na cluafan a 'ta gabhail cuiflean 
an fhir-chogair dhiadhai', agus noch 'eil ag toirt dad 
an aire do chograibh an t faoghail fo ; fona na cluafan 
go^eimhin a 'ta g eifdeachd na fiiinn fein ag teagafga' 
o 'n leath-fteach, agus nach 'eil toirt cluas do 'n ghu" 
f huaimneach o taohh-amuigh. 

Is beannaichte na fuilean fin a 'ta duinte do na 
nitheibh amach, agus a'ta faicileacji air na nitheibh a- 
fteach. Is beannaichte iadfan, a lear-thuigeas na nithc 
o'n leath-fteach, agus a ni dicheall 'g an deafacha' fein" 
an tuille is an tuille tre cleachdan lathail, chum rigfin 
air na diamhaireibh neamhail. Is beannaichte iadfan s 
a 'ta firea' go dian, an aire iomlan bhith air Dia, agus 
a 'ta 'g an nifga' fein de gach baca faoghalta. Thug an 
aire air fo, o m' anam ! agus duin dorfan d' fheol- 
imhoraclid ,fa ; chum agns gu feud thu chluintin, ciod 
a 'ta Tighearna do Dhia ag ra' annad. 

•Se 



C.I. LEANMHUIN CHRIOSD. i?l 

i 'Se fo a deir do ghaolach fa ; Is mife do fhlainte, do 
ftùo-chainte, agus do bheatha fa. Cum thu fein maille 
rium, agus ghcabh thu fìo-chainte. Leig dhiot na nithe 
aimfireal, agus iarr na nithe fìorrui' : ciod iad na nithe 
aimfireai uile, ach gealgoireachd ? Agus ciod am feam a 
ni gach ni cruthaichte dhuit, ma 'fè gu treigear thu leis 
an Chruthadair. Tilig dhiot uime fin, gach ni talmhui, 
agus dean thu fein taitneach, agus fìreanach do d* 
Chruthadair fe, chum agus gur urra' dhuit, fìor ihonas 
thuigfin go marth. 

C A I B. II. 

Alr àod, cìta '# Fhlrìnn ag Labhara? Anna'me gan Fharum 
Bhriathran. 

T ABHAIR o Thighearna ! chion gu bheil d'oglaoch 
ag cluintin. Is mife do fheirbheafach, thoir dhamh 
tuigfe ; chum gu gabhuin eolas air do ftatuineibh fe (no, 
-d'fhiannuifeibhfe), aom mo chridhe chum briathran 
do bheoil. Srutha' do chiante mar bhla. Do labhair 
cloine Ifrael o fhean ri Maoife; ag ra'; Labhair thula 
riunn fa, agus cluini' finne. Na labhairea' an Tighearna 
riunn, air eagal gu bafaich finn. Cha'n ann mar fo, 
Thighearna, cha 'n arin mar fo ata mi guidhea', ach 
ann aite fin, griofam ort go durachdach, agus go irifeal, 
maille ris an Fhaidhe Samuel (ag ra) : Labhair Thigh, 
earna, do bhri, gu bheil d' fheirbheafach ag cluintin. 
Na labhairea' Maoife, no aon air bith-do na Faidheibh 
riumfa, ach gu'm b' f hearr, gu'n labhairea' tufa Thigh- 
earnaDhia, deachdoir, agus foiìfeachoir nan uile Fhaidh- 
ean : oir tha e lan comafach dhuit fe, as an eagmhais 
fe, mife theagafga' go maith ; ach cha'n urra' dhoibh fe, 
feam air bìth dheanam!; dhamh, as d'.eagmhais fe. 

L Feudae* 



Sa LfeANMHUIN CHRIOSD, L.III. 

Feudae' fiad go deimhin, fuaim chuir leis na foculaibh, 
ach ni toir iad an fpiorad. Labhairi' fiad go deas, ach, 
air dhuit bhith do thofd, cha las iad an cridhe. Bheir 
iad am marmhjitir feachad, ach ata thufa ag fofgala" 
na tuigfin : tha iad ag innfea' na diamhairean, ach ^ta 
thufa fofgala' ciall nan nithe cotharaichte fin : tha iad 
ag innfea' na h aitheantan, ach is tufa bheir neart chum. 
an coimhead fa : tha iad ag taifbeana 'an t flighe; ach is 
tufa tha toirt comas chum gluafa' air : tha iadfan amh- 
ain re faothair o 'n leath-amuigh, ach is tufa, tha teag- 
afga' agus ag foilleireacha' nan cridheacha' : tha iadfan 
o 'n leath-mach ag uifgeacha', ach is tufa tha tabhairt 
an teachd-amach : tha iad ag glaothaich le briathraibh, 
ach is tufa tha tabhairt tuigfe do 'n eifdeachd. 

Air an abhar fin, na labhairea' Maoife riumfa, ach 
thufa, o Thighearna mo Dhia fa an fhirinn fhiorrui'! 
air eagal gu'm bafaich mi, agus gu feuchar mi gan tora' : 
ma 'fe agus nach bith mi, ach amhain air mo chomhair- 
leacha' o'n leath-amuigh ; agus ni 'n ann air mo lafa' o'n 
taobh-fHgh; air eagal gu'm bith am focul achualami,agus 
nach do choilion mi, a b' aithne dhamh, agus nach do 
ghradhaich mi, a chreid mi, agus nach do choimhead 
mi, chum breathanais dhamhfa. Air an abhar fin, Jabh- 
air o Thighearna ! do bhri gu bheil do fheirbheafach 
ag cluintin ; oir is 'fan agad fa tha briathra na beathai 
fhiorrui'. Labhair rium, chum folas eigin do m' anam 
fa, agus gu leafacha' mo bheathai fe uile ; agus dhuit fe, 
chum molla' agus gloir, agus chum urram bith-bhuan. 



CAIB. III. 



€.111. LEANMHUIN CHRIOSD, 83 

C A I B. III. 

Gu Ihell Focu'rf Dea re 'm bhith aìr an cifdeachd maille rl 
Irifealachd; agus gur Uonor ladfan naeh 'eil 'g an co y - 
romacha' fa. 

"17 ISD mo bhriathairean, mhic, briathairean ro mhileis, 
a'ta dol go fad thaireis air ionfacha' uile nam Mian- 
eolafoir agns daoine glioc an 't faoghail. 'Se fòiorad 
agus beatha mo bhriathran fa, agus ni 'm bheil iad, re 
bhith air am meafa' tre tuigfin an duine. Ni robh iad 
air an tarruinea' chum tlachd diamhaoin, ach gu bhith 
air an eifdeachd ann ciuineas, agus air an gabhail le 
gach irifealachd, sgus mor ghradh. 

Agus thuairt mife, gur beannaichte an duine a dh 
ìonfaicheas tu o Thighearna! agus d' an teagaifg thu do 
lagh ; chum agus gu 'n tugae' tu dha focair, o na lath- 
aibh olc, agus gu 'm bithea' fe 'na aonranach air an 
talamh. 

Theagaifg mife, deir an Tighearna, na Faidhean o 
thoifeach, agus gus fo, ni bheil mis' ag fgurachd Iabh- 
-ara' ris gach aon, Ach ata moran fìuaigh bothar do 'm 
ghuth, agus cruai' ann cridhe. Is aili leis chuid is moa 
dhin, an faoghal eifdeachd na 's toileichte na Dia: is 
ufa leo na 's luaidhe mian am feola fein leantuin, na 
gean-mathDhea. Tha 'n faoghal ag gealtuin nithe aim- 
fireal agus beag, agus deanar feirbheas dha le dian-thogar; 
tha Mife gealtuin na nithe ro ard agus mairreanach, agus 
ni gluaifear cridhe nan daoine. Co neach a'ta re fhao- 
luìn, ag deanamh feirbheas, agus umhalachd dhamh fa 
'fna nitheibh fo uile, leis an churam mhor fin, leis an 
deanar e do 'n t faoghal, agus do thighearnaibh fe ? 
Bithea' naire ort fhidoin, deir am mhuir. Agus ma dh 
L % iarras 



84 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III; 

ìarras tu an t abhar, cluin carfon. Airfon beolaint, 
bheag, is fad an flighe a ruithear ; airfon na beathai 
jfhuthuin, is gann thogar cos le moran aon uair o 'n 
talamh. Sirear cofain Ihuarach, agus iomad uair airfon 
aon phighin, nitear tuafaid narach ; agus airfon gealla 
beag agus rud faoine, ni gabhar eagal trcm-fhaothair 
dheanamh re oiche is la. 

Ach, mo thruaidhe ! nì 'n aill Ieo an 't ihaothair is 
lugha ghabhail fo laimh, airfon mhaith neo-chaoch- 
laideich, airfon tuais do-Iabhairte, airfon an onoir is 
airde,agus an gloir gan chrioch. Uime fin, bithea' naire 
ort fheirbheafaich leifg, a'ta go grad air gearan dheanamh, 
air faicin dhuit, gu bheil iadfan eile na 's deife, chum 
faothair dheanamh na 's luaidhe gu bas, na thu thufa 
chum na beathai. Tha tuille gairdeachais ortfa ann 
deidh na diamhaoineis, na'taortfa ann deidh na firinn. 
Go deimhin tha iadfan air uairean, air am mealla 'n an 
dochas: ach cha mheall mo gheall fa neach air bith, ni 
jnoa chuireas mi air falbh fallamh an neach a'ta 'g 
carbfa' annam ; An ni gheall mifc, bheir mi feachad e ; 
an ni thuairt mife, coilionai' mi e ; ma 'fe agus gu fan 
neach air bith fireanach, gus an chrioch ann mo ghradh 
fa. Gur mife fear-duais nan uiie mhath, agus dearbhoir 
laidir nan daoine crabhach uile. 

Sgriobh mo bhriathairean ann do chridhe, agus fmuai- 
neich orra go dicheallach. Oir bithi' fiad ro fheamail 
dhuit ann am na buairei'; oir an ni nach 'eil thu tuigfin ; 
ann uair a'ta thu leabha', gabhai' tu eolas air, ann la na 
fiofrachai'. Is gnathach leam air da Ibeol, mo dhream. 
thaoite fe f heuchuin, eadhon le buairea' agus le folas. 
Agus leabham da theagafg dhoibh, gach uile la ; aon 
diu, chum cronnacha' an uilc, an aon 'eil chum earala* 
gu meadachd nan fubhailce. An ti aige 'm bheil mo 

bhriathran 






C.III. LEANMHUIN CHRIOSD. ?>S 

bhriathran fa, agus a'ta deanamh tair orra : tha ni fin 
aige, a bheir breathanas airfe, 'fan ia dheireanach. 



Unuùdhy ctiurti Gras an Chrailh iarra*. 

r\ THIGHEARNA mo Dbia! is tn m' uile mhath ; 
agus creud e mife, gn bithea' chridhe agam la- 
bhairt ruit. Is mife d' cglaoch ro bhochd, agus an 
cnuimh beag fuarach, moran na's truaidhe agus na's 
tarchuifneiche, na na's aithne' dhamb, agus na bheil 
chridhe agam a ra*. Ach ghidhea', Thighearna ! 
cuimhneich, gur neo-ni mi, nach 'eiì dad agam, agus 
nach urra' dhamh ni air bith dheanamh. Is tufa 
amhain ata math, cear't, agus naomh ; is tu, is urra* 
gach nì dheanamh, is tu tha toirt gach ni, is tu tha 
liona' gach uile, ag fagail am pheacoir 'na àonar fal- 
lamh. Cuimhneich air do threocaireibh caomhfa, 
agus lion mo chridhe le do ghras, thufa leis nach aill 
d' oibre bhith fallamh. 

Cia-mar is urra' mi, mi fein ghiulana' 'fam bheatha 
aineifeach fo, mar cofurtaich do threocair agus do gras 
mi ? Na atharraich do ghnuis fe uam ; na cuir fmea' 
na's faide ann d' f hiofrachd, na tarruin do chofurtachd 
fa, air eagal gu fas m' anam fa, amhuil mar f honn gaa 
uifge dhuit. O Thighearna, teagaifg dhamh do thoilfe 
dheanamh : teagaifg dhamh mo bheatha fa chaithea' 
ann do lathair go fiuntach agus irifeal : bhri gur tu 
mo ghliocas, d' an aithne mi ann firinn: agus b' aithne 
dhuit mi, ma's d' rinnear an faoghal, agus ma's d' ru- 
$ a' mi fein fan t faoghal, 

CAIB. IV, 



U LEANMHUTN CHRIOSD. L. III. 

C A I B. IV. 

Gitr coir dhuinne hneacbd ann Firinn agv.% Irifeulachi. 

T M E I C H ann mo larhair mhic, ann fìrinn, agus hrr 
mife do ghna ann neo-gheilg do chridhe. An ti 
'ta 'g imeachd ann mo lathair ann firinn, dionar e o na 
tachairteibh olc, agus faorai' 'n fhirinn e o mhealtoi- 
reibh, agus cul-chainte nan daoi', Ma 'fe gu'n faor-an 
fhirinn thu ; bithi' tu faor do rirea', agus ni gabh thu 
fuim de bhriathran faoine nan daoine. O Thighearna! 
tha fo fìor, mar ata thu 'g ra'; amhuil fin, guidbeam 
ort, bithea' fe deanta dhamh fa'. Teagafgae' d' f hirinn 
mi, coimheadae' 'n fhirinn fìn mi, agus cleathae' fi mi, 
gus an tig mi gu crioch fhona. Saora' an fhirinn 
cheudna mi o gach uile togar olc, agus gaol aincneafca, 
agus imeichi' mi maille ruit ann fuafgal mor chridhe. 

Teagaifgi' mife (deirfe 'n fhirinn) dhuit fe na nithc 
'ta ceart, agus taitneach ann m' fhianuis fe. Seaìl air 
do pheacaibh fe le mio-thoileachas mor, agus trom, 
mhulad ; agus na meas go brach, gur ni air bith thu, 
airfon do dheagh ghniomharaibh fe. Go deimhin is 
peacoir thu, a'ta ceangailte agus buailteach le iomad 
droch-fhulan. Dhiot fein tha thu finea' do ghnachum 
iieo-ni; is grad tha thu tuiteam, is grad bhuadhaichir 
thu, is grad bhuairir thu, agus is grad leighear thu, 
Ni bheil ni air bhith agad chum gloir dheanamh as, 
ach iomad ni, leis an coir dhuit thu fein dheanamh 
fuarach : oir tha thu, na 's laige go mor na 's urra* 
dhuit thuigfin. 

Na faicear leat mor, aon ni air bith, do dheanar 
'lcat. Na mcafar leat, ni air bith mor, ni air bith 

luach- 



C. IV. L E A N M H U I N C H R I O S D. 87 

iuach-mhor, nì air bìth iongantach, ni air bith toilteneach 
air cliti, ni air bith ard, ni air bith go deimhin rc 
mholla' no re mhiannacha' ; ach an ni a'ta fiorrui'. 
Bithea' 'n fhirinn (hiorrui' taitneach dhuit, os-chion 
gach aon ni ; agus bithea' do (huarachas fein do ghna 
mio-thaitneach dhuit, Na gabh eagal as ni air bith go 
mor, na cronnaich, agus na gabh oilt a ni air bith go 
mor, is as do pheacaibh, agus d' olcaibh fein ; an ni 
bu choir, bhith na bu mhio-thaitneiche dhuit ; na call 
gach aon ni. Tha cuid, gan amharas, nach 'eil 'g 
imeachd ann mo lathair fe dh aon ghnothach, ach 
a'ta air an treorucha' le 'n gean-fhiofrach arai' 
fein agus an uabhar, ag togara' mo dhiamhairean 
thuigfin, agus eolas ghabhail air nitheibh ard Dhea, 
'g an dio-chuimhneacha' fein agus an flainte, Is minic 
tha iadfan ag tuiteam, air fon an uabhair, agus an gean- 
fhiofraich, ann mor bhuaireibh agus peacaibh, air 
dhamh fa, bhith 'nan aghai fè. 

Bithea' eagal ort as breathanas Dea agus gabh oilt 
as corruich an uile chumhachdaich ; na dean ranfach 
ann obair an ti is airde, ach fir amach do eafaonta- 
fa fein, agus cia mead anns na pheaccaich thu, agus cia 
lionnor na nithe dhearmad thu. Tha cuid dhaoinc 
giulana' crabh amhain 'n an leabhraicheibh, cuid ann 
iomhaigheibh agus cuid eile ann cotharaibh, agus ann 
fioghoireibh ; cuid eile, aige 'm bheii mife 'n am beul, 
ach beag 'n an cridhe fe. Tha luchd eile ann, a'ta air 
an foilleireacha' 'n an tuigfe agus air an glana' 'n an 
tograibh fe, a'ta tarruin an anail do ghna, ann deidh nan 
nithe neamhail, agus mio-thoileichte air na nitheibh tal- 
mhui' chluintin, agus a'ta fo bhron le bhith fo fmachd 
do imerteafaibh nabeathai fo, no'n naduir, agus tha iad- 
iàn ag mothacha', ciod ata fpiorad na firinn ag ra' riu. 

Chion 



U8 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

Chion gu bheil e 'g an teagafga' fa, tair dheanamh air 
na nitheibh talmhui', agus gradhlthoirt do na nitheibh 
neamhaii; dearmad dheanamh air an t faoghal, agus 
fìathanas mhiannacha' gach uile ìa, agus oiche. 



C A I B. V. 

Air Tord 1 longantach ah Ghraidh Dhiadha'C. 

TDEANNACHAM thu o Athair neamhail, Athair 
mo Thighearna Iofa Chriofd, chion gu'n do deo- 
naich thu bhith ag cuirnhneacha' ormfa', a'ta 'n am 
thruadhan bochd! O Athair nan trocair, agus Dhea 
Ijach uile folais, bheiream buidheachas dhuit, a'ta air 
uairean 'g am' anuadhacha' le folas, a'ta mio-thoilte- 
reach air cofurtachd air bith ! Beannacham thu da 
ghna agus bheiream gloir dhuit fos, maille ri d'aou 
Mhac ginte fein, agus an Spiorad Naomh an Cofartoir, 
gu faoghal nan faoghal. O Thighearna Dhea ! mo 
ghraidheor naomhfa, s n uair thig thu gu mo chridhe, 
2ii gach ni taobh-ftigh dhim Iuaghairdeachas. Is tu 
mo gloir agus aoibhneas mo chridhe, Is tu m' earbs, 
agus mo dhion ann la mo thriobloid fe, 

Ach chion gu bheil mi fofd lag ann gradh, agus ann 
fubhailce neo-iomlan : le fin tha mor fheam agam air 
mo neartucha', agus air mo chofurtacha' leatfan : air an 
abhar fin, fiofraich mi go tric, agus ionfaich dhamh 
d' f holum naomh ; faor mi o m' fhulanaibh olc fa, 
agus flanaich mo chridhe o gach uile togar aincneafta, 
chum air dhamh bhith flanaichte ann cridhe, agus air 
mo ghlana' go maith, gu-'n deanar mi iomchui' chum 
bhith ag gradhacha', Iaidir chum bhith foighidineach, 
feafmhach chum bhith buanach. 

Isi 



C.V. LEANMHUINCHRIOSD. 89 

Is Iuach-mhor an ni an gradh, is mor am math e 
gan amharas, a'ta 'mhain ag deanamh gach ni aotrom 
a'ta trom, ag agus giulana' maraon gach ni neo-ionnan do 
cheille, Oir tha e giulana' na eullaich gan antromachd; 
agus ag deanamh gach ni fearbh, araon mileis agus fo- 
bhiafta, Tha gradh Iofa uafal agus onorach ag fpara 9 
chum mor oibre dheanamb, agus ag dufga' do ghna 
chum miannacha' nan nithe is iomlaine. Is aill leis an 
'ghradh bhith 'n uachdar, agus neo-cheangailte ri ni 
air bith iofal. Is mian leis an ghradh bhith faor, agus 
'n a choigreach aìr gach ni talmhui, air eagal gu'm 
bacar a beachd o'n leath-fìeach, air eagaì gu fulanai' fe 
dha fein dol fo cheangalaibh tre gaorras air bith aimfi- 
real, no tuiteam fios fo challaibh. Cha'n' eìl ni na's 
milfe, ni na's laidire, ni na's airde, ni na's farfaine, 
iji na's aoibhneiche, ni na's gloine, no ni na's fearr 
air neamh, no air thalamh na gradh : do bhri gu 
ginear an gradh o Dhia ; ach ni 'n urra' dha tamh 
ghabhail air ni cruthaichte air bith, ach ann Dia 
Vnhain. 

Tha 'm fear-gaoil ag itealacha', ag ruithea', agus re 
gairdeachas ; tha e fuafgaìlte agus ni cumar e ; bheir 
e t iomlan feachad airfon an iomlain, agus tha t iomlan 
aige 'fan iomlan ; bhri gu bheil e gabhail tamh 'fan ard 
mhath thar gach ni, o bheil gach math ag tighin agus 
ag frutha'. Ni feall e air na fochaireibh, ach tiondai' 
fe e fein ionfui' an f hir-thabhairt' ofcion gach ni. Nì 
'n aithne do ghradh go minic tomhas air bith, ach la- 
fai' fe fnas ofcion gach tomhas ; cha mhothaich an 
gradh eullach, cha mheas e faothair air bith ; ach 
b'aìll leis tuiile dheanamh, na's urra' dha ; cha dcan c 
gearan ma dho-dheanatas, chion gu'n faoilear leis gach 
uile ni bhith comafach agus fo-dheanta dha. Uime fin, 
tha e comafach chum gach ni, agus tha e deanamh, 
M agus 



90 LEANMHUIN CHRIOSD; L. III. 

agus ag toirt moran gu crioch ; far nach 'eil am fear- 
gaoil ag t'anacha' na laidhea' fios. 

Tha 'n gradh re fairea', agus ag cadala', nì cadal da, 
air fgiothacha', ni fgiothachar e, air a theannacha' ni 
teannaehar e : ach mar lafaìr bheo agus mar chaineal 
aìr theine, direichi' fe fu3S, agus go dionach theid e 
trbmihè g?.ch ni. Cia b'e fam bith aige bheil gradh, 
is aithne dha ciod a'ta ghuth fa ag glaothaich. 'Se 
glaoth ard ann cluafaibh Dhea tlas lafta 'n anaim, a 
deir : mo Dhia, mo graidheor, is tu m' iomlan, agus 
is leatfa mife go iomlan. 

Meadaich mi ann gradh, chum agus gu'n ionfai- 
chin bhlafa' le beul a chridhe o'n leath-fteach, cia- 
mileis a'ta e, bhith ag gradhacha' agus ag leagha' agus 
ag fnamha' fan ghradh. Bithim air mo chumail le gradh, 
dol thaireis orm tre teafmhorachd agus iongantas.. 
Seineam oran graidb, leanaem thufa roo ghaolach 
chum an airde, caillea' m' anam e fein 'na do mholla, rc 
mor aoibhneas ann gradh ; tugaem gradh dhuit na's 
moa na dhamh fein, agus dhamh fein, airfon do fga 
fà, agus do gach aon annad, aige bheil do rirea* 
gradh dhtiit, mar a'ta lagh ghraidh ag foilfeacha' uaidhe 
agus ag aithne. 

Thà 'n gradh luath, fireanach, crabhach taitneach 
agus tlachd-mhor ; laidir, foighidineach, dileas, glioc, 
fad-fhulanach, agus fearoìl, gan bhith 'g a iarra' fein 
am feafd : oir far am bheil neach air bith 'g a fhirea' 
fein, ann fin, tha e tuiteam o ghradh. Tha 'n gradh 
faiciieach, irifeal agus tre-dhireach, gan bhith min no 
aotrom, neo-ihuidheichte air nitheibh diamhaoin ; ach 
tha e meafarrach, geamnui', feafmhach, famhach, agp 
cumail coimhead air na ceadfathaibh uile. Tha 'rit 
gradh fo fxnachd, umhal do uachdaranaibh, fuarach 

agusF 



C.V. LEANMHUTN CKP.ÌOSD. <;i 

. agus fo thair aige fein, crabhach agus tnin^eolach do 
Dhia, ag earbià', agus ag cuirea' a dhochas do ghna 
ar.nfa, eadhon an uair 'fnach 'eil Dia toirt bìasa chubh- 
ruidheaehd dha, bhri nach tigear beo ann gradh gan 
.bhron eigin agus piana. 

An ti nach 'eil deas chjum gach ni fhulana', agus 
chur.i ieaiainh ri toil au fhjr-ghaoty, cha 'n f hiu e gu 
.gairmear graidheor dhe, Is eigip do'n fhear-ghacil 
igach ni cruaidh agus fearbh ghjaca fo ìaimh go toi- 
Jeach, air fga 'n fhir-ghaòil ; agus gan e fein fhulana' 
jpjaona' uaijahe ga brac!\, airìbn ni air bith tachairte, a 
's iu-i\ì' teaeh'dtfan t flighe ann aghai' lìn. 



C A I S. VI. 
/.' : £)ft /\^..' t: : '.7,',/'.;', '.; L ;,- Fhlreaìiaìcb. 

JlT:HTC, cha'n 'ei' thu fhafda mar ghaidheor laidir 

i.h,,o. C ••;,un Thighearna ; Do bhri gu bheii thu 

tui'ceam o'n ni ghlac thu fo laimh, airfon beagan do- 

urbheas, agus gu. bheii thu go ro gheanach ag iarra' 
fblais. Tha 'n graidheor foghainteach ag feafamh 
annbuaireibh, ni creid e conihairlean cealgach an namh- 
aid. Mar a'ta mi 'g a thoileacha' ann 'iha nitheibh 
agh r, ni mo, mhio-thoilaichcas mi e, 'n uair chuireas 
nii an t amharr uige, 

Cha feali an graidheor eolach go mor air tiolaca ara 
ghaolaich, agus ni fe air gradh an f hir-thabhairt, Tha 
e toirt a ghean-math an tuille fanaire, na tha e meafa' 
an luach ; agus ag cuirea' ghraidheor ofcion a thiolach- 
dan uiie, Ni gabh an ghraidheor onorach tamh 'fan. 
tioiaca, ach annarnfa os-chiou gach tiolaca, Uime fin 
ni bheil an t iemlan cailte, ghe nach mothaich thu air 
M % uairean. 



92 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

uairean, na uraid do bheo-chrabh ma m' thimcheall fa-, 
agus ma thimcheall mo Naoimhfe; agus a b' aill ìeat 
bhith agad. 'Se 'n tlas math agus blaftafin a'ta thu mo- 
thacha' air uairean, tora' ghrais a'ta lathair, agus roi- 
bhlas eigin air do dhuthaich neamhailfe ; cha choir mor 
carbs chuir air fo ; chion gu bheil e dol, is tighin. Ach 
cath dheanamh ann aghai' na droch-ghluafan ag eireagh 
'fan anam, agus tair dheanmh air cograibh an Diabh- 
oil, 'fe fin cothar na fubhailce agus an toilteneas 
mhoir. 

Uime fin na leig le faoilfin air bith coigreach, do 
chuirea' fo bhuairea, ciod air bith ftugh d'am bheil an 
rud a bheirear ann cogar dhuit. Seafamh go duineal ris 
an ni chuir thu romhad, agus ri do run direach ri Dia. 
Ni mo is mealtoireachd e, gu bheil thu air uairean, air 
do chuirea' ann neal, agus air ball gu'm pillea' tu aris, 
chum aimideachd gnachaichte do chridhe fein. Oir 
tha thu na's tocha fulana' na nìthe fin ann aghai' do 
thoil fe, na tha thu 'g an deanamh ; agus go fada, 
agus tha fiad mio-thoileichte dhuit, agus tha thu 'g an 
diulta', is moa an toilteneas, na call e. 

Bithea' fios agad, gu bheil an fean namhaid re uile 
dhicheailfa, chum do mhian fa gu math bhaca', agus 
chum do tharruin 'o gach uile gnathachd diadhai; eadh- 
on o urram nan Naomh, o chuimhneachan crabach 
m' fhuianais fe, o ath-fmuainte feamail nan peacca, o 
choimhead air do chridhe arai' fein, agus o do run 
fuidheichte, chum fafa' anq fubhailce. Tha eifean ag 
togail iomad fmuainte olcdhuit, chum gu dean e fgioth 
thu, agus gu cuir e eagal ort, agus gu'n fmeid e thu o'n 
urnuidh agus an leabha' naomh. Tha fe 'g oilteacha' asf 
an aidmheal irifeal, agus na b' urra' dha, bheirea* 
fè ort an commanach leigealdhiot, Na cieid e 3 agus na 

gabh- 



C.VI. LEANMHUIN CHRIOSD. 93 

gabh fuim dhe ; ghe gu cbnirea' fe a luban mealtach go 
ttic ann do lathair. Cuir as a leath e, 'n uair cho- 
gaireas e dhuit nithe olc agus neo-ghlan ; agus abair ris, 
tur as a fpiorad neo-ghlan ; bithea' naire ort dhaoidhear 
fhalaich ; is eigin dhuit bhith falach do rirea'. a chuirea' 
leathaid fo na m' chuafaibh. Imeich uam mhealtoir is 
meafa, ni bith cuid air bith agad annam fa ; ach bithi' 
Iofa maille rium, mar m' fhear-cath iaidir, agas feafai' 
tu fo naire ; is aill leam bafacha' agus gach piana f hulana' 
na geillea' leatfa. Eith do thofd, agus cum do beul, ni 
cluin mi thu ni's mo ; ghe gu deanae' tu fpairn gB dragh 
chuir orm go trice. 'Se 'n Tighearna mo fholius agus 
mo flilainte : co as ghabhas mi eagal ? ma 'fe gu 'n 
eireich floigh le cheille m' aghai' fe, ni failig mo chridhe 
mi. Se 'n Tighearna m' fhear-cuideich agus m' fhear- 
faorai'. 

Cuir cath mar fhaighdear math, agus ma thuiteas tu 
air uairean tre anmhunnachd ; eireich aris le tuille neirt 
na bh' agad' roi, 'g earba' ann mo gras fa na 's pailte, 
agus gabh mor eagal roi tlachd agus uabhar, tre fo is 
lionor iad a'ta air an tarruinea' gu mearachd, agus a'ta 
air uairean ag tuiteam ann doiile, cha mhor do-kiile ; 
Bithea' tuiteam nan uaibheach fo, a'ta gabhail orra feia 
go gorach ; mar dhion agus mar rabha dhuit fe, chura 
do chumail do ghna irifeal. 



C A I B. VII. 

Air Folachd an Ghrais fo Cbcvnhead na Irìfealachtt. 

TV/fHIC, tha e na's feamaile, agus na's dionaiche dhuit, 

gras an chraibh f holacha', na bhith air do thogail 

fuas leis, na bhith ag labhara' movan ma thimcheall, 

agas 



94 LEANMHUIN C I-I R I S D. L. III. 

agus fos na bhith g' a mhor mheafa': ach gu'm b' f hearr 
dhuit an tuille tair dheanamh ort fein, agus eagal ghabh- 
ail as, mar ni nach fhiach thu fhaotuin. Cha choir 
cuideam mor chuirea' air an tlas fo, a dfheudas cacchia' 
go grad ionfui'.ni eile. An t am a'ta gras agad, fmnai- 
neich cia bochd, agus truadh, is gnathach ìeat bhith gan 
ghras. Cha'n 'eil fas na beathai ipioradalta go mor 
anns an ni fo, 'n uair a'ta gras an t ìblais agad, agus 
thu e ann, 'n uair ghiulanas tu a dhiobairtfe go iriiea- 
lach, go foighidineach, agus le fein aich-'euna'; ionnas 
agus nach fas thu rag ann cleachda na.urnuidh, nach 
leig thu dhìot go iomìan d' oibre eiie uile, bu ghr.athach 
leat dheanamh : ach gu deanae 'tu gach ni mar is fearr 
is urra' dhuit dheanamh, agus go toileach ; co fad is 
thuigeas tu, rier do chomais ; agus nach dio-chuimh- 
neich thu go ìomlan thu fein, airfon tirimeachd no 
an-churam inntin a df heudas tu mhothacha'. 

Tha moran do fhluagh ann, a'ta fafa' air ball araon 
mìo-fhoighidineach, agus mi-fhireanach an uair nach 
foirbheichear leo, gach ni mar b'aill leo. Oir cha'n 'eil 
flighe 'n duine do ghna na chomas fein ; ach buini' fè do 
Dhia bhith ag buileacha' agus ag toirt foìais, an uair k 
aill leis, agus mhead is aill leis, agus do'n ti 's aill ieh:, 
ceart mar thoileicheas e fein ; agus gan dad tuille. Mhiil 
cuid dhaoine gan aire, iad fein, tre abhar grais na 
diadhaichd, chion gu'm b'aill Ieo tuilie dheanamh na 
bha nan comas. Gan bhith ag co-'tromacha' tomhais 
an iaigfe fein, ach na's tocha leanachd fonn mor au 
chridhe na's luaithe nabreath an reafuin. Agusdo bhri, 
gu'n do ghabh iad go dan fo laimh nithe na b' airde, na 
bha taitneach do Dhia ; air an abhar iin, chaill iad go 
eallamh a ghras fa. Rinnèar iad bochd, agus dfhagar 
iad 'nan truadhain, a rinn nead dhoibh fein air neamh, 

ehum 



C. VII. L E A N M H U I N CHRIOSD. 95 

chum air dhoibh bhith air an irifealacha', agus air aa 
deanamh bochd, gu'n ioniaich iad, gan bhith dol air 
itealach "n an fgiathaibh fein ; ach iad fein chuirea' fo 
dhion mo fgiatha ia. An dream a'ta og-ealaintc agus ain- 
eolach air flighe an Tighearna, is furafda dfheudas iad 
bhith air am mealla', agus air an tiligca' fios bonn thar 

• cean, mar fdiur iad iad fein le comhairie an luchd-ftuama. 
Ach ma 'fe agus gwr aill leo am breathanas fein lean- 
tuin na's Iuaithe, na creideas thoirt dhoibhfe eile a'ta 
na'sfiofraichenaiadfein; bithi'ancrioch rochunnardach, 
ma 'fe agus nach mian leo, am beachda arai' fein leigeai 
dhiu. Oir is tearc dfhulaineas iadfan a'ta glioc nan 
fùileibh fein, bhith air an fdiura' go irifeal le luchd-eile. 
Is fearr eolas air beagan maille ri irifealachd, agus tuigfin 
lag, na ionmhafan mor an ionfachai' mar ri fein-thait- 
neas faoin. Is fearr dhuit chuid is lugha bhith agad s 
Jia moran o'm feud thu fafa' uaibhreach. Cha'n 'eil e 
deanamh go fuairc na's leoir, a'ta 'g a thoirt fein go 
iomlan gu aoibhneas, agus ag dio-chuimneacha' eagail 
ftuamaich anTighearna,agus abhochduinfein roi fin,a'ta 

. gabhail cagail as an ghras fin challa' a'ta air a thairgfin. 
Ni moa, tha e go fubhailceach ro chrionta a'ta 'g a ghiu- 
lana' fein go ro mhio-mhuingineach, ann am na do- 
fhoirbheis, agus gach gne triobloid, agus a'ta araon ag 
mothacha' agus ag glaca' na's lugha dh' earbs anamfa 
na bu choir dha. 

An ti d'am b'aill bhìth ro thearuinte ann am na fio- 
chainte, is tric gheabhar e, fo throm eagail agus air a 
thiligea' fios ann am an chogai'. Na b' aithne dhuit 
do ghna, fantuin annad fein beag agus irifeal ; agus fos 
do fpiorad fà chumail fo dheagh ordugh agus fmachd ;. 
cha tuitea' tu go grad ann ciont agus ann gabha. Is 
tnath chomhairle {o y air dhuit fpìorad r.a teafmhorachd 

ghlaca% 



f6 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

ghlaca', gu'n fmuaineichea' tu, cionnas theid an gno- 
thach leat, air do'n t follus d' fhagail : agus an uair 
thachaireas fo, cuimhneich gu'm feud an follus aris 
piltin air-ais a tharruinear air falbh car tamul ; araon 
chum gloir dhamhfa agus faiciil dhuitfe. 

Is feamalaiche go tric ìeathaid fo dhearbha, na ghe 
gu'm bithea' gach uile ni agad ag foirbheacha' leat, 
do ghna reir do thoil. Oir ni bheil na toilteneafa re 
bhith air am meafa' o fo;,ma' fe gu bheil moran aifli- 
nean agus folafan aige neach air bith; no ma' fe, gu bheil 
e eolach air an fgrioptuir, no gu cuirear ann ard-inmhe 
e; ach o fo, ma 'fe agus gu bheil e fuidheichte arm fìor 
ìrifealachd, agus honta le gradh diadhai' : ma' fe 's, gu 
bheil e' g iarra' do ghna onoir Dhea go iomlan agus go 
gian ; ma' fe 's gu bheil e 'g a mheafa' fein mar neo-ni, 
agus ann firinn ag deanamh tair air fein, agus fos gu 
bheil gairdeachas na's moa aige, bhith air a chuirea' fo 
thair agus air irifealaeha' le Juchd-eile, na gu'm bithea' 
e air onoracha' leo. 



C A I E. VIII. 

Air Mbeafa Shuaracb ma Neacb fein ann Sealla Dhea. 

T ABI-JAIREAM ri moThighearna, ghe gnrluath agus 
duflach mi : ma fheallas mi orm fein na's airde^ 
fcuch a'ta thufeafamh ann m' aghaife, agus mo pheacean 
ag toirt fianuis air an fhirinn, agus ni mo is una' mi 
s g ra na aghai. Ach ma ni mi mi fein fuarach, agus 
gu'n tilig mi uam gach mcus arai' air bith, agus ma 
meafas mi mi fein mar dhuflach, amhuii mar a'ta mi do 
lirea'; bithi' do gras iochd-mhor dhamh, agus bithi' do 
fb'jllus fogus do m' chridhe, agus gach f;iu-inhcas, do 

eacli 



GVIII. LEANMHUINCHRIOSD. 97 

gach gne air bith, air a fhluga' fìos ann glean mo neo- 
nitheachd fein, agus ann fin cailli' fe e fein go fiorrui'. 
Ann fin feuchai' Ui dhamh mi fein, creud e mi fein ; 
cionnas mar bha mi, agus ciod gus an tig mi ; chion gur 
neo-rii mi, agus ni b'aithne dliamh e. Na'm fogar mi 
dhamh fein, feuch gur neo-ni, agus laigfe uile mi ; ach 
ma 'fe agus gu'n feall thu go ubbuin orm, air ball 
deanar mi laidir, agus lionar mi le ur-ghairdeachas. 
Agus is iongantach e, gu'n togar mi mar fin go eallamh 
fuas, agus eu glacar mi leat go caomhail, a'ta leam chui- 
deam araì' fein air m' imereacha' do ghna gu iochdar na 
cigin. 

'Se do ghradh fa tha deanamh fo, le bhith gabhail 
romham go faor, agus 'g am' chuideacha' ann eigineibh 
lioncr, fos 'g am' choimhidea' fa o chwnnardaibh trom ; 
agus chum an firinri a' ra, 'g am' ihaora' o olcaibh Iionor ; 
oir tre gacl dona dhamh fein, chaill mimi fein; agus trc 
d' iarra' fa 'mhain, agus do ghradhacha' go glan ; thuair 
mi mach araon mi fein is thufa, agus leis an ghradh fo, 
chuir mi mi fein na's moa gu neo-ni. Chion gu bheil 
thufa, o Thighearna ro bhlafta ag buintin rium thar 
gach toilteneas, agus thar gach ni, 'fan urra' mi dochas 
chuirea' no iarra'. 

Gu'm beannaichte, gu'm bith thufa mo Dhia fa ; oìr 
ghe gu bheiì mife neo-thoilteneach air gach uile math, 
ghidhea' ni fguir d' fheothas agus do phailteas air math 
dheanamh, eadhon do'n dream neo-thaingeol ; agns 
dhoibh fin a'ta air an tionda' uaite, Pill finn ugad fein, 
chum gu bith finn taingeol, irifeal, agus crabhach, do 
bhri; gur tufa ar tearmun, ar feart, agus ar neart fa. 

N CAIB. IX. 



93 LEANMHUIN CHRIOSD; L. III. 



C A I B. IX. 

Tha Cach uiie Ni re lcigea ri Dia, mar ris an Chriocb \ 
Dheireanach. 

TVJKIC, is eigin dhamh bhith dhuitfe mar do chrioch 
ard dbeireanaeh iz ; ma 's aill leat bhith do 
rirea' beannaichte ; ieis an run fo glanair do fpeis fe, 
a'ta go tric air a luba' afteach ugad fein, agus ionfuì' 
nan creatoirean ; oir ma 'fe agus gu fìr thu thu fein ann 
aon ni, air ball fannaichì' tu annad fein, agus crianaì' tu 
as. Uime fin leig gach aon ni ugamfa, mar an ceud 
bunn, chion gur mifc an ti, a thug feachad gach aon ni. 
Mar fin, feali air gach uile ni, mar gu 'm b' an ag frutha' 
mach o'n ard mhath ; agus air an abhar fin, is eigin do 
gach uile ni piltin ugamfa, mar ionfui' an toifeach 
fein. 

AfTam fa, tha 'm beag agus am mor, am bochd is am 
beartach, mar as an tobar bheo, ag turruinea' bheo uifge, 
agus iadfan tha deanamh feirbheas dhamh go faor agus 
dh aon tcil; gheabh iad gras airfon grais; ach an neach 
leis an mian gloir dheanamh an taobh-amuigh dhim, 
no ghabhas toileachas-inntin ann math araid air bith, 
mar a chuid fein, ni daingeichir e ann fior ghair- 
deachas, ni mo fgaoilir amach e 'na chride fe: ach air 
ioma doigh, bacair agus cuirir fo fpairn e. Uime fin, cha 
choir dhuit dad air bith do mhath chuirea' as do Ieath 
fein, no as leath cumhachd duine air bith ; ach thoir an 
't iomlan do Dhia; oir cha 'n 'eil neo-ni aige an duine 
gan eifean. Thug mife an 't iomlan feachad, is aill 
leam an t iomlan bhitli agam aris, agus le mor theana, 

th* 



C. IX. LEANMHUIN CHRIOSD. 99 

tha mi 'g iarra' buidheachas airfon gach uiìe ni, tha mì 
toirt feachad. 

'Si fo'n fhirinn, leis am fuadaichear air faìbh diomh- 
aoineas na gloir. agus ma thig gras neamhail agus gradh 
meanach afteach ; cha bhith fearmad air bith ann fm, 
no cumhanas cridhe ; rii mo bhitheas aite aige fein- 
ghradh ann ; oir tha 'n gradh diadfaat' toirt buaidhe maeh 
air gach uile ni, agus ag meadacha' cumhachdan uile an 
anaim. Ma tha thu do rirea' glioc, ni thu gairdeachas 
amhain annamfa, agus bithi' dochas amhain agad an- 
nam ; do bhri nach 'eii aon neach math, ach Dia 'mhain, 
a 's coir bhith air a mhoiia' ofcion gach uile, agus air 
a bheannacha' 'fna uile nitheibh. 



C A I B. X. 

Gur llajìa Seirbheas dheanamb clo Dhia, agus Tair dhea- 
ftàriib air an t SaoghaL 

A RIS, Iabhairi' mi, o Thighearna, agus ni 'm bith 
mi tofdach : deiream ann eifdeachd mo Dhia, 
mo Thighearna, mo Riogh a'ta fan aiide. C) cia mor, 
lionmhorachd do mhilfeachd, Thighearna, a df holuich 
tbu do d' luchd-eagail fein ! Ach ciod tha thu dhoibh 
fe, aige m' bheil gradh dhuit ; agus dhoibh fe, a'ta re 
feirbheas dhuit le 'n uiie chridhe ? Go fireanach, tha 
milfeachd do choi-fhealla fein, a tha thu buileacha' air 
luchd do ghraidh fein, do-labhairte ; 'fan fo go araid 
thaifbeìn thu miifeachd do ghraidh fe dhamh ; do bhri, 
'n uair Jiach robh mi ann bith, rinn thu roi; agus an tra, 
chuaidh n.i air feachran uaite. thug thu mi aris air m' 
ais ; chum gu deanuin feirbheas dhuit, agus dh aithnc 
thu dhamh, gu'n tuguiri gradh dhuit, 

N * O 



IGO LBANMHUIN CHRIOSD. L. III, 

O thobair an ghraìdh bhith-bhuain ! ciod their ml 
ma d' thimcheall ? Cia-mar is urra' dhamh do dhio- 
chuimhneacha' fa, leis am bu toil cuimhneacha' ormfa, 
eadhon ann deidh dhamh bhith truailte agus cailte ? 
Thaireis air gach earbs, rinu thu trocair ri d' oglaoch,. 
agus ofcion gach toilteneas df heuch thu gras agus cair- 
deas. Ciod bheirearn dhuit airfon an ghrais fo ? Oir 
ni tugar do gach aon neach an tiolaea, gàch aon ni 
threigea', agus cul chuirea' ris an t faoghal, agus am 
bheatha mhanacharach raoineacha'. An urra', gur 
mor an gnothach thufa riaracha', d'am bhcil an cruth- 
acha' uile ceangailte feirbheas dheanamh ? Cha bu 
choir d'a fo, bhith iongantach dhamh, gu deanuin 
feirbfceas dhuit : ach 'fe fo, bu choir bhith, na bu 
tocha, araon mor, agus iongantach ri fhaicin, gu'n < 
deonaichea' tu mo leathaid do thruathan bochd agus 
mio-fhiuntach ghabhail chum do fheirbheas, agus ew 
fèan chuirea' maraon maille ri do mhuintir ghaolach fa. 

Feuch is leatfa gach uile ni, a'ta agam, gu feirbheas 
dheanamh dhuit. G'nidhea', tha thu friathala' dhamh 
na's moa 'n a'ta mi deanamh dhuit. Tha Neamh agus 
Talamh, a chruthaich thu chum friathala' 'n duine, 
deas air do fmeid, dheanamh gach uile ni, a dh orduich 
• thu dhoibh. Agus ni bheil ann fo fofd, ach beag; 
fhuidheich thu mar an ceudna na Aingeil chum feam 
an duine; ach 'fe fo, tha ofcion fin uile, gu'n dheonaich 
thu, feirbheas dheanamh do'n duine thu fein, agus 
gu'n ghèall thu thu fcin thoirt dha 

Ciod bheir mi dhuit airfon na miltean fo uile do 
chomain ? O nach b' urra' dhamh feirbheas dheanamh 
dhuit, feadh gach uile la do m' bheatha fa ! O nacll 
robh mi comafach thufa riaracha' go fiuntach, gbe nach 
lobh e, ach car aon h 'mhain ! Go dcimhin tha tha 

toilteneacii- 



C. X. LEANMHUIN CHRIOSD. ior 

toilteneach air gach feirbheas, gach onoir agus air cliil 
bith-bhuan, Is tufa mo Thighearna go dearbh, agus 
is mife d' oglach bochd fa, a'ta ceangailte le m'uile 
neart feirbheas dheanamh dhuit, agus ni 'm bu choir 
dhamh, go brach fafa' fgioth re do mholla' fa. Mar fo 
'fai.il leam, mar fo is mian leam, agus ciod air bith 
tha dhioth orm, deonaich thufa dheanamh 'n airde. 

Is mor an onoir agus an gloir, feirbheas dheanamh 
dhuit fe, 3gus gach uile ni chuirea' fo thair airfon do fga 
fa. Is mor an gras a'ta acca-fan, a'ta 'g an cuirea' fein. 
go toileach fo gheill do d' fiieirbheas naomh fa ; gheabh 
iad folas ro chubrui' an Spioraid Naoimh, a'ta cuirea' 
cul ris gach uiie tlachd feolmhor, airfon do ghraidh fe : 
coifini' iad fuafgal mor inntin, a'ta dol air an t 
Ilighe chumhan air fga d' ainmfe, agus a'ta dearma- 
dach ma uile churam lhaoghalta, 

O cia taitneach agus aoibhneach a'ta feirbheas Dhea, 
leis an deanar an duine do riiea' faor agus naomh ! O 
eia beannaichte fdaid an trailieas dhiadhai', a'ta dean- 
amh an duine comhad ris na Aingealaibh, taitneach 
do Dhia, oilteal do na deamhanaibh agus ion-mholta 
do na creidmheicheibh uile ! O fheirbheas, re ghlaca' 
fo laimh, agus re mhiannacha' do ghna, tre'n toiliear 
am math, is airde, agus am faithear an t aoibhneas, air 
nach tig crioch am feafd ! 

C A I B. XI. 

Gu bheìl Miannan an Chridbe re 'n ranfacha' agus re 'm 
meafarracha'. 

■JV/fHIC, is eigin dhuit moran ionfacha' f hafda, nach 

d' ionfaich thu cheana go maith ; creud iad 

fin Thighearna ? Gu'n fuidheichea' tu do thogar 



io* LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

anns gach uile ni do reir mo dheagh thcilfe ; agus chum 
nach bithea' tu do graidheor dhuit fein ; ach t eucioir 
miannach air mo thoilfe dheanamh, Is tric ieis na 
miannan do lafa' fuas agus do fparra' air adhairt go 
dian ; ach feail co acca 'fan, airfon m' onoirfe, r,o ahibn 
do bhuantachd fein ghluaifear thu an tuiiìe. Mà's 
mife tha mar abhar dhuit, bithi' tu go lan-tcileichte, 
leis gach feol air an orduich mi dhuit : ach ma 'fe 's 
gu bheil ni air bith am folach do d' iarra' arai' fein ; 
feuch, 'fe fo ni, tha 'g a do bhaca', agus 'g a d' antro- 
macha'. 

Thug àn aire, air an abhar fin, nach deana' thu 
tuille is choir do bhunn as mian air 'bith, a ghlac 
thu, roi dhuit mo chomhairle ghabhail; au t eagal gu 
gabh thu aireachas ann deidh iaimh, no gu bith thu 
mio-thoileichte leis an ni bu taitneach dhuit roi, agus 
a mhiannaich thu go eudmhor, mar an ni bu ro 
fhearr. Cba 'n 'eil gach uile tngar, a mheafar math, 
air bhith re leantuin, no gach togar ann aghai' fin, re 
thiligea' air falbh air cheud fealla : eadhon tha e fea- 
mail air uairean, baca chuirea' air miannaibh math, agus • 
deagh chlaonaibh ; air eagal, tre diannas na inntin, 
gu'n tuit thu fo luainneach-inntin ; air eagal, tre mi- 
theagafg, gu gin thu fgaineal do luchd-eile, no fos tre 
dian-bhaca luchd eile, gu'm buairear thu go ubbuin, 
agus gu'n tuit thu fios. 

Go deimhin, air uairean 'feigin dol ann aghai' an 
ghaoil fheolmhor go fearoil, gàn an aire thoirtj ciod 
is mian leis an f heoil, agus ciod nach b' aill lea : ach 
dean fpairn na's luaithe, ife chuirea' fo fmachd do 'n 
fpiorad, olc air maith lea : agus is eigin di bhith air a 
cuirea' fo fmachd, agus air a eigeneacha' fo bhruite co 
fàd agus, gus an deanar i deas ionfui' gach uile ni, agus 



C.XL LEANMHUIN CHRIOSD. 103 

gus an ionfaich i bhith toileichte leis am bheagan agus 
bhith fonmhor leis na nitheibh gnathaichte, agus gan 
ghearan dheanamh ma ni air bith neo-ghaorrafach. 



C A I B- XII. 

Air Foìum na Folghidìn, agus air Citth ann agha'C aa 
Ainmhian. 

f~\ Thighearna Dhea ! mar is leir leam, tha foighidiu 
feamail dhamh : oir is lionor na nithe a tachairt 
'n aghai' na toil 'fam bheatha fo. Oir cia air bith feol a 
chuireas mi romham, aiifon mo ihio-chainte, ni 'n 
urra' mo bheatha fa, bhith gan choga' is bron. 

Amhuil mar fin a'ta e, mhic ; ach is aill leam, 
nach iarrae' tu leathaid do Ihio Ihainte agus a faora' tu 
o bhuaireibh, no nach mothaiehea' tu an t arrach. 
Ach is aill leam eadhon ann fm, gu'm meafae' tu fio- 
chainte fhaotuin, an uair a'ta thu air do chleachda' le 
iomad buaireibh, agus air do dhearbha' le iomad nì- 
theibh ann aghai' d' inntin fe. Ach their thu nach urra a 
dhuit moran fhulana' ; cionnas le fin 5 ghiulanas tu teine 
am phurgadoir ? Do dha olc, tha t olc is lugha re 
raoineacha' do ghna. Uime fm, chum agus gur urra' 
dhuit na piantan fiorrui' re thighin fheachna', faoth- 
j raich, na uile a'ta lathair, f hulana' le foighidin airfoa 
Dea. Bheil duil agad gur beag, no gur neo-ni a'ta 
daoine an faoghail fo ag fulana' ? Ni faith thu fo, mar 
fin, ghe gu'm fiofraich thu amach an dream is ro 
chiataiche. 

Ach their thu, gu bheil moran do thoileachas-inntin 
acca, agus gu bheil iad ag leantuin an toil arai' fein ; 

2gUS 



104 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

fegus air an abhar fin, ni gabh iad, ach beag fuim d' an 
triobloideibh fe. 

Saoil gu bheil an gnothach roar fin, gu bheil gach 
ni is mian leo acca ; ach cia fad tha duil agad, mhair- 
reas fin ? Feuch theid luchd-foibhireis an t faoghail fo 
as mar dheathach, agus ni 'm bith cuimhneachan air 
bith ann, air an aoibhneas fa a chuaidh feachad : fea', 
eadhon, feadh am beatha fa, ni 'm bheil iad ag gabhaSj 
tamh annta, gan fearbhas, gan fiothas aguseagai ; oìr is 
tric a'ta iad faotuin piana-broin, o'n aon ni cheudna, 
o'm bheil iad gabhail tlachd, Thu e ceart, gu'm bi- 
thea' fe dhoibh fe rnar fin, o'n tha fiad ag iarra' agus 
ag leantuin an toileachas-inntin' fein go mi-chneaiìa, 
r,ach fafhichea' fiad iad gan rhhaflà', agus antromachd, 
O cia gaorràid, cia mealtach, cia mi-riaghailte, agus 
falach a'ta na toileachas-inntin fin uile ; ghidhea' tre 
truimeas agns doilie cridhe, ni tuig fiad ; ach mar 
bheothaichean gan tuigfe, ag follarà' bas an anaim, 
airfòn toiieachas-inntin bheag na beathai thruailli' ib. 
Air an abhar fin mhic, na teid air deidh d' àinmhìa- 
nan 'fa, ach tionda' air faìbh o do thoil fein ; gabh 
tiach 'fan Thighearna, agus bheir e dhuit iartafan do 
chridhe fe. 

Oir, ma's aill leat ann firinn, toileachas-inntin bhith 
sgad, agus an tuille folais fhaotnin uam ; feuch, bithi' 
do fhonas ann tair air na nitheibh talmhui' uile, agus 
bithi' diulta' nan tiachda fuarach fin, 'n am mor bhean- 
nachd do d' anam : agus am mead agus tharruineas tu 
thu fein, o chofurtach nan nithe crutliaichte, is moa 
srheabh thu do lholafaibh laidir agus cubhi ni' annamfa. 
Ach air an cheud uair, cha tig thu ionfui' na nithe io, 
gan bhron eigin, agus faothair 'fan chath : feafai' do 
fibèan nos fan t flighe, ach bheirear buaidhe air, le 

smathach 



C.XII. LEANMHUIN CHRIOSD. ioj 

ghnathach eile n-a's fearr; ni 'n fheoil gearan, ach cuir- 
ear frian uirre le durachdachd fpioraid ; bheìr an t fean 
nathair buairea' agus triobloid dhuit ; ach fuadaichear 
i air falbh tre urnuidh ; agus fos tre bhith air do 
thoirt gu faothair f heamail, dunar an dorfa go cin- 
teach uirre. 



C A I B. XIII. 

Air Vmhalachd an Iochdarain irlfeal reir Eifeamlair Iofa 
Chriofd. 

TV/THIC, an tia'tadeanamh dicheall chum e fein thar- 
ruinca' o umhulachd ; tha fe 'g a tharruinea' feira 
o ghras ; agus an neach a'ta 'g iarra' nithe airfon a f heim 
uaigneach fein amhain, tha fe calla' iadfan a'ta gnath- 
aichte. An ti nach cuir e fein go toileach agus dh aon 
run fo fmachd a uachdarain fe, is cothar fin, nach 'eil 
a fheoil fe fofd go iomlan fo umhalachd dhafan; ach gu 
bheil i go tric re ceannarach 'na aghai fe, agus re monmur. 
Air an abhar fin, ma's mian leat d fheoil arai' feiti 
chlaoithea' ; ionfaich go grad thu fein chuirea' fo gheill 
do d'uachdaran fa: oir bheirear buaidhe air an namhaid 
o'n leath-amuigh na's luaitbe, mar millear an duine o'n 
leath-fteach. Cha 'n 'eil namhaid aige d'aman, na's 
draghail, agus na's meafa, na 'ta thu fein dhuìt fein gan 
coi-reite cheart ris an fpiorad, Is eigin dhuit do rirea' 
fior thair ghlaca' ugad ma d' thimcheall fein, ma's aill 
leat lamh an uachdar f haotuin air fuil agus air feoii. 
Chion gu bheil thu f hafda 'g a do ghradhacha' fein go 
ro mhi-chneafta ; uime fin, tha eagal ort thu fein thoirt 
thaìreis go leìr chum toil luchd-ejle, 

Q Aclì 



ic6 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

Ach ciod an ni mor a'ta ann, gu cuirea' tufa, 'n uair 
nach 'eil annad, ach neo-ni agus duflach faoin, thu fein 
fo gheill do dhuine air fga Dhea ; an uair chuir mife, an 
ti is mi t uile chumhachdach, agus an ti is airde, a 
chruthaich gach uiie nithe o neo-ni ; mi fein fo gheill 
duine go irifealach, airfon do fga fa ? Rinnear mi mar 
an ti is irifealaiche, agus is eauainte ; chum, tre m' 
irifealachd gu tuga' tu buaidhe air d' uabhar fa ? O 
dhuflaich ! chum bhith umhal, ionfaich thu fcin irìfeal- 
acha' agus do chroma' fios fo chofaibh gach uile ; oir ni 
bheil annad ach falachar agus uir. Ionfiiich do mhian- 
nan fein bhrifea'agus thu fein thoirt fuas chum gach uile 
foi-gheill. 

Las fuas 'na d'aghai fein, agus na ceadaich do atta 
na uàbhair bhith beo annad ; ach dean thu fein go beag 
agus go geiltineach, ionnas gu'm feud gach neach 
imeachd thaireis ort, agus do fhaltara' fios mar pholl 
nan fraid, Ciod th' agad dhuine dhiamhaoin, chum 
gearan dheanamh air? Creud, pheacoir ihalaich ! is urra' 
dhuit ra' 'n aghai luchd do mhafla' fa, thufa a pheac- 
caich go tric 'n aghai Dhea, agus a thoill ifrion go ro 
mhinic ? Ach fhabhail m' fhuil fe thu, chion gu robh 
d'anam luach-mhor ann mo (healla fa, chum gu b'aithne 
dhuit mo ghradh, agus gu taifbeinea' tu thu fein do 
ghna taingeolaeh, airfon mo fhochairean lionor fa : agus 
chum thu fein thoirt thaireis do ghna, chum foi-gheill 
fireanach, agus irifealachd, agus gu fulainea' tu go 
foighidineach bhith air do chuirea' foi-dhi-mheas ieis 
gach uile. 



CAIB. XIV. 



C.XIV. LEANMHUIN C H R I O S D. 107 

C A I B. XIV. 

A\r Beqchàa Breathanafan uaigneach Dhea, air Eagal 
gun attar [inn lcr icagh Olbrcibh J'c. 

■nnHA thu re tarnanacha' do bhreathanafan fa orm 
Thigheama, agus ag cratha' m' uiie chnamhan le 
eagalagusleball-chri, agus tha oilt go mor air m'anam; 
'taim tuailte ie iongantas agus ag toirt fanaire, nach'eil 
na neamha glan ann do fheallafa. Ma'fe agus gun tuair 
thu peacca anns na Aingealaibh, agus nach do thearuin 
thu iad; ciod thig crm fa ? Thdt na realtan o'n neamh, 
agus cicnnas ghabhas mife ari daflach, danadas orm ? 
Thuit iadfan, d'am meafar an oibre fe toilteneach air 
molla', gus an ionad is ilfe ; agtls iad fan, a dh ich aran 
nan Aingeai, chunnàig mi ag gabhail tlachd às plaofgaibh 
nam muc. 

Air an abhar fin, rii bheil naomhachd air bith ann, 
ma 'fe agus gu'n tavruia thu air ais do lamh, o Thigh- 
eama! ni bheil fèarri ann gliocas air bith, ma 'fe agus 
gu 'n fguir thu d'ar fdiura' fa ; ni bheil comhna' air bith 
ann neart, ma kigeas tu dhiot ar camail fuas ; ni bheil 
geamnuidheachd air bith ann d;on, mar bith thu 'g a 
diona'; ni bheil luiantach air bith ann ar coimhead arai' 
fein, mar bith d' fhaire naomh fein a lathair. Oir ma 
fhagar finn duinne fcin, fìuigear, agus fgriofar finn ; 
ach ma tha finn air ar fìofracha' leat, togar finn fuas, 
agustha finn beo. Tha finn go deimhin neo-fheafmhach, 
ach ieatfa daingeichear finn ; tha finn fuar, ach ieatfa 
tha finn air ar lafa' fuas. 

O cia irifeal agus iofal bu choir dhamh fealtin orm fein! 

cia beag bu choir dhamh mheafa', ma 'fe gu'n faoilear 

leam, ni air faith do mhath bith agam ! O cia iofal bit 

O % choir 



lo8 L E A N M H U I N C H R I O S D. L. III. 

choir dhamh mi fein thiligea' fios fo dhoimhneachd gan 
iochdar do bhreathanafaibh fe! O Thighearna, far neach 
faith mi mi fein, mar ni air bith eile, ach mo neo-ni!. 
O an cothrom do-thomhaifte ! O mhuire do-fnamhta; 
far nach faith mi mach dad air bith dhim fein, ach an 
neo-ni 'mhain 'fan iomlan ! Uime fin, c'aite fam bheil toll 
foluichte chum gloir dheanamh afiam fein ? C'aite fam 
bheil muingin re chuir ann fubhaiice ghinte air bith ? 
Tha gach uile gioir dhiamhaoin air a fluga' fios ana 
doimhneachd do bhreathafaibh orm fa. 

Creud i gach feoil ann do làthaireachd fa ? An deanar 
uaiile leisanchretheach,ann aghaian ti athugcnma dhi? 
Cionnas is urruin eifean bhith air a fheidea' fuas le faoin 
chaintc duine, eifean aige bheil a chridhe, ann firinn foi 
gheitl aige Dia ; cha tog an faoghal uile eifean fuas, a 
chuir an fhirinn fo fmachd di fein : ni moa dh athar- 
raichear e le beul an luchd-mhollai' uile, a ihuidheich 
uile earbs fa ann Dia, Oir feuch ata iadfan uile, 'ta 
labhairt, mar neo-ni, agus theid iad thart mar f huaim 
am briathran fa ; ach mairri' firinn an Tighearna ga 
iìorrui'. 

C A I B. XV. 

Cioimas is eigin dhuinn bith fuidhcichtc, agns a ra\ '« uair 
is mian lein ni air hith. 

Ti/THIC, abair mar fo, anns gach uile ni, Thighearna! 
ma bhitheas e taitneach dhuit, deanar fo Thigh- 
carna, air an doigh fo ; ma bhitheas e chum d'onoir fe, 
deanar fo ann d' ainm fe, Thighearna ; ma chi thu 
iomchui' dhamh e, agus ma dhearbhas tu feamalach e; 
ann fin deonaich dhamh gu gnathaich mi e chum d' 

onoir 



C.XV. LEANMHUIN CHRIOSD. zoy 

onoirfe, Ach ma's aithne dhuit, gu bith e ciuirealdhamh 
agus gan bhonn feim do m'anam fa, thoir 'uam an leathaid 
fo do mhian. Oir ni bheil gach uile togar ag teachd o'n 
Spiorad Naomh ; ghe gu'n faoilear e ceart agus math lc 
duine. Tha e cruai' go fìreanach breath thoirt, co 
acca'fe an fpioiad math no olc, a'ta 'g a do fparra 'fa air 
d' adhairt chum fo no fud mhiannacha', no 'n e do 
fpiorad arai' fein, leis an gluaifear thu. Tha moran 
air am mealla' 'fan chrioch, a fhajiiear bhith air an 
trcoracha' 'fan toifeach leis an deagh fpiorad. 

Uime fin, ciod air bith ni re thogara' thig chum na 
■ìnntin, is eigin fm mhiannacha', agus fhirea' do ghna 
maille ri eagal Dea agus irifealachd cridhe, agus thar 
gach ni, bu choir dhuit, tre d' fhagail fein dhamh fa, 
an t iomlan .earba' rium fa; agnsle fin ra' : Thighearna, 
is aithne dhuit, cìod is fearr ; deanar fo no fud, mar 
is aill leat : thoir feachad mar is aiil, agus ann mead 
mar ìs toil ieat, agus an uair is mian leat ; buin rium 
mar is aithne dhuit, agus mar is fearr is taitneiche leat, 
agus bhitheas e chum do mhor onoir. Cuir mife far an 
aiìl leat, agus dean rium mar is mian leat anns gach uile 
ni. Tha mi ann do lamh fa, tionda' mi mancuairt 
chum gach flighe is aill leat. Feuch is mife d' oglaoch 
fa, deas air bhith freagairteach dhuit chum gach uile ni: 
do bhri, nach mian leam bhith beo dhamh fein, ach 
dhuitfe ; gu'm bu mhaith leam fin bhith go fiuntacli 
agus go iomlan. 

Urmùdh chian Toll mhath Dhea chUionà'. 

T\E0NA1CH do ghras dhamh, Iofa ro iochd-mhoir; 

chum gu'm bith e maille rium, agus gu'n faothraich e 

leam, agus gu'm mairr e maille rium gu crioch mo 

bheathài 



uo LEANMHUIN C H R I O S D. L. III. 

bheathai fe. Thoir dhamh, gur e fo is aill agus is miajj 
leam do ghna ; àn ni fin is taitneiche, agus is gaolaichc 
leat dheanamh agus iarra' ; gu'n deanar do thoilfè, rao 
thoilfe, agus gu'n leanae' mo thoilfe do thoilie do ghna, 
agus gu bithea' i reith ri go foirfe; bithea' mo thoil, nà ] 
gan mo thoil, maraon ri do thoilfe ; na leig dhamh, 
is aill, no nach aill bhith agam, ach mar is aill, no mar 
nach ailì ieatfa, 

Deonaich dhamh cul chuirea' ris gach ni 'fant faoghal, 
agus an tair ghradhacha' airfon do ghradh fa, ionnas' 
gu'm hu mhian leain bhith neo-fhiofiaichte anns an t 
faoghal fo. Thoirdhamh ofcion gadh u'le ni re mhianna- 
cha', tamh ghabhail annad, agus mo chridhe le fiothj 
fois ghlaca' annad. Is tnfa fitìr fhio-chainte an chridhe^. 
is tu 'na d' aonar a fhois fe ; tha gacb ni an taobh- 
amuigh dhiot, cruai' agus rhlò-fhoefach. Caiuili' mi 
le fin ann fuain, agus gabhai' roi tarnh fan t fhio-chainte 
{l^, fin re ra', annad fa 'kdiaiài, aa t aon rriath is aiide 
agus fiorrni'. Amen, 

C A I B. XVI. 

Cur coìr am fìor Sbolas Jìnrea ann Dìa amha'in. 

^IOD air bith is urra' mi mhiannacha' na fmuain- 
eacha' air, chum mo fholas fa, ni hheil duil agam 
ris 'fan t faoghal fo, ach anns an ath-fhaoghal. Ciod e, 
ghe gu hithea' agam fa amhain, uile fholafkn an t faogh- 
ail, agus gu'm b' urruin mi gach uile toileachas-inntin 
mhealtuin ; is cinteach an ni e, nach urra' iad bhith 
fada buan. Le fin, cha'n urra' dhuit o m' anam ! bhith 
air do chofurtacha' go lan, no bhith go foirfe air do l 
liona' le tlachd } ach aan Dia, fcar-folais nam bochd, 

32 US , 



C.XVI. LEANMHUIN CHRIO.SD. III 

agus fear-glacai' air laimh nan irifeal. Earb o m' anam ! 
car tamul beag,. feath ris an ghcalla dhiadhai', agus 
bithi' pailteas do gach uile ni' maith agad air neamh. 
Ma dh iarras tu go ro dhian na nithe 'ta lathair, cailli' 
tu na nithe fiorrui' agus neamhail. Freagairea' na nithc 
aimfireal do ghnothach fa, ach bithea' na nithe neamb- 
ail, mar chufbair do mhian fa. Ni 'n urruin thu bhith 
air do mafacha' le math air bith aimfneal ; bhri, nach 
robh thu air do cferuthacha', chum na nithe fin mheal- 
tuin. 

Ghe, gu bithea' gach ni cruthaichte agad, cha'n urruin 
thu bhith fona agus bean'naichte, ach ann Dia amhainj 
a ehrnthaich gach uile ni ; tha do bheannachd agus d' 
agh ag coi-iheafamh, cha'n e fonas iìn a chithear agus a 
mhollar le iuchd-gaoil gorach an t faoghaii, ach ann 
leathaid fin do fhonas, agus tha duil aige deagh mhuin- 
tir dhileas Chriofd re fhaotuin ; agus a tha luchd- 
chridhe ghloin agus fpioiadalta, aige am bheil an con- 
altra air neamh, air uairean 'g a roi bhlafa'. Is diamh- 
aoin agus is gear, gach uile fholas dhaonna. Is bean- 
naichte agus is cinteach an cofurtach a chithear o'n 
leath-fteach o'n fhirinn, Tha 'n duine crabhach ag 
giulana' mancuairt leis anns gach aite, Iofa a chofur- 
toir fein, agus ag ra' ris ; bith maille rium Thighearna 
lofa anns gach uile aite agus am, Bithea' fo dhamh 
a, mar fholas, bhith deonaichte go toileach, bhith as 
:agmhais gach cofurtach dhaonna ; agus ma' fe gu'n 
tarruinear do chofurtach uamfa, mar an ceudna, bithea* 
dò thoii, agus do dhearbha' ceartfa, dhamhfa, mar iholas 
o mhor ann mo dheachuin. Oir cha bhith thu do 
ghna ann corruich, ni mo bhagaireas tu go fiorrui.' 



CAIB. XVII, 



IIZ LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

C A I & XVIT. 

Cur choìr dhuinne arn uile Charam chiàrcc! air Dia, 

"V/J'HIC, ceadaich dhamh dheanamh ruit mar is aìlt 
leam ; is aithne dhamh, ciod is fearr air ào fbon 
fa. Tha thufa fmuaineacha' mar dhuine, ag toirfr 
breath air iomad ni, mar a'ta togar dhaonna 'g a cho- 
gara' dhuit. 

Thighearna, is fior an ni a'ta thu 'g ra ; is moa go 
mor do churam ma m' thimcheailfa, na gach uile curam 
ìs urra' mi ghabhail air mo fhon fein. Is ro thuifleach 
a'ta ti fm ag feafamh, nach 'eil ag cuirea' a uile chu- 
ram ort fa. Thighearna, ann mead agus gu'm fan mo 
thoilfe direach, daingean ruit, buin rium, mar is aill 
leat air gach achd. Oir cha'n urruin e bhith, ach 
math, ciod air bith ni thu rium. Ma's maith leat mi 
bhith ann dorchadas, gu'm beannaichte bitheas tu, agus 
ma'fe's gur mian leat mi bhith ann foilfe, gu'm 
beannaichte gu'n robh thu aris. Ma' fe gu'n deonaich 
thu cofurtach thoirt dhamh, gu'm bithea' tu bean- 
naichte ; agus ma's aill leat gu'm bithin air mo 
chragha', bithea' thufa doghna araon bean;jaichte. 

Mhic, 'fan air an doigh fo, is eigin dhuit feafamh, 
ma's mian leat imeacha' maille rium, Is coir dhuit 
bhith cheart go deas chum fulana' agus bhithea' tu 
chum aoibhneas dheanamh; is eigin dhuit bhith cheart 
go toileach, bhith bochd agus ann dioth, ghe agus gu 
bithea' tu lan agus beartach. 

Thighearna, fulanai' mi go deonach air do fhonfa, 
ciod air bith is aill leat teachd orm. Is aill leam ma- 
jraon, math is olc, blafla agus feavbh, ni 'aoibhneach 

ag«S 



C.XVII. LEANMHUIN CHRIOSD. 113 

agus bronach ghabhail o'n do lamh ; agr.s bnidheachas 
thoirt dhuit airfon gach uile ni thig orm. Coimhead mi 
o pheaca, agus ni gabh mi eagal as am bhas, no If- 
frion : Ma' fe agus nach tilig thu mi uaite, agus nach 
dubh thu mi mach as leabhar na beathai, ciod air bith 
triobloid thig orm, cha chiuir e mi. 



C A I B- XVIII. 

Cur eigin na Truaìdhean aimfrcal ghinlana le Yoighidin 
rcir Eìfeamlair Chriofd. 

]\ /THIC, thannaig mi anuas o neamh airfon do fhlainte 
fe, ghabh mi do thruaidhean fa orm fein, cha'n 
ann tre eigin, ach tre gradh 'g am' tharruinea'; chum 
agus gu'n ionfaichea' tu foighidin, agus gu'n giulana' 
tu gan ghearan truaidhean na beathai. Oir cha robh 
fulanas broin dhioth orm fa, o uair mo bhreath fa, gu 
am mo bhais air an chrann-cheuiai', Bha gaoinea' mhor 
uan nithe tulmhui' orm ; bu lionor cafaid a chuala mi 
ann m' aghai fe ; agus ghiulain mi go caomh maflan, 
agus tamailtean; thuair mi airfon deagh-dheantan, mio- 
thaingeolas, airfon miorbhuilean dia-mhaflan, airfon mo 
theagafg achmhafan. 

Thighearna, bhri gu'n robh thu foighidineach ann 
do bheatha fa, ann fo go arai', ag coiliona' aithne d'Ath- 
airfe ; tha e ceart gu giulanuin fe a'ta mo pheacoir 
trua', leam fein go foighidineach reir do thoilfe, agus 
co fad, agus is maith leat, gu cnmuin fuas eullach na 
heathai' thiuailli', airfon mo fhlainte fhiorrui' fe. Oir 
ghe, gu mothaichear trom am bheatha a'ta lathair, 
ghidhea' rinnead i nois ro thoilteneach tre do ghras fa, 
agus na's aotrom agus na's fo-f hulanach do luchd ea- 
P flaintc 



114 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

flainte le d' eifeamlair fein, agus cof-lorga do naoimh fe. 
Agus a'ta i fos moran na's folafaiche, na bha i o fhean, 
fo t fean lagh ; 'n uair dfhuraich dorus neimh duinte, 
agus bha fos an flighe chum neamh, reir coflach na bu 
doilleir ; an tra bha co beag do fhluagh ag gabhail 
curam rioghachd nan neamh fhirea' (no lorgacha') 
amach ; agus ni mo, b'urra' iadfan a bha ann fin 'nam 
fìreanach agus re bhith air an fabhala', dol afteach gus 
an rioghachd neamhail, roimhe d' fhulanas, agus diola' 
ar fìacha tre do bhas naomh fa. 

O cia mor na buidheachafan a'ta mì fo chomahi 
thoirt dhuit, chion gu'n dheonaich thu dhamhfa, agus 
do na fireanaicheibh uile, flighe direach agus math chum 
do rioghachd fhiorrui' fe fhoilfeacha' dhuinne ! Oir 'fi 
do bheatha fa, ar flighe fe, agus tre foighidin naomh 
triallai' finn ngad fa, an ti is crun duinne. Mar 
racha' tu romhain, agus mar teagafga' tu finn, co air 
am bithea' curam air do leanachd ? Mo thruaidhc ! cia 
lionor a dfhana' fad air falbh, agus ann deidh laimh, 
mar faicea' iad do deagh eifeamlair roi an ful ! Feuch ! 
a'ta finn fofd fuar, eadhon air cliuntin do mhiorbhuil- 
eibh agus do theagafgaibh : ciod thachairea', mar bithea* 
follus go mor againe, chum thufa leantuin ì 



C A I B. XIX. 

Air Giulana nan Eacolrean agus co Ti Gbearbbar Foi' 
gbidineacb do rirea'. 

/"MOD fo mhic, a'ta thu 'g ra ? Sguir re bhith re gearan, 

air dhuit fmuaineacha' air m' f hulanas, agus air 

fuianas nan Naomh eile. Cha do chuir thu fofd an 

cath gu dorta' fola. Is beag an ni a'ta thu fulana' ann, 

coimeas 



C.XIX. LEANMHUIN CHRIOSD. 115 

coimeas riufan a df hulain am moran, a bha go laidir air 
am buairea', go trom air an cragha', go ro mhinic air 
an deachuinea', agus air an gnathacha' annta. Is coir 
dhuit le fin, trom fhulanas luchd eile gairmea' gu 
cuimhne ; chum gu giulain thu do beagan fein na's 
furaifde. Agus mar faicear leat beag iad, feall nach e 
fo a'ta deanamh do mhio-fhoidhidin fe. Ach co acca 
tha iad beag, no mor, dean do dhicheall an giulana' 
go foighidineach. 

Mar is fearr ihuidheicheas tu thu fein chum fulanas, 
mar is glice do ni thu, agus mar is moa fos thoiileas tu 
Juach-faothair ; agus air do d'anam bhith deafaichte, 
agus air a ghnathacha' leis, giulanai' tu e na's aotruime. 
Ach ra abair, cha'n urra' mi na nithe fo fhulana' o 
leathaid fo dhuine, agus ni bheil an leathaid fo re fbu- 
lana' leam ; oir rinn e eacoir mhor orm, agus mhaflaich 
€ mi le nitheibh, air nach do fmuaineich mi riamh ; 
ach fulanai' mi go toiìeach o neach eile, agus mar chi mi 
fin ceart re fhulana'. Ach is aimideach an ieathaid fm 
do fmuainte, nach 'eil fealtuin air feart mhor na foighidin, 
no air an ti leis an crunnar i ; ach tha na's tocha co- 
'romacha' nam pearfunan, agus na ciontan a rinnead air, 

Ni bheil e do rirea' foighidineach, nach aill fhulana', 
ach am mhead is a chithear leis ceart, agus mar is tait- 
neach leis. Ach ni feali an duine fior f hoidhidineach, 
co duine ieis an dearbhar e, co acca is 'fan ie uachdaran 
fein, no le neach coi-ionnan ris fein, no le iochdaran : 
co Z.CC3. 'fan leis an deadh dhuine agus naomh, no leis 
an ciuine chrofanta, agus neo-fhiuntach. Ach gabhai' 
fe gach uile mio-flioirbheas a thig air o chreatoir air bith, 
ma<- an t aon iomlan o lamh Dhea, maille ri buidheachas, 
cia minic, no cia mor air bith a dfheudas fm tachairt, 
dha # . agus meafai'fe fm, 'na mhor bhuantachd; do bhri, 
Pj - nach 



iltf L E A N M H U I N C H R I S D. L. III. 

nach urra' ni air bith, cia beag air bith e, air a fhulana' 
air fga Dhea, dol as gan toilteneas ann fealla Dhea. 

Uime fin, bith deas air coga', ma 's aill leat buaidhe 
bhith agad ; as eagmhais cath, cha'n urra' dhuit teachd 
gu cr'un na foighidin. Ma 'fe, agus nach aill leat 
bhith fulana', tha thu dinlta' bhith air do chrunna' ; ach 
ma's mian leat bhith air do chrunna', chuir an cath go 
fearoil, is giulain go foighidineach. Gan faothair, cha 
tigeargu fois, ni mo bheirear buaidhe mach, gan choga'. 

Deanar, O Thighearna ! an ni fin comafach dhamh 
tre do ghras, à chithear dhamh do-dheanta tre 'n na- 
dur. Is aithne dhuitfe, gur beag is urruin mi fhulana', 
agus gur grad thiligear mi fios ; air eireagh do'n bhoch- 
duin is lugha. Fafar dhamh fa gach uile cleachda nan 
triobloid, air fga d' ainmfe, araon mileis agus taitneach. 
Oir is fallain go mor do m' anam, bhith ag fulana' agus 
air a chragha' air do fhon fa. , 

C A I B. XX. 

Air Aidmheil na Anmhunnachd arai ', agus air Truaidheibh na 

Bcathai fo. 

i 

A IDMHEILEAM ann m' aghai fein m' eacoir fe ; 
tha mi 'g aideacha' dhuitfe, o Thighearna ! m' ea- 
flaintefe. Is beag an ni go tric, a thiligeas mi fios, agus 
a chuireas mi fo bhron. Tha mi chuire-i' romham gu'n 
dean mi go foghainteach, ach an uair thig am buairea' is 
lugha', teannaichear mi go mor ; air uairean is ro 
Ihuarach ann ni, o'n tig am buairea' trom ; agus an uair 
ihaoileas mi mi fein bhith ann tearnuin eigin bheag, 
an tra nach faoil mi, tha mi 'g am' fhaotuin fein corr 
uaircan air mo chuiiea' ionnas fo fmachd le oflag bheag. 

Air 



CXX. LEANMHUIN CHRIOSD. 117 

Air an abhar fìn, o Thighearna ! feall air m' irifealachd 
fa, agus air m' anmhunnachd, a's leir dhuit air gach 
doigh. Dean trocair orm, agus tarruin mi as an lath- 
ach, chum nach lean mife ris go tean, agus nach mairr 
mi ann tiligte fios go braeh. 'Se fo an ni a'ta 'g am' 
chuirea' air ais go minic, agus ag chuirea' naire orm ann 
do lathair ; gu bheil mi go tuitemeach, agus go lag ann 
cuìrea' 'n aghai' mo dhroch-i hulanas. Agus ghe, nach 
'eil mi 'g aontacha' leo go iomìan, ghidhea', tha 'n dian- 
Ieanmhuin fe draghail, agus trom orm ; agus is mor an 
fgiothas leam, bhith mar fo do ghna 'fan trod riu. O 
fo is fiofraichte dhamhfa m' anmhunnachd fein ; do 
bhri, gu bheil fmuaintean grainealach do ghna ag tighin 
nan flead orm na 's furaifde, na df heudas iad bhith air 
an cuirea' air falbh aris. 

Och ! nach fealla' tu Dhia chumhachdach Ifraeil, fear- 
eud nan anama fireanach air faothair agus bron d'oglaoch 
fein ; agus feafamh lamh ris anns gach ni a ghabhas 
e fo laimh. Neartuich mi le fpiona' o'n neamh, air 
eagal gu'n toir an fean duine an f heoil thrua', nach 
'eil fofd go lear fo fmachd do'n fpiorad, buaidhe mach s 
agus an lamh uachdàr fhaotuin orm : 'na aghai' is eigin 
cath dheanamh, co fad agus mhairreas anail na beathai 
ro thrua' fo annaine. Mo thruaidhe! ciod an gne bea~ 
thai th' ann fo ; far nach 'eil dioth air bith air buaireibh 
agus bochduineibh ; far am bheil gach uile nithe lan do> 
lub-ghlacaibh, agus do naimhdeibh. Oir air falbh do aon 
buairea' no triobloid, tha 'n aon eile teachd ; feadh 
agus an tra 'ta ceud cath ag mairrean, tha iomad eile 
teachd air, gan duil air bith riu. 

Agus cionnas dfheudas am bheatha fin bhith air a 
gradhacha', aige bheii coilion fearbhas inte, is buail- 
teach le iomad tua-leafaibh agus truaidheihh ? Cionnas 

eadhonj 



IlS LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

eadhon, deirear beatha ria, a'ta ginea' coilion bas agus 
plaigh, agus ghidhea' gradhaichear i, agusiarrarlemoran, 
an tlachd fa inte ; cronnaichear an faoghal go tric, gu bheil 
e mealta agus dìamhaoin ; ach ghidhea' fin, ni fagar e 
go furafda ; chion gu bheil ainmhianan na feola ag fao- 
tuin an lamh an uachdar tuille is moa. Ach tha nithe 
eile ann, a'ta tarruinea' gu ghradhacha', agus nithe ei!e 
gu dimeas thoirt dha : tha togar na feola, togar nan 
ful, agus uabhar na beathai ag tarruinea' gu gaol an t 
faogha;!, ach tha piantan agus na truaidhean ag teachd 
as go dligheach, ag ginea' fuath agus graine an t faogh- 
àil. 

Ach mo thruaidhe! tha 'n toileachas-inntin pheacach 
ag toirt buaidhe air an anam ceangailte ris an t faoghal, 
agus faoili' fe milfeachd bhith fo na drifeibh fin : do 
bhri, nach faic agus nach bìais e miìfeachd Dhea, agus 
taitneas na fubhailce o'n leath-ftigh. Ach iadfan, a'ta 
deanamh tair air an t faoghaì, 'agus ag ionfacha' bhith 
beo do Dhia fo riaghailt naomh ; cha'n 'eiì iad ain- 
p.olach air mhilfeachd dhiadhai a'ta air a gealla' do'n 
f hior luehd fein dhiulta' ; agus is ìeir dhoibh go foiileir, 
ria trom a'ta faoghal dol am mearachd agus V a mhealla" 
ftin air iomad feoia, 

C A I B. XXI. 

Gurdlighe Tamh ghahhaiì ann Dia, of-cion gach n'rfe Muth s 
agus Tiolacd. 

/"\S-CION g3ch ni, agus anns gach uile, gabh tamh 

m'anam do ghna anns au Tighearna; do bhri, gur 

c eifcau fois fhiorrui' nan Naomh. Thoir dhamhfa lofa 

hikjs, tainh ghabhail annad, of-cion 

gacli 



C.XXT. LEANMHUIN CHRIOSD. 11-9 

,gach flr.inte agus boidheacheas, of-cion gach gloir agus 
onoir, of-cion gach comas agus feothas, of-cion gach eolas 
agus finealtachcl, of-cion gach beartas agus fecltachd, 
,of-cion gach aoibhneas agus iua-ghairdeachas, of-cion 
.gach cliu agus molla 1 , of-cion gach milfeachd agns folas, 
,'of-cion gach earbs agus geaila, of-cion gach fcòjkeneas 
• agus mian, of-cion gach uiletarbhairteas agus tiolaca' a's 
urra' dhuitfe thoirt, no dhorta' fteach; cf-cion gach uile 
famhachas agusard ghraonnas. a's urra' an inntin ghlaca' 
no mhothacha' : fadhaoi; of-cion nan Aingeil agus nan 
Ard-aingeii, of-cion floigh ui!e na flaithèas, pf-cioh gach 
ni faicfmeach, agus neo-fhaiciineach, agus thar gach uile 
ni, nach e thnfa mo Dhia fa. 

Bhri, gur tufa, o Thighearna mo Dhia ! is-fearr (haà- 
reis air gach uile ; is tu 'mhain a'ta ro ard, is tu 'mhàin 
a'ta uile chumhachdach, is tu 'mhain a'ta leòir-fhogh- 
ainteach agus iomlan ; is tn 'mhain a'ta ro bhhin agu5 
lan foiais; is tu mhain a'ta robhoidheach agns ro gradh- 
ach; is tu 'mhain a'ta ro uafal agus ro ghloir-mhor cf-cion 
•gach uile ; anns am bheil gach uile math comhla agus 
go foirfe, a bha do ghna, agus a bhitheas : agus mnae 
fin, is ro bheag, agus is neo-chomafach, ciod air bith 
bheir thu dhamh, as d'eagmhais fein, no na thailbein- 
eastudhamh, ma do thimcheallfein; no na gheallas tu, 
air dhuit bhith foluichte orm, gan do lan mhealtuinfe ; 
do bhri, go deimhin, nach urra' mo chridhe fe tamh go 
fireanach ghabhail, no bhith go iomlan toileichte, gus 
an eireich e of-cion gach creatoir agus gach uile tiolaca', 
agus fois ghabhail annad fa. 

O m' fhear nua' pofda iomhuin Iofa Chriofd, ghraidheor 
■uile ghlan ; Thighearna an uile chruthacha' ! co bheir 
dhamh fgiathan na faorfuin mhaith ; chum itealacha 8 
ugad, agus fois ghabhail annad ? O cuine dheonaichear 

dhamh 



xao LEANMHUTN CHRIOSD. L . II!. 

dhamh gus an lan, featha' go fireanach ort, agus 
gu'n faicin ', cia mileis a'ta thu o Thighearna mo 
Lhia fa ! Cia'n uair dh a'-chuimhneicheas mi orm fein 
go iomlan annad fa, ionnas nach mothaich mi mi fein, 
tre do ghradh fa, of-cion gach uiie mothach agus doigh, 
ann achd nach aithne d'a gach uile ? Ach nois ata mi 
go minic ag ofnacha', agus tha mi giulana' mo mio- 
fhonas le bron ; chion gu bheil moran uile ag tachairt 
orm anns an ghlean fo nan truaidhe, a'ta go tric' g am 
gluafa', 'g am' chragha, agus 'g am' dhorchacha', a'ta 
go minic 'g am' bhaca', agus 'g am' tharruinea ; a' ta 
go tric 'g am' mhealla' , agus 'g am' cheangala' 'fan lab ; 
chum nach bithea' flighe faor agam ann d' ionfuiV agus 
nach mealuin do ghlacan cubhrui' fe, a'ta air am mealt- 
uin do ghna leis na fpioradaibh beannaichte, O gu 
gluafa' m' ofnaichean thufa, agus an dolas lionor a'ta mi 
fulana' air an talamh. 

Iofa, dealra na gloir (hiorrui' agus cofurtach an anaim 
'n a thrialla : maille ruit a'ta mo bheul gan ghuth, 
agus tha mo thofd ag labhara' ruit, Cia fad a'ta mo 
Thighearna cuirea' dail na theachd ? Thigea' fe ngamfa 
a oglaoch bochd, agus deana' e mi famhach ; cuirea' e 
amach a lamh, agus tarruinea' e mi, an tradhan bochd 
as gach uile eigin. Thig, thig, chion nach bith la, no 
uair aoibhneach ann, as d' eagmhais ; do bhri, gur tu 
mo ghairdeachas, agus as d' eagmhais a'ta m' anam 
falamh. Ata mi bochd agus ann an gaintir chruaidh, 
air m' antromacha' le cuibhreachaibh, gus am furtuich 
thu orm le follus do lathaireachd fa, gus an toir thu 
dhamh faorfuin,agusgu'm feuch thudoghnuis ionmhuin 
dhamh. 

Iarra' Iuchd-eile ann d' aite fe, ciod air bith is aill 
Jeo; cha'n 'eile ni air bith eile 'g am thcilcacha', ni 

mo 



\ C.XXI. LEANMHUIN C H R I O S D. iai 

nio thoileicheas e mi, ach thufa' mhìan mo Dhia, m' 
earbs agus mo fhlainte. Cha bhith mi ann mo thofd, 
iri mo fguireas mi do dh urnui', gus am pill do ghras, 
agus gu'n labhair thu rium' fan leath-iteach. 

Feuch ! a'ta mi ann fo, Feuch! thigeam annadd' ion- 
fui'; do bhri, gu'n do ghairm thu mi. Lub do dheoir, 
agus togar d' anam, d' irifealachd, agus du-bhron do 
chridhe fe mi, agus thug iad mi do d' ionfui' fe. 

Agus do thuairt mi, o Thighearna ! gu'n do ghairm 
mi ort, agus gu'n do mhiannaich mi do mhealtuin fe, 
agus tha mi deas airfon cul chuirea' ris gach uile ni, 
air do flionfa, Ach phrofnaich thu mi, ann toifeach 
chum gu'n firin thu ; gu robh thufa beannaichte, o 
Thighearna! a rinn am mhaitheas fo ri d' oglaoch fa, 
reir lionmhorachd do mhor throcair fe. Ciod thuiiie 
'ta aige d' oglaoch re 'g ra' ann do lathair ; ach gu'n 
ilfeichea' fe fein ^o mor ma d' choineamh, ag cuimh- 
neacha', do ghna air eafaontas agusair a fhuarachas fein? 
Oirni bheildochoflach fa, ann icngantafaibh uile neimh 
agus talaimh. Tha d' oibre fe uile go ro math, do 
bhreathanafa fireanach, agus do f hreafdal ag fdiurra' an 
uile cruthacha'. Uime fin, gloir agus molia' gu robh 
dhuitfe, o ghliocais an Athair, gu'm molla' agus gu'm 
beannaichea' mo bheul, m'anamfa, agus gach uile ni 
cruthaichte thufa comhla. 



C A I B. XXII. 
Air Ciùmlmeachan Socbairean Uonmhor Dhea. 

j'OSGAILoThighearna! mochridhe fe anndolaghfa, 
agus teagaifg dhamh imeacha' ann d' aitheantaibh. 
Thoir dhamh do thoilfe thuigfin, agus do Ihochaireaa 
Q_ araoa 



122 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

araon go coitchionta agus go arai' chuimhneacha'; le 
niorurram agus fmuainteacha curamach ; chum ofo, gur 
urra' dhamh buidheachas fiuntach thoirt dhuitfe. Go 
deimhin is aithne dhamh agus tha mi 'g aideacha', nach, 
urra' dhamh molla' dligheach nan gras thoirt dhuit 
anns an chuid is ro lugha. Tha mi fein na's lugha na 
gach uile ni math, air an toirt dhamh, agus an uair 
a'ta mi fealtuin air d' f heothas fa, a'ta mo fpiorad ag 
falaig, tre mead do chaoineas. 

Gach uile ni 'ta againe, araon, ann anam, agus ann 
corp, agus gach uile ni a'ta finn, ag fealbhacha' o leath- I 
fteach, agus an leath-amuigh ; co acca o'n nadur no 
ef-cion an naduir. Siad do fhochairean th' ann ; agus- 
a'ta fiad 'g a do mholla' fa, a'ta focharach, math ; 
agus trocaireach ; o'n tuair finn gach uiìe math. Agus 
ghe, gu'n tuair an dara aon an tuille, agus an aon eile 
na bu lugha; ghidhea' is leatfa an 't iomlan ; agus as d' 
eagmhais' cha b' urra' chuid bu lugha bhith aige neach. 
An ti, a thuair na fochairean lionor, cha'n urra' dha 
bofd dheanamh as thoilteneas fein ; no cheann fa thogail 
fuas of-cion luchd-eile ; no mafla thojrt air an iochdaran 
(no'n neach is lugha) ; do bhri gur eifean is moa, agus is 
fearr, a chuireas an ni is lugha as leath fein,agus isirifea- 
laiche, agus is crabhaiche ann an buidheachas thoirt 
feachad. Agus an ti, a mheafas e fein na's fuaraiche, 
na gach uile neach, agus a bheir breath air fein, mar 
an neach is mi-f hiuntaiche, 'fe is ro iomchui' chum na 
fochairean is moa ghlaca.' 

Ach cha bu choir dhafan, a'ta tearc 'g an glaca' 
bhith fo dhu-bhron, no ghabhail go olc, no fearmad 
ghabhail as an ti bheartach ; ach na's tochathufa thoirt 
fanaire, agus do mhaitheas mholla' go ro-mhor ; chion 
gu bheil thu ag builleacha' do thiolachdan go pailte, 

so 



C.XXII. LEANMHUIN CHRIOSD. 123 

go faor, agus go toileach, as eagmhais meas nam pearfan. 
Tha gach uile nithe teachd uaite, agus air an abhar fin 9 
anns gach uile tha thu re mholla. 'San dhuit is aithne 
ciod is ceart, re thoirt do gach aon neach ; agus carfon 
a'ta am beag aige an neach fo, agus na's pailte aige an 
neach ud eile : cha' n e ar gnothach fa breath thoirt ; 
ach buinì' fe dhuitfe, aige 'm bheil toilteneafa gach neach 
fuidheichte. 

O fo, o Thighearna Dhea ! eadhon, meafam mar 
fhochair mhor, nach 'eil moran agam o'n tigea' lathair 
mholla' no gloir o'n leath-amuigh, agus reirnan daoine. 
lonnas agus, nach bu choir do neach, air dha fmuai- 
neacha' air bochduin , agus fnarachais a phearfa fein, 
Lhith air a chroma' fios, no bron ghabhail, no bhith 
ann lag inntin le fin ; ach na's tocha bhith ann folas, 
agus aoibhneas ; chion gu'n do thaogh thufa o Dheà ! 
am bochd agus an t irifealach, agus iadfan a'ta fc thair 
aige 'n t faoghal, gu bhith mar chairdean caidereach 
agus mar luchd-tighe dhuit, 'Mar f hianuifean air fo ; 
d' Apftoil fein, a fhuidheich thu 'n am prionfuna air 
aghai na taimhuin uile. Ach ghidhea', chaith iad am 
beatha fa 'fan t faoghal fo gan ghearan, go irifeal agus 
neo-lochdach, as eagmhais gach uile mio-run agus 
cealg ; ionnas agus, gu robh iad le lan aiteas, ag f hulana' 
fpid airfon d' ainmfe, agus an ni bha fuathach do'n t 
faoghal, ghlae iad e Ie tlas mor. 

Air an abhar fm, cha bu choir ni air bith, aoibhneas 
go mor thoirt dhafan, aige 'm bheil gradh dhuit, agus 
eolas air do fhoilfe annafan, agus gean-math d' orduigh 
fiorrui' fe dha ; leis am bu choir dha bhith toiieichte, 
agus air a chofurtacha'; ionnas gu bu mian leis cheart 
go toiteach, bhith mar an ncach is lugha ; cheart go 
mor agus bu mhaith le neach eile bhith mar an neach 
bu mhoa ; agus mar fin, bhith famhach agus toileichte 
Q^z leis 



124 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

Jeis an aite is ilfe, mar anns an aite is airde : agus fos 
bhith toileach, bhith 'fan t faoghal, fuarach agus fo 
dhimeas, gan chliu air bith no ainm ; agus bhithea' tu, 
ghe gu tuga' dhuit an tuille urram, na luchd-eile. Oir 
bu choir do d' thoilfe, agus gaol d' anoirfè dol roi gach 
uile ni, agus an tuiile folas thoirt dha, agus eifean 
thoileacha' na's moa, na gach uile fochair, air an toirt, 
no re thoirt dha. 



C A I B- XXIII; 

Air na cehbear Nitheìbb ata toirt amacb S'iO'chainte mboir. 

nPEAGAISGI' mi dhuit anois, mhic, flighe na fio- 
chainte, agus na fior fhaorfuin. 

Dean, o Thighe3rna ! an ni 'ta thu 'g ra' ; chion gu 
bheil fo taitneach dhamh fa re chluintin. 

Mhic, dean dicheall, chum tortneach eile dheanamh, 
na's luaithe na do thoil fein. Taogh do ghna, na's 
lugha bhith agad, na moran. Sir do ghna an t aitc 
is iife, agus bhith fo gheill aige gach uile. Runnaich 
agus guidh do ghna, gu'n deanar toil Dea go iomlan. 
annad. Feuch ! gu bheil an leathaid fo do dhuine, 
dol afteach air criochaibh na fio-chiante agus na fois. 

Thighearna, is mor a'ta do fheanachas gaoraid fe, ag 
cumail anna do iomlanachd ; a'ta e beag ann briath- 
vaibh, ach Ian do thuigfe, agus pailte annmeas; oir 
na bithea' e go fireanach air a choimhead leam ; cha 
bhithin air mo chuirea' ann buairea' go furafda : oir 
go minic, agus mhothaicheas mi mi fein buairte agus 
gan f hois, gheabh mi mach gu'n do chul-flileamhnaich 
noi o'n teagafg fo. Ach thufa o Thighearna ! d'a 
bheil gach uile ni comafach, agus leis an taoil fas an 

anaim. 



C. XXIII. L E A N M H U I N C H R I O S D. 125 

anaim, meadaich annam an tuille grais, chum gu'm 
feuduin do briathra choiliona', agus fiainte m' anaim fc 
oibreacha' mach. 



Urnuidh ann aghai Smuaintean oìc. 

f\ THIGHEARNA mo Dhia ! na imeich fada uam, 
Mo Dhia fa ! thoir fanaire mo chuideacha', chiou 
gu'n d'eireich iomad fmuaintean fa-leath annam, agu's 
eagala mor ag cragha m' anam. Cionnas theid mi 
feachad gan dochan, agus cia-mar bhrifeas mi iad ? 

Theid mife romhad deirfe an Thighearna, agus il- 
feichi' mi luchd-gloir na talmhuin, agus fofgali' mi dor- 
fan na gaintir, agus feuchai' mi dhuit faiachana na 
diamhair. 

Dean, o Thighearna ! mar deir thu, agus teichi' 
gach uile fmuainte aingi' o lathaireachd do ghnuis fe. 
'Se fo mo dhochas agus m' aon foias, ruithea' na d' 
ionfui' anns gach uile triobloid, maille re earbs annad, 
ag gairmea' ort o m' uile chridhe, le duil an do fholas 
thighin ugam. 

Urnuidh airfon Soikireachd na Innt'in. 

nOILETREICH mi, o Iofa mhath ! le dealra' an % 
folluis o'n leath-fteach, agus thoir amach gach 
dorchachdas o ionad iomhnui' mo chridhe. Cuir baca 3 
air mo fmuainteibh lionor feacharanach, agus fmach- 
daich na buairean a'ta toirt ionnfui' fhoir-eigineach 
orm; cuir an cath go laidir air mo /hon, agus thoir 
buaidhc air na biaftaibh olc, deiream, na ain-mhiana 
bhuaireafach {o ; chum gu deanar fio-chainte ann do 
dramhachd ; agus gu cluintea' fuaim pailteis do mhol- 

lai' 



s:a6 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

lai' fe ann do chuairt naomh ; 'fe fo, 'fan choguis 
ghlan, Orduich do na gaothaibh agus na ftaoirmeibh, 
abair ris an fhairg bith famhach, agus ris a ghaoth o 
thuath, na feid, agus bithi' ciuineas mor ann. 

Cuir amach do fhollus, agus d' f hirinn fe, chum gu 
foilfeich iad air an taiamh ; chion gur talamh diamh- 
aoin agus fallamh mi fein ; gus an foiileireich thu 
fein mi. Doirt anuas do ghras; uìfgeich mo chrìdhe 
Jeis an druichd neamhail ; thoir uifge na crabhachd 
feachad cKum aghai na talmhuin ionnla', chum tora' 
math iomlan thoirt amach. Tog fuas m' inntin aìr 2 
antromacha' le eullach nan peacan, agus tarruin fuas 
m' uile mhian, chum na nithe neamhail; chum aif 
dhamh milfeachd fonais do rioghachd bhlafa', nach 
gabh mi tlachd air bith, air fmuaineacha' nan nithe 
talmhui'. 

Tarruin agus fuafgail mi as folas uiie mio-bhuan nan 
creatoirean; do bhri, nach 'eil e comafach do ni air 
bith cruthaichte mo 'mhian fa leor-fhafacha', no fois 
thoirt dha. Teannaich mi ruit le ceangal do-dheakichte 
ghraidh; chion gu fafaich thu fein amhain an graidheorj 
agus as d'eagmhais fein, is faoin gach uile ni eile. 

C A I B. XXIV. 

Air Seachna* Geur-cbeajnacbd Beathai Neach eile. 

°h J"HIC, na bith deidheal, agus na toir thu fein Vhaireis 
gu an-churama gan fheam. Ciod e fin dhuit fe, 
fo, no fud ? Lean thufa mife : oir ciod do ghnothach fa 
sis,ca accaa'ta duine fo, marfo, nomarfin; no gu bheiì 
an duine ud ag labhairt mar fo, agus ag deanamh mar 
fad ? Ciia 'n 'eil thufa, gu freagar thoirt aiifon luchd 

eilcs 



C.XXIV. LEANMHUIN CHRIOSD. izj 

eile; ach is eigin dhuit freagar thoirt air do (hon fein, Air 
an abhar fin, carfon a'ta thu'g a d' chuibhreacha'fein leo. 
Feuch ! is fiofrach ìnife air gach uile neach, agus air gach 
ni a'ta air an deanamh tb neamh ; is leir, agus is aithne 
dhamh, ciod an doigh air bheil gach aon ; ciod a'ta fe 
fmuaineacha', ciod is mian leis, agus ciod is ceann do 
runfa. Uimc fin, a'ta gach uile ni re bhith air an earba' 
rinm ; ach air do fhon fa, cnm thu fein ann fìo-chainte 
mhath, agus math do gach neach re gluafiach, bhith ann 
an giuafa' mar is aill leis : oir thig air fein, gach uile 
ni their, no ni e, do bhri, nach urra'dha mife mheaìla'. 
Na bhith fo throm churam aìrfon fgaile am mhor 
ainm, ni mo, na iarr ro-eolas morain, agus na bith go 
fonruichte tre firea',air do gradhacha' le neach air bith, 
ok tha fin ag ginea' luainneafa inntin,agus dorchachdas 
mor 'fan chridhe. Bu toileach labharuin m' fhocul ruit, 
agus dh innfin mo diamhairean, na featha' tu go cura- 
mach air mo theachd, agus gu fofgaìa' tu doras do 
chridhe dhamh fa. Bith freafdalach agus dean faire ann 
urnuidheibh, agus ilfeich thu fein anns gach ni. 

C A I B. XXV. 

Air na Nitheibh 'fam bheil Sioth dhaingean an Chriihe, 
agus an t Aftar fireanach ag coi-fijeafamh. 

"]V^"H1C, do thuairt mi, mo fhio-chainte tha mi fagaiì 
agaibh, mo fhio-chainte tha mi toirt dhuibh ; 
cha 'n ann mar bheir an faoghal, bheiream fa dhuibh. 
Tha gach aon neach ag miannacha' na fio-chainte ; ach 
cha 'n 'eil gach uile gabhail curam do na nitheibh, a 
bhuineas d o'n fhior fhio-chainte. Tha mo fhio-chainte 
fe maiile ris an ìuchd irifeal agus macanta ann chridhe, 

Bithi' 



ia8 LEANMHUIN CHR70SD. L. III. 

Bithi' do fhio-chainte fe ann foighidin mhor : ma dh 
eifdeas tu rium; agus ma leanas tu mo ghuth, feudai'tu 
fio-chainte mhor mhealtuin. 

Thoir an aire dhuit fein, anns gach uile ni, ciod a'ta 
thu deanamh, agus ag ra'; agus fdiurr do run go lear, gus 
fo; chum gu toileich thu mife 'mhain, agus nach iarr, 
agus nach miannaich thu aon ni ann taobh-amuigh 
dhim ; agus air dad air bith, na toir breath ubhuin, 
thaobh deanatafa, no briathran luchd-eile ; agus na cuir 
thu fein ni's mo ann fatha' le nitheibh, nach d' earbar 
ruit ; agus feudae' e bhith, le fo, gur beag no gurtearc 
bhuairear thu. Ach 's i fdaid na fuaimhneis fhiorrui', 
bhith gan mothach eigin air bith buairei', no gan chragh 
cridhe nocuirp fhulana', agus ni e corr nabeathai'fo lath- 
air th'ann. Na faoil uime fin, gu'n tuair thu fio-chainte 
fhireanach, mar mothaich thu eullach air bith ; ni bheil 
an t iomlan ann fin go maith, mar 'eil do-fhoirbheas 
idir agad : ni mo tha fo iomlan, ma tha gach uile, air 
an deanamh reir do thogar fa, Agns na meas thu feia 
ann fin, mar ni eigin mor, ni mo fheallas tu ort fein, mat 
aon go fonruichte air a ghradhacha', ma'fe gu bheil thu 
ann cradhachd mor, agus milfeachd ; chion nach ann 
anns na nitheibh fin dh aithneichear fèar-gaoil na fubh- 
ailce, ni mo tha fas agus iomlanachd an duine coi- 
Jheafamh annta. 

Cread fam bheil e uimc fin t Thigheama ! 

A NN an toirt fuas do chridhe go iomlan do 'n toil 

dhiadhai'; ni ann, ann firea' na's leat fein, thaobh 

beag no mor, no thaobh am, no fiorruidheachd ; ionnas 

agus, gu mairr thu leis an ghnuis ceudna, ag toirt buidh- 

cachas araon ann am foirbheis agus do-Ihoirbheis, ag 

co- 



C.XXV. LEANMHUIN CHRIOSD. 129 

co-thromacha' gach uile ni 'fan mhaigh cheudna. Ma 
dfhafas tu go laidir, agus go fad-fhulanach ann do- 
chas, agus gu'n deafaich thu do chridhe fein, chum an 
tuille ghiulana', 'n uair tharruinear an folas on leath- 
fteach uaite ; agus nach fìreanaich thu fein, mar 
neach, nach bu choir na nithe lionor fin ghiulana' ; 
ach gu fireanaich thu mo cheartas, agus gu moll thu 
m' ainm naomh ann m' uile orduchaibh ; ann fin trial- 
lai' tu ann flighe direach agus fireanach na fio-chainte, 
agus bithi' earbs cinteach agad, gu faic thu aris mo ghnuis 
ann mor aoibhneas. Ach ma 'fe gu'n tig thu ionfui' 
tafr iomlan dhuit fein ; bithea' fios agad ann fin, gu 
meal thu pailteas na fio-chainte reir comais do chor 
fhogairteach air an talamh. 

C A I B. XXVI. 

Air Ardachi na Saolr Inntin, a'ta 'n Urnuidh 'irìfeal ag 
toiltin, na's fearr, na LeaÒba. 

HHHIGHEARNA, 'fe fo obair an duine fhoirfe ; 
bhith, gan fhuafgal thoirt go brach do'n anam o 
bheachda nan nithe neamhail : agus bhith dol air feadh 
iomad curam, mar gu bithea' fe gan churam air bith ; 
cha'n ann reir nos an duine leifge, ach mar gu b' e 
dlighe arai' na faoir inntin bhith ann, nach dlu-lean ri 
ni air bith cruthaichte tre gradh ain-cneafta. 

Guidheam ort mo Dhia trocaireach fa! coimhead 
mi o churam uile na beathai fo, air eagal gu cuibh- 
reichear mi go anabarr leo ; o mhoran uireafbhui' 
cuirp, air eagal gu glacar mi le toileachas-inntin ; o 
bhacaibh uile an anaim, an t eagal gu tiligear mi fios, 
air dhamh bhith brifle le triobloideibh. NJ bheil mi 



i30 LEANMHUÌN CHRIOSD. L. III. 

3 g ra' o na nitheibh fo, a'ta diamhaoineas fhaognalta ag 
fantacha' le lan togar ; ach o na truaidheibh fìn ; a'ta, 
tre malluchd choitchionta ar bafmhorachd, ag antro- 
macha', agus ag cumail air ais, mar phian, anaim d' 
oglaoich fein ; chum agus nach feuda' e, dol afteach 
ann fuafgal fpioraid, go tric is bu mhian leis. 

O Dhia, am melfeachd do labhairte ! tionda' dhamh 
fa gach folas feolmhor, chum fearbhas, a'ta 'g am' 
tharruinea' fa o ghradh nan nithe fiorrui', agus a'ta go 
aingi' 'g am' phrofnacha' uige fein, tre gealtuin dhamh 
ni fonruichte math eigin, a'ta lathair. O mo Dhia f 
'n a tuga' fuil no feoil buaidhe orm, agus na faithea' 
fiad an lamh uachdar orm ; na mealla' an faoghal no 
ghloir ghaorraid fè mi ; na deana' an Diabhol cealg or; 
le chleafachd fa. Thoir neart dhamh, chum dol 'n an 
aghai, foighidin, chum fulana', agus bitheantas, chum 
feafamh gus an chrioch. Thoir unga'cubhrui' do fpioraid 
dhamh, air fon folafaibh uile an t faoghail; agus an aitc 
gradh feolmhor, doirt annam gradh d' ainm fein. 

Feuch ! a'ta biadh, is deoch, agus gach aon ni feamail 
eile a bhuineas do chumail fuas an chuirp, mar eullach 
throm do 'n fpiorad theafmhor. Deonaich dhamh, gu 
gnathaich mi an leathaid fin do nitheibh ie meafarachd, 
agus nach cuibhreichear mi am feafd le mian ainmh- 
eafarach. Cha choir gach ni chuirea' air chul, chion 
gur eigin, do'n nadur a chumail fuas : Ach a'ta 'n lagh 
naomh ag toirmeafga' an t anabarr fhirea', no na nithe 
fin a'ta 'mhain taitneach dhuinne ; oir air achd eile, 
dfhafa' 'n fhcoil mio-naireach ann aghai' an fpioraid. 
Guidheam ort 'fna nitheibh fo uile, gu'n teagaifgea', 
agus gu'n fdiura' do lamh mi, chum nach rachuin thar 
tomhas, 

CAIB. XXVII. 



C.XXVIL LEANMHUÌN CHRIOSD. 131 



C A I B. XXVII. 

Gn hheii a>i Spàs uaigneach dha fein ag cumail air ais an 
Duine g-0 ?nor e'u Ard-mhath. 



lUTlllC, ìs eigin dhuit an t iomlan thoirt air fon an 
iomlain, agus bith dhiot fein mar nco-ni. Bithea' 
(jos agad gur moa dòchan dhuit do gradh fpeifeal fein s 
na ni air bith eile, air an t faoghal. Tha gach aon ni 
reir an ghradh, no togar a'ta agad dha, 'g a d' ghream- 
acha' ris na's moa, no na's lugha. Ma bhitheas do 
ghaol fa glan, neo-lachdach, agus orduichte go maith, 
ni bith thu ann daorfa aige ni air bith. Na fantaich 
an ni fin. nach choir dhuit bhith agad : na bithea' an 
ni fin agad, a dfheudas do bhaca' fa, agus am fuafgal 
o'n leath-fteach thoirt uaite, Is iongantach e, nach earb 
thu thu fein rium o iochdar do chridhe go iomlan, 
maille ris gach uile ni is urra' dhuit bhith agad no 
mhiannacha'. 

Carfon a'ta thu air do chaithea' as le mulad diamh= 
aoin ? Carfon a'ta thu air do fgiothacha' le curamaibh 
gan f heam ? Seafamh ri mo ghean-math fa, agus cha'n 
fhulain thu call air bith. Ma (hireas tu fo, no fud, agus 
ma's aill leat bhith annfo, no ann fud, air fga do buan= 
tachd fein, agus air fga do thoileachas arai' fein, chum 
an tuille bhith agad, cha tig an la bhitheas tu ann fois 
no faor o anachuram ; do bhri gu'm faithear anns gach 
nile ni cronn eigin, agus anns gach uile, bithi' neach eigin 
a bheir crois dhuit. 

Air an abhar fin, cha'n e gach uile ni air a fhaotuin, 

no air a mheadacha' o'n leath-amuigh a ni feam dhuit; 

ach an tair agus an gearra' fa o'n bhunn, as an chridhe. 

R % Agus 



13» LEANMHUIN CHRIOSD. L. IIÌ. 

Agus cha 'n e 'mhain gu b'ailJ leam, gu'n tuigea' tu fo, 
thaobh airgead agusbearteis; ach fos thaobh gean-mhian 
onoir, agus togar mollai' dhiamhaoin, a'ta dol thart 
maille ris an t faoghal. Is beag am feam bhitheas 'fan 
aite, ma bhitheas fpiorad na teafmhorachd dhioth ort; 
agus ni mo fheafas an t fhio-chainte fin, a'ta air a firea' 
o'n leath-amuigh ; ma tha bunachar fireanach dhioth 
air cor do chridhe, 'fe fo, mar feafamh thu annam fa ; 
feudae' tu an t aite chaochla', ach cha'n fhas thu na's 
fearr. Oir, air eireagh do'n cho'-rom agus a ghabhail, 
gheabh thu ni fin o'n theich thu, agus an taille na fin. 



Vrmàdh chnm glana* Cridhe, agns dfhaotuin Oliocais ncamhail. 

T\ AIGNEICH mi Dhia tre gras an Spioraid Naoimh : 
thoir fpiona' dhamh, chum bhith air mo choi- 
neartucha' anns an duine o leath-fteach, agus chum mo 
chridhe fhuafgala' as gach anachuram gan fheam agus 
triobloid. Na Ieig dhamh bhith air mo fhlaoda' le 
togaraibh fa leath gach aoin ni fuaraich no luach-mhoir; 
ach thoir dhamh, gu feall mi orra, mar nithe 'ta dol 
thart, agus orm fein, mar neach a theid thart maille 
riu: do bhri, nach 'eil ni feafmhach fo'n ghrein ; far 
ann diamhaoineas agus cragh fpioraid gach uile ni. O, 
cia glioc an ti, a fheallas air gach uile ni, air an achd fo! 
Thoir dhamh, oThighearna! gliocas neamhail, chum 
gu'n ionfaich mi of-cion gach ni, thufa fhirea' agus 
fhaotuin, do ghradhacha' thar gach uile, agus blas 
bhith agam ort ; agus an chuid eile uile thuigfin reir 
orduigh do ghliocais fein, mar ata fiad. Deonaich dhamh 
claona' go crionta o'n ti ni meadal rium, agus giulana' 
go foighidineach ris an neach, a bheir an aghai-ra* 

dhamh : 



C. XXVII. LEANMHUIN CHRIOSD. 133 

dhamh : chion gur mor an gliocas fo, nach gluaifear 
neach leis gach uile gaoth bhriathran, ni mo bheirear 
cluas do'n mhurradhaich aingi' mhealtach : Oir air an 
doigh fo theid an flighe air a ghalca', air adhairt go 
dionach. 



C A I B. XXVI II. 

Ann aghaì Teagan an Luchcl-cul-chaìue. 

T\^H1C, na gìulain go olc, ma fmuaineicheas fluagh 
eigin olc ma do thimcheall, na ma their iad an nì 
noch maith leat go toileach chluintin. Ba choir dhuitfe 
na bu mheafa fmuaineacha' ma do thimcheall fein, agus 
chreidfm nach'eil aon neach is laige na thu fein. Ma 
dh imeicheas tu o'n lcath-fteach, cha chuir na bria- 
thran itealach, ach beag baol ort, Cha bheag an glio- 
cas bhith famhach, ann am an uilc ; agus bhith air piltin 
afteach ugamfa, agus gan bhith ni's mo air a bhuairea' 
le breathanas dhaonna* 

Na bithea' do fliio-chainte ann beul nan daoine ; oir 
co acca chuireas iad dealbh math no olc air na their, 
jqo ni thu ; tha thu direach ceart mar bha thu, an 
duine ceudna. C'aite am bheil an f hior fhio-chainte, 
agus an gloir fireanach ? Nach ann annam fa? Anneach 
air nach' eil togar nan daoine thoileacha', no eagal am 
mio-thoileacha' fa, mealai' fe fio-chainte mhor. Tha 
mio-fhois uile an chridhe, agus feacharan uile nan 
<jeadfan ag eireagh o ghradh ain-cneafta agus eagal 
Miamhaoin. 



CAIB. XXIX. 



?34 LEANMHUIN CHRÌOSD. L. llf. 



C A I B. XXIX, 

Cionnas ata Dia rc With air a ghairmca*, agits air a Ihcan- 
nacha aan 'fna Triobloìdeìbh. 

T> ITHEA' d' ainm fe, o Thighearna beaonaichte go 
fìorrui'! do bhri, gu'm b'aill leat am buairea', agus . 
an triobloid fo thighin orm. Cha'n urra' mi a fheachna', 
ach tha feam agam air ruìthea' na d' ionfui' fe ; chum 
gu'rt toir thu comhna' dhamh, agu's gu pill thu e ann 
rnath dhamh. O Thighearna! ata mi nois ann triobloid, 
agus tha foimeaclid cheart aige mo chridhe ; ach ata 
mife go trom air mo chragha' kis an triobloid fo la- 
thair. Agus anois, Athau- icnmhuin ! ciod their mi. 
Ata mi air mo ghlaca' am meafg nàn teannacha: Dean 
fuafgal orm 'fan uair fo. Chum na crioch fo, thanaìg 
mi chum na uair fò ; chum agus gu bithea' tu air do 
ghloireacha', an uair dh ilfeichear mi go mor ; agus gu 
faorar mi leat, Gu'm bu taitneach leat, o Thighearna ! 
gu teafruigea' tu mi. Oir ata mi bochd, agus ciod is 
urra' dhamh dheanamh, agus as d' eagmhais, c'aite an 
teid mi ? O Thighearna! thoir foighidin dhamh fos'fan 
am fo. Cuìdeich mi mo Dhia, agus ni gabh mi eagal 
cia mead air bith bhitheas mi air mo fharacha'. 

Agus anois ann meadhan nan nithe fo ; ciod their 
mi ? ach Thighearna gu deanar do thoìlfe ; thoill mi 
go maith, bhith araon fo thriobloid agns air mo (liaracha'. 
ìs eigin dhamh go deimhin a ghiulana 3 ; o, nach deanuin 
fin go foighidineach ; gus an teid an ftoirm thart, agus 
gu deanar an uair na'.s fearr ! Ach tha do lamh uile- 
chumhachdach, eadhon, comafach air am bhuairea' fo 
thoirt uam, agus a fhoir-neart fa chiuineacha', air eagal 

gu'a , 



C.XXIX. LEANMHUIN CHRIOSD. 135 

gu'n tuit mi go iomlan fui' : mar rinn thu au cead uair 
agus go tric dhamh roi fe, o mo Dhia, mo throcair 
fe ! Agus mar is moa ata fo cruaidh ormfa, is furaifde 
go mor an t arrach fo dheanamh le lamh an ti is aìtde. 



C A I B. XXX. 

Air Tora' an Chuideachd dhiadhai agus Muingèan 
Ghrais air ath-fhaotnin. 

TVTHIC, is mife'an Tighearna, a bheirneart an la na 
triobloid ; thig ugamfa,' n uair nach' eilan gothach 
dol leat go maith. 'Se fo ni a' ta go mcr ag baca' an t 
folais neamhail ; gu bheil thu mall ann thu ifejn thion- 
da' chum umuidh. Oir roi dhuit mife ghujdhea' go 
durachdach, tha thu firea' 'fan am cheudna ioma fola- 
fan, agus 'g a do thoileacha' feiu kis na i:ithcibh ohi 
leath-amuigh ; agus uime fin, tachairi Te, gnr beag ni 
t iomlan feam dhuit, gus an toir thu fanaìre, gur 
mif'an ti a thearuineas an dream 'a ta cuirea' an earbs 
annam ; ni mo tha'n taobh-amuigh dhim cobbar 
comafach, no comhairie tharbhach, no eadhon, lekheas 
buan Tam bith. Ach nois air ath-gh!.:ca ! dhuit an fpio- 
raid, fas laidir ann deidh an froirm ann foìlus mo throc- 
airean fa; do bhri, gu bheil mi fogus, deirfc an Tighear- 
na, chum gucaraichin fuas an t iomlan, cha. 'ne 'mhain, 
gus an lan, ach go barrach, agus go palite, 

Am bheil aon ni cruaidh dhamh ; no 'm b:th mi 
coflach ris an.ti a their agus nach coilion. C'aite bheil 
do chreideamh fa. Seafamh go daighean maiìle ri buan- 
fheafmhachd. Bithea' . foighidin agad', agus bith do 
dhuine neartmhor ; thig ìblas ugad 'na ajn fvin. Fan 

rium 



136 L E A N M H U I N C H R I O S D. L. III. 

rium, fan, thig mi, agus flanaichi' mi thu, 'Se buair- 
ea'ann, a 'ta 'g a do chragha' la, ag-us is eagal faoin' ann, 
a' ta cuirea'oilte ort. Ciod atat anachuram fin, ma thim- 
cheall nan nithe tuitemeach fm re thighin, ag toirt ugad, 
ach gu bithea' bron air muin bron agad, Is leoir do'n 
la uilc fein. Is neo-tharbhach agus is diamhaoin an ni, 
bron no gaìrdeachas ghlaca',ma na nitheibh re thighin, 
a theagamh nach tachair go fiorrui'. 

Ach tha n duine buailteach le bhith air a mealla' le 
leathaid fo do fmuainteicheibh, agus is cothar e, air an 
anam a'ta fofd Jag, a bhith air a tharruinea' go furafda 
chum ceilg-chogair an mamhaid. Oir is coidheis leifean, 
co acca is ann le nitheibh fior no breagach ni e fanoid 
ort, agus mheallas e thu; co acca thiligeas e thu thaireis 
le gaol nan nithe a' ta lathair, no tre eagal nan nithe 
re theachd. Air an abhar fin, na bithea' do chridhe fo 
thriobloid, no fo eagal. Creid anna'm fa, agus bithea' 
carbs agad an mo throcair. An uair fhaoileas tu thu 
fein bhith fada uam, is tric ata mi na's foifge dhuit. 
An tra mheafas tu an t iomlan cailte ach beag ; ann 
fm go tric tha thu air flighe na cofain mhoir, agus na 
toilteneis. Cha 'n 'eil an t iomlan cailte, gach uair, 
air an tachair rud, air an t fheol, nach bu maith leat. 
Cha choir dhuit breath thoirt, reir am mhothach a 'ta 
lathair, na thu fein thoirt thaireis ann leathaid do 
achd, gu triobloid air bith, cia taobh air bith o tig i, no 
ghabhail go nlc, mar gu'n tuga' tu gach earbs thaireis, 
bhith air do thearuinea' as, 

Na faoil thu fein bhith air do fhagail go iomlan, ghc 
gu cuirin car tamul triobloid eigin ugad', no fos, gu tar- 
ruinin uaite an folas taitneach, is mian leat; oir 'fe fo'n 
flighe gu rioghachd nan neamh. Agus gan amharas 
air bith, tha fo na's tarbhaiche dhuitfe, agus do'n chuid 

cilc 



C.XXX. LEANMHUIN CHRIOSD. 137 

eile do m' oglaochaibh ; chum gu'm bithea' fibh air bhur 
gnathacha' le amharraibh ; na gu bithea' gach uile ni 
agaibh reir bhur 'n aill. Is aithne dhamh na fmuain- 
tean uaigneach ; do bhri, gu bheii e ro iomchui' chum 
fiainte d'anamfa, gu'm fagar thu air uairean gan bhlas, 
air eagal gu'n togar fuas thu le deagh fhoirbheas, agus 
nach gabha' tu tlachd anns àrì ni fin, nach'eil annad ; 
an ni thug mi, feudae' mi thoirt' air falbh aris, agus 
thoirt feachad air ais, an uair is aill ieam. 

An tra bheir mi e, is lc-am fein fos e, an uair thar- 
ruineas mi uaite aris e, cha'n' eil mi gabhail ni do d* 
chuid fe; chion gur leam fein gach uile deagh thabhairt, 
agus gach uile tiolaea' iomlan, Ma chuireas mi ugad 
antromachd, no do-fhoirbheas air bith ; r.a bith re gea- 
ran, agus na tuitea' do chridhe fios. Oir is urra' dhamh 
do thogail fe fuas go ealiamh aris ; aeus an eullach uile 
thionda' gu gairdeachas. Ach ghidhea' iìn, ata mi 
co-thromach agus go ionmholta go mor, an uair 'fam 
bheil mi mar fin ag buintin ruit, 

Ach ma tha thu fmuaineacha' go ceart, agus ag 
beachda' na fìrinn : cha bu choir dhuit bhithair do 
thiiigea' fios go brach, na bhith fo bhron go mor, airfon 
tarfuineachdairbith; achaoibhneasdheanamh na'stocha, 
agus buidheachas thoirt feachad ; feadh an aon ni io 
mheafa', mar aoibhneas; nach 'eil mi 'g a do chaomhna' 
fa, air dhamh do chragha' ie bronaibh ; mar ghradaich 
an t Athair mife, is amhuil fin, do ghradhaich mife 
fibhfe : do thuairt mi re mo dheifciobluibh ionmhuin 
fe, an dream nach do chuir mi go deimhin ionfui' aoibh- 
neafa aimfireal, ach ionfui' cathan mor, cha'n ann, 
chum onoirean, ach gu tairean, cha'n ann, chum 
diamhaoineas, ach gu faothairean, cha'n ann chum 
fois, ach gu tora' math thoirt amach ann foighidin, 
Cuimhneich, o mo mhic ! air mo bhriathaibh fa fo. 

S CAIB. XXXI, 



138 L E A N M H U I N C H R I S D. L. III. 



C A I B. XXXI. 

Air Dearmad gach uile Creatoir, clmm gu'm fcuàar an 
Cruthadair fhaotuin. 

HHHTGHE ARNA ! tha feam agam go mor, fofd air 
an tuille grais ; m' is eigin dhamh teachd go fad air 
m' adhairt, far nach bith e ann eomas neach air bith, 
no aon ni cnithaichte mo bhaca'. Oir, cia fad agus 
chumas ni air bith mi ; cha'n urra* mi ruithea' go faor. 
ann d'ionfui' fe. Bu mhian leis an ti fin dol air iteag, 
a thuairt, co bheir dhamh fgiathan mar cholmain, agus 
theid mi air iteag, agus bithea' mi aig fois? Ciod bhitheas 
aig tamh na's moa, na'n t fuil neo-lochdach a'ta fealtuin 
do ghna air Dia ? Ciod an ni' ta na's fuafgailte, na 
neach, nach'eil miannacha' dad air an talamh. Is coir 
do'n duine, air an abhar fin, dol thaireis, agus direa* 
fuas of-cio'n gach uile ni cruthaichte, agus e fein fhagail 
go iomlan, agusfeafamh ann anabarrachd inntin, agus 
a f haicin, nach' 'eil agad fa, Chruthadair nan uile! aon ni 
coflach ris na creatoireibh. Agus mar bith neach fuafgailte 
o gach uiie ni cruthaichte, cha'n urra' e go faor an aire 
thoirt air na nitheibh neamhail. Agus uime fin, is 
tearc an dream gheabhar 'n an luchd fein chuirea' air 
leath-taobh go lear o na nitheibh, a fgriofar, agus o na- 
creatoireibh. 

Chum fo, is mor an gras a'ta air iarra\ chum gu'it 1 
ardaichea' e t anam, agus gu'n toga' fe fuas e os a chion 
fein : Agus mar bith an duine air ardacha' ann fpiorad, 
agus air a (haora' o gach uile ni cruthaichte, agus air a 
cheangala' uile re Dia ; ciod air bith is aithne dha, 
agus ciod air bith a'ta aige ; cha mhor is briogh dha. 

Is 



C.XXXT. LEANMHUIN CHRIOSD; 139 

Is fad an uine bhitheas e beag, agus laitheas e ìofal, a 
mheafas ni air bith mor, ach amhain an t aon math 
do-thomhaifte agus lìorrui', Agus ciod air bith ni, nach, 
c Dia e, is neo-ni e : agus bu choir dha^ bhith air a 
mheafa' mar an lom neo-ni. Tha dealacha' mor, ann 
cadar-gliocais an duine fhoilfeichte agus chrabhaich ; 
agus eolais an duine f holuìmte, agus an chleireich thion- 
igalaich. Is flathaiìe go mor am folum fin a'ta frutha' 
nuaso'n chumhachd dhiadhai', na folum fin a gheabhar 
le faothair tre deaf-chiall an duine. 

Tha moran fiuaigh air am faotuin, leis am mian an 
choi-beachda', ach ni gabh iad curam na nithe fin, 
ghnathacha' a'ta air iarra' uige, Tha e na bhaca' mor, 
chion gu bheil finn ag feafamh air cothraibh agus air 
nitheibh mothachail, agus nach' eil ach am beag againe 
do 'n fmachdacha' iomlan. Cha'n aithne dhamh, ciod 
e, no co fpiorad, leis an treoreichear finn, agus ciod 
tha finn gabhail oirne fein, a'ta toileach annan coflach, 
bhith air ar gairmea' fpioradalta ; agus gu gabha' 
finn faothair go anabarr, agus gu bithea' anachuram 
^o mor oirne, ma nithe fuarach ; agus nach bithea' ar 
ceadfan againe, ach gann re cheille; chum fmuaineacha' 
air ar leath-fteach fein. 

Mo thruaidhe ! ann deidh cuimhneachan beag, air 
ball, leamai' finn amach affaine fein aris ; ni mo cho- 
'romaicheas finn arn oibre fein tre ceafnacha' tean; agus 
ni feall finn c'aite bheil ar togara fa 'nan htithea', agus 
ni mo chaonas finn, cia neo-ghlan a'ta gach uile ni, 
a ni finn : Oir thruaill gach feoil a flighe fein, agus 
uime fin, lean an.tuile mhor i ; air an abhar fin, an tra 
ata ar togar o'n Ieath-fieach go trom air a thruaiilea', is 
cigin ann fin, gu bith an gniomh, ag leantuin as, eadhon 
clar-innfea' uireafbhui' an treunais o'n taobh-fìeach 
S a air 



140 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IIL 

air a thruaillea' : amach as an chridhe ghlan, thig tora' 
an deagh bheathai. 

Sirear amach ; cia mead a rìnn neach, ach cia mead 
an t fubhailce, leis ana bheil fe 'g a dheanamh, ni tomhai- 
fear go tionfgalach e. Ma bha fe neart-mhor, beartach, 
maifeach, inleachdach, no 'n a dheagh fgriobhoir, no na 
cheoloirmath, 'na oibreich math; lorgaraichear fo rnach; 
ach cia bochd, bha fe ann fpiorad, cia foighidincach agus 
caomh, cia crabach agus fuidheichte o taobh-ftigh, 
cumar fo famhach le moran. Tha nadur ag amharca' 
air nitheibh iomallach an duine, ach ata 'n gras 'g a 
thionda' fein chum na nithe o'n leath-fteach do duine. 
Tha nadur go tric mealta, tha gras'g earbfa' ann Dia, 
chum nach meallar e. 



C A I B. XXXII. 

Air arn Akb-eu'm fein, agus Diultà' gach uile Sannf % 

TVyrHIC, cha 'n urra' dhuit faorfuin iomlan bhith 
agad ; mar aich-euin thu thu fein go lear. Tha 
luchd an firea' fein uile, agus an Iuchd graidh fein cean- 
gailte le cuibhreachaibh, lan do thogaraibh, do churam, 
neo-fhuidheichte, ag firea' an fochair fein do ghna, ni 
iad na nithe a "bhuineas no Iofa Criofd ; ach ata iad go 
tricreinleachd, agus agdealbha' an ni fin nach feafamhj 
Oir thig an t iomlan gu neo-ni, nach 'eil teachd o 
Dhia. Cum an focul gear agus coilionta fo ; treig gach. 
uile ni, agus gheabh thu gach uile ni : fag an fannt, 
agus thigthu air fois; lamhaich fo go maith ann d'inn- 
tin ; agus an uair choiiionas tu io, tuigi' tu gach 
\iile ni. 

Thighearna ; cha' n e obair aoin la tha ann £o y ni 
mo 'fe cluich na cloinne tha'n ! feadh 'fan 'fan f hocul 

ghear 



C. XXXII. LEANMHUIN CHRIOSD. 141 

ghear fo, a'ta iomlanachd nan daoine diadhai' uile air s 
cho-dhuna'. 

Mhic, cha choir dhuit bith air do philtin air d' ais, 
no bith air ball air do thilgea' fios; air dhuit flighe nan 
foirfeachd chluintin ; ach ann aite fin, bhith air do 
phrofnacha' le fin, chum nithe ard ghabhail fo laimh ; 
na anns an chuid is lugha, bhith ag ofnacha' tre mian 
ann deidh nan nithe fm. Bu maith leam an gnothach 
bhith agad mar fo, agus gu tigea' tu air d' adhairt go 
fad fo; chum agus nach bithea' tu'na do ghraidheor 
dhuit fein ; ach gu feafamha' tu go iomlan air mofmeid 
fe, agus air fmeid an ti a fhuidheich mi 'nam Athair 
tbaireis ort : ann fin toileichi' tu mife go mor, agus 
racha' do bheatha fa uilc thart ann aoibhneas agus fio- 
chainte. Tha moran agad fofd re threigfin ; mar 
aonduich thu dhamh iad uile gan fhuileach, ni faith 
thu an ni'ta thu 'g iarra'. Comhairleicheam dhuit or air 
a dhearbha 'fan teine cheannacha' uamfa, chnm gu dea- 
nar faoibhir thu, 'fe fin, gliocas neamhail a'ta fol- 
tara' gach ni talmhui fo chois. Cuir air chul gliocas na 
talmhuin, agus gach uile fein fhirea', chum thu fein agus 
an faoghal thoileacha'. 

Dubhairt mi, gu bu choir dhuit na nithe ard, agus 
àadfan a'ta luach-mhor an fealladhaoine thoirt feachad ; 
chum na nithe fin cheannacha' a'ta air am meafa' fuar- 
ach. Oir a'ta 'm fior ghliocas neamhail air a fhaicin 
araon beag agus fuarach, feadh, agus air a leubhairte 
tliaireis chum dio-chuimhne le daoine : an gliocas fin 
a'ta 'g innfea' dhuinne beachd iofal bhith againeduinne 
fein, agus gan bhith firea', bhith mor air an talamh fo; 
a'ta moran 'g a molla' le'm beul, ach 'n an caithea' 
beathaife, a'ta iad fad uaipe: Ghidhea' fin,'fe fo chlach 
iuach-mhor fin, a'ta folluichte air moran. 

CAIB. XXXIII. 



£4» LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

C A I B. XXXIII. 

Air Neo-Jìieafmhachd an Chridhe agus air Seola ar Run 
dcireanach gn Dia. 

"R/THIC, na creid do thogarfa, a'ta nois lathair agad ; 
oir arraichear e go grad, chum aon eile. Am fad 
agus bhitheas tu beo, tha thu bnailteach le caochla, 
€adhon ann aghai' do thoil ; ionnas gu bheil thu air 'd 
fhaotuin air uairean, aoibhneach, air -uairean bronach, 
air uairean focarach, air uairean trio'oloideach ; nois 
erabhach, 'n am eiie neo-chrabhach ; nois tionfgalach, 
'n am eìle leafg ; nois trom, 'n am eile aotrom ; ach, 
a'ta eifean a'ta glioc agus teagaifgte ann fpiorad ag fea- 
famha' os-cion nan arrachan fin uile, gan fmuaineacha' 
air an ni fin, a'ta fe mothacha' ann fein, no air cia taobh 
o'n feid gaoth na caochiaideachd ; ach a'ta run iomlan 
ìnntin fe fuidbeichte, chum gu ruigea' fe air chrioch 
dhligheach, agns air a miannacha'go mor. Air an doigh 
fo, feudae' fe mairrea' mar aon 'fan ao'n fdaid, gan bhith 
air a chratha', air dha, fuil a ruin neo-Iochdaich fdiura' 
ugamfa do ghna, air feadh gach uile tachairt, a thig air. 
Oir mar is gloine bhitheas fuil an ruin, mar is fearr is 
arruin neach dol troimhe nan fionntan fa-leath fin; ach 
ann moran, tha fuil an ruin ghloine, dorch ; oirfenllai' 
finn go eallamh, chum ni air bith taitneach a thig 'n ar. 
flighe. Oir is tcarc a'ta neach rc f haotuin faor gb Iear, 
ò gach uile fein fhirea', Mar iin, thanaig na ludhaich 
roì fo, gu Beathania chum Maitha, agus Muire, cha 'a 
ann airfon Iofa 'mhain, ach chum agus gu faicoa' fiad 
.Lufarus. Air an abhar fin, is cigin gu glanar fuil an. 
sain, chum gu bith i direach agus neo-lochdach ; is eijin 
,dhi bhith feolta ugamfa thaireis air gach cufbair fa-lcath, 

a thig 'na rod fa. 

CAIB. XXXIV, 



C. XXXIV. LEANMHUIN CHRIOSD. 143 



C A I B. XXXIV. 

An Ti aige Iheil Gradh do Dhia thar gach vile Ni, ghealh 
e Blas air Dia anns gach uile Ni» 

"E'EUCH! rno Dhia, agus m' iomlan ; ciod is aill leam 

thuille fo, agus ciod na's fona is urra' mi mhian- 

nacha ? O am focul mileis agus blafla ! Ach dhafan 

leis an toil am focul ; cha'n e ann faoghal, no na nithe 

'ta 'fan t faoghal. Mo Dhia, agus an t iomlan. Is 
leoir a'ta air a ra' rifean a'ta tuigfin ; agus fin go minic 
air airifea', is aoibhneach e do'n f hear-ghaoil : oir air 
dhuit bhith lathair, a'ta gach uile ni toirt folas ; ach air 
dhuit bhith as an t fealla, 'ta gach uile mio-bhlafia. Is 
tu a toirt fois cridhe, agus an fio-chainte mhor, agns ara 
t aoibhneas taitneach, Is tu bheir oirne fmuaineacha' go 
maith air gach aon, agus do mholla' fa anns na nitheibh. 
uile; ni mo is urra' do ni 'fam bith, bhith taitneach fada 
as d' eagmhais : ach is eigin do d' ghras bhith lathair, 
chum a dheanamh taitneach agus fo-bhlafta, agus is 
eigin do fin, bhith deafaichte le an-loin do ghliocais fein, 
Eifean aige 'm bheil blas ort, ni bheil aon ni nach 
'eil dhafan blafta. Agus an neach aige nach 'eil blasort, 
ciod an tlachd is urra' dha bhith aige ? Ach tha luchd- 
gliocais an t faoghail agus luchd-iongantais na feola, fad 
amach o bhlafa' do ghliocais fe; do bhri, gu bheil mor- 
an diamhaoineas ann fud, agus gheabhar am bas ann 
leanachd na feola. Ach iadfan, a'ta 'g a do leantuin 
fe, tredimeas nan nithe faoghalta,agus marbh-chlaoithea' 
na feola, tha iad fiofraichte go deimhin bhith glioc % 
chion gu bheil iad air an aifigea' o dhiamhaoineas gu 
fìrinn, o'n fheoil gus an fpiorad : do'n dream fo, tha 

Dia 



S44 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

Dìa blafta; agus ciod air bith do mhath, a'ta air f haotuin 
anns na creatoireibh, a'ta fiad ag fagail an iomlan chura 
jnolla' an Cruthadair fe. Is mor agus is ro mhor dealach 
taitneis an Chruthadair, agus an chreatoir, na fiorrnidh- 
eachd, agus na aimfir, an t foìluis neo-ciuuthaichte, 
agus an t foiluis air a fhoilfeacha'. 

O fholluis fhiorrui' a'ta dol thaireis air gach uile follus 
cruthaichte! dealanaich amach do fhoilfe os ard, a theid 
troimhe meadhana uile mo chridhe. Glan, aìtram, 
foileireich, agus beathaich mo fpiorad fa maille ri uile 
chumhachdaibh fe ; chum gu fìuigear dhuit e fios ann 
nealaibh aoibhneach fubhach. 

O! cuinethigan uair fo-mhiannach, agus bheannaichte 
fo, chum gu fafaich thu mi le do lathaireachd fa, agus 
gu bhith thu dhamh, mar gach uile ni, anns na uile nith- 
eibh ? Am fad agus nach deonaichear fo dhamh, ni 'm 
bith mo ghairdeachas flan. Mo thruaidhe ! tha fean 
duine fofd beo annam, ni bheil e go lear air a cheufa', 
ni bheil e go iomlan marbh ; a'ta fe miannacha' fofd 
go laidir ann aghai' an fpioraid, a'ta fe re coga' 'far* 
taobh ftigh dhim, agus ni fulain e do rioghachd m' 
anaim, bhith ann ciuineas. 

Ach thufa, o Thighearna ! a'ta rioghacha' thaireis air 
cumhachd na mara, agus a'ta ciuineacha' gluafan a tuinn 
fe; eireich agus cuideich leam ; fgaoil as cheiìle anfluagh, 
leis ann aill an coga', agns brugh iad ann do neart. 
Guidheam ort, taifbean amach do ghniomharan ion-^ 
gantach,agus bithea'do lamh dheas air a gloireacha'; do 
bhri, nach v 'eil dochas no fafga' eile agam ; ach annad 
fa (amhain) Thighearna mo Dhia ! 



CAIB. XXXV. 



C.XXXV. LEANMHUIN CHRIOSD. 145 

C A I B. XXXV. 

Nibheillan Dion Bhuairea fam Bheatha fo. 

Ti.f HIC, cha'n 'eil tbu chaoidhe tearuinte'fam bheatha 
fo ; ach co fada agus bhitheas tu beo, tha airm 
ipioradalta feamaii dhuit do ghna, Tha thu caithea' 
do bheatha am meafg nan namhaid, agus bheirear 
ìonnfui' ort o'n lamh dheas, agns o'n lamh chli, Air 
an abhar fin, mar dean thu feam do fgiath na fjighidin 
air gach taobh, cha bhith thu fad as eagmhais leon. 
Bhar air fin, mar cuir thu do chridhe fuidheichte ann- 
àmfa, maille re toil dhireach, chum gach uile nithe 
fhulana' air mo (hon 'fa ; cha 'n urra' dhuit teas a 
chogai' fo ghiulana', no teach chum buaidhe nan Naomh 
bheannaichte Air an abhar fin, is cul)hai' dhnit dol 
go fean il troimhe gach uile, agus lamh laidir ghnath- 
acha' 'ri aghai' gach uile ni, a thig ann d' aghai' fe. 
ir bheirear am manna d'a ti bheir buaidhe, agus fagar 
a truaidhean lionmhor aige an lundaire. 
Ma (hireas tu fois anns am bheatha fo ; cionnas ann 
fin, thig thu 'ionfui' na fois (hiorrui' ? Na-cuir thu fein, 
hum fois mhor fhirea'; ach chum mor foighidin. Sir 
am fior fhoighidin, cha 'n ann air an talamh, ach air 
eamh, cha 'n ann meafg nan daoine, no meafg nan 
ithe cruthaichte ; ach ann Dia 'mhain Bu choir dhuit 
it||;ach uile ni go toileach fhulana', airfon gaoil Dhea, 
adhon, gach faothair, gach bron, gach buairea', gach, 
".riobloid, gach iomaguin, gach eigean, gach tirmeachd, 
;ach eacoir, gach cul-chainte, gach cronnachd, gach 
rifealachd gach naire, gach fmachd, agus gach uilc 
:archuifne. Tha na nithe fo 'g ar cuideacha' chum 
T fubhailcc, 



146 LEANMHUIN CHRIOSD. L. Ilf. 

fubhailce, tha fiad ag dearbha' ur-oganach Chriofd, tha 
fiad ag deanamh an chruin neamhail. Bheir mifefeachad 
duais fhiorrui' airfon an t faothair ghear fo, agus gloir 
iomadach airfon an naire fin car tamul. 

Am bheil thu faoiifin, gu bith folafan fpioradalta 
agad do ghna, an uair is aill leat ? Cha robh an leathaid 
fìn, do ghna aige mo Naoimh fe ; ach ann aite (in, trio- 
bloidean lionmhor àgus buairean fa-leath, agus dolafan 
mor. Ach ghiulain iad, iad fein go foighidineach anns 
gach uile, agus bha 'n earbs fa na bu mhoa ann Dia, no 
annta fein : air fios bhith acca, nach fiu fulanafan na 
aimfir fo, chum bhith air an cuirea' ann coimeas ri 
toilteneas an ghloir re theachd. An aill leat fin bhith 
agad air ball; is gann a f huair moran ann deidh nan deoir 
lionmhor agus na faothairean mor. Fan ri Dia, dean 
go duineal, gabh mifneach ; na caill dochas, na tuit air 
falbh : ach thoir fuas araon d'anam agus do chorp, 
chum gloir Dhea. Bheir mife duais go pailte dhuit; 
agus bithi' mife fein maille ruit anns gach uile triobloid. 



M' 



C A I B. XXXVI. 

Ann aghai Breathanafa dhìamhaoin nan Daoine. 

'HIC, leig do chridhe go daighean air an Tighearna, j li 
agus na gabh eagal as breathanas dhaonna ; ari i ' 
uair bheir do choguis fianuis ort, thu bhith crabhach '■" 
agus neo-chiontach. Is fona, agns is math, bhith ag , 
fulana' air an d<'igh fo ; agus ni mo bhitheas fo trom j 
do'n chridhe irifeal, aige bheil an tuille earbs ann aril'i*" 
Dia, no anna fein ; ata moran ag ra' moran, agus air an 
abhar fin, ata beag creideas re thoirt dhoibh. Ach cha'n 
'eil e comafach gach aon neach thoileacha'. Oir, ghc i 

gu'n 



C. XXXVI. LEANMHUIN CHRIOSD. 147 

gu'n d'rinn Pol a dhicheall, gach uile thoileacha' 'fan 
Tighearna, agus gu'n d' rinnead e rnar an t uile do gach 
■uile neach; ach anns an am cheudna, ni d' rinn e, ach 
beag fuim dhe; gu'n tugar breathanas air le Ia an duine. 

Rinn e na's leoir, agus mhead is a bha nacomas, agus 
b'urruin e, chum togail fuas (nadiadhachd), agusflainte 
luchd-eile ; ach cha b'urra' dha bhaca', e fein bhith air uair- 
eibh fo bhreathanas agus tair luchd eile. TJime fin, dh 
earb e t iom-lan ri Dia, d'am b'aithne an t iomlan, agus 
dhion fe e fein le foighidin agus irifealachd, ann aghai' 
beoil luchd ìabharai' 'n uiic, no fos Iuchd fmuaineachai' 
nan nithe faoin agus cronnail ma thimheall, agus luchd 
tiligei' nan nithe fuarach air, reir an toil. Ach ghidhea' 
fin, thug e freagar dhoibh air uaireibh, air eagal gu'n 
ginear mafla' do'n dream lag, amach a thofd fa. 

Co e thufa, gu gabha' tu eagal a duine bafmhor : 
An diu 'ta fe, agus amarach ni faicear e, Bithea' eagal 
Dea ort, agus ni cuir oilte nan daoine fiamh ort. Ciod 
is urra' aon neach dheanamh ort tre briathran, no eacoir- 
can ? Ni iad dochan airfan na's tocha na ort fa ; cha 'n 
urra' e teichea' o bhreathanas Dea ; ciod air bith neach 
e. Bithea' Dia agad roi do fliuilean, agus na bith rc 
confboid le briathraibh gearanach. Agus ma 'fe, reir 
coflach, gu'n tugar buaidhe ort an-ceart uair, agus gu 
bheil thu ag fulana' na tair fin, nach do thoill thu ; na 
bith re gearan, agus na dean do chrun fa na's lugha, 
tre mio-f hoighidin ; ach feall fuas na's tocha orm fa air 
neamh a'ta comafach air do. thearuinea' as gach uile 
naire, agus. eacoir, agus thoirt do gach aon neach reir a 
ghniomhara fa. 



Ti CAIB. XXXVII. 



14» LEANMHUIN CHRIOSD. L. IIL 



C A I B. XXXVII. 

Air Geilleachdain glan agus lan Dbiim-fein, chum Ftiafgal 
Chridhe fhaotuin 

1\ / fHlC, fag thu fein, agns gheabh thu mife, feafamh 
gan raoghain, agus gan bhith 'g a do fhirea' fein, 
agus cofaini' tu do ghna. Oir cuirear an tuille grais ruit, 
go luath agus bheir thu thu fein thaireis dhamh, gan 
thu fein ath-thogail aris. 

Thighearna cia tric bheir mi mi fein fuas, agus creud 
na nithe anns an fag mi mi fein ? Do ghna, agus anns 
gach uile uair, maraon anns an ni a'ta beag, mar anns 
an ni fin a'ta mor, Dealach cha dean mi ; ach is aill 
lcam thufa bhith air d' fhaotuin ruifgte anns gach uile 
nithe ; air achd eile, cia-mar is urruin e bhith, gur Jeam 
fa thu, agus gur leatfa mife : mar bibh thu faor de do 
thoil arai' fein, afreach is amuigh ? Agus mar is luaithe 
ni thu fo, mar is fearr bhitheas e dhuit : agus mar is 
laine, agus mar is direiche ni thu e, mar is moa thoileich- 
eas tu mife, agus mar is moa, mar fin, chofaineas tu fein. 

Tha cuid 'g an toirt fein fuas dhamh ; ach fin fein, le 
cumail air ais ni eigin ; oir ni bheil iad ag earba' go iom- 
lan ri Dia ; agus air an abhar fin, tha iad dicheallach 
chum foiar dheanamh dhoibh fein. Tha cuid eile, eadh- 
on ag toirt fuas an iomlan 'fan toifeach ; ach ann 
deidh fin, air dhiobh bith buailte le buairea,' tha iad 
ag piltin air an ais chum an cead, agus toil arai fein; uimc 
fin, is beag an t aftar 'ata iad ag deanamh ann fubhailce. 
Agus ni tig iad ionfui' fuafgal fìreanach an chridhe 
ghloin, agus chum gras mo chaidereis aoibhneach fa; 
inar toir iad iad fein fuas go lear anns an toifeach, agus 

mar 



C. XXXVII. LEANMHUIN CHRIOSD. 149 

mar dean iad ìobairt lathail dhiu fein dhamh fa ; as 
eagmais iò, cha 'n eil e ièafamha', agus ni feafamh cean- 
gal diadhai'. 

Thuairt mi go minic ruit, agus nois aris tha mì 'g a 
ra' : fag thu fein, agus thoir thu fein iuas dhamh, agus 
mealai' tu fio-chainte mhor o'n leath-freach ; thoir an t 
iomlan airfon an ìomlan : na fir dad, na gairm dad air 
ais : feafamh go glan, agus go dochafach annam fa, 
agus bithi 'mife agad. Bithea' thufa fuafgailte ann 
chridhe, agus ni cuirear thaireis le dorchadas thu. Dean, 
dicheail chum fo, guidh airfon fo, miannaich fo. chum 
gu feud thu bith air do rufga' o gach fein fhirea'; chuni 
air dhuit bith ruifgte, gu 'n lean thu do lofa lom- 
nochda, chum agus gu baiaich thu dhuit fein, agus gu 
bith thu beo dhamh go fiorrui'. Ann fin, theid as do 
gach faoiifin dhiamhaoin, do gach buairea' agus do 
gach anachurama. Ann fin fos, fagai' an t eagal neo- 
rnheafarach thu, agus bafaichi' ann gaol ain-cneafta. 

C A I B. XXXVIII, 

Air Blaghailt mhath nan Nithe <?n leath amtàgh, agus air 
dol gu Dia '« arn Eigeanfa. 

\ THIC, iseigin dhuit go dicheallach fuil bhith agad air 
fo; gu bith thu anns gach aite, gach gniomh, no 
deanatas o'n leath-amuigh, faor agus do thighearna 
ort fein o'n taobh-fìigh' dhiot fein ; agus bithea' 
gach uile ni fothad fa ; agus na bith thufa fo aon 
diu ; chum gu bith thu mar thighearna agus d' 
fhear-feolai' air do ghniomh arai' fein ; cha'n ann mar 
ilieirbheafach, no mar thraille ; ach na's tocha, mar 
.dhuine faor, agus mar fhior Eabhruidheach air a thoirt 

thaireis 



150 LEANMHUIN CHRIOSD. L. ìll. 

thaireis, chum cranachar agus faorfuin clainn Dea ; a'ta 
feafamh of-cion nan nithe a'ta lathair, agus ag beachda'. 
air na nitheibh fiorrui' ; a'ta fealtuin le fuil chli air na 
nitheibh a'ta doS thart, agus air na nitheibh neamhail leis 
an deas : ni tarruin na nithe aimfneal iadfan, chum 
leanachd riu, ach tarruini' fiad na's tocha na nithe fin 
chum na crioch fa'n deacha iad an ordncha' le Dia, agns 
an fuidheacha' ìeis an ard fhear-oibre, an ti nach d'fhag 
m air bith neo-orduichte 'na ghniomharaibh fe. 

Ma 'fe fos, agus nach fdiur thu thu fein tre taifoean. 
iomallach air bith, agus nach moa fheallus tu le fuii 
f heolmhor air aon ni a chi, no chluineas tu : ach air 
ball anns gach uile abhar, gu'n teicj thu fleach mailhj 
re Maoife chum do chomhsirle chuirea' ri Dia 'fani 
bhothan naomh ; cluini 'tu air uair, am freagar diadhai' 
agus pilli' tu as, air do theagafga' ann moran do nitheibh 
a'ta lathair agus re teachd. Chuaidh Maoife do ghna 
ehum am bhothan airfon fuafgala' nan ceifdean, agus 
nan nithe teagmhach ; agus ruith fe chum cuideacha* 
na nrnuidh ann aghai' gabha agus aingidheachd nan 
daoine. Amhuil mar fin, is choir dhuitfè ruith fteach gu 
uaigneas do chridhe, agus an cuideacha'diadhai' ghuidhea' 
go durachdach. Oir bha lofua agus Clann Ifrael, mar 
a'ta finn ag leabha', air am mealla' leis na Gabaonaiteibh; 
chion, nach co chuir iad ann an toifeach, an comhairle 
ri Dia, ach le creideas go farafda thoirt do bhriabhraibh 
mileis, bha iad air an toirt air feacharan, le crabh 
ccalgach. 



CAIB. XXXI^ 



C. XXXIX. LEANMHUIN CHRIOSD. 151 

C A I B. XXXIX. 

Cha'n eigin do'n Duine bhith ro dhian 'na Gnothachaìbh fe. 

T\/f HIC, earb do ghnothach riumfa do ghna, agus 
cniri' mi e ann ordugh go maith' ua arh fein. 
Fan ri m' ordugh fa, agus gheabh thu, o iìn, do fho- 
chair fe. Thighearna earba • ruit go ro thoileach, gach 
nile nithe ; oir is beag fta is una' mo fmuaineacha' 
dheanamh. B' Fjtièarr ieam nach dlu-leanuin go mor 
ris na nitheibh re theachd, ach gu'n tuguin mi fein 
fuas gan dail gu do ghean-math fa. 

Mhic, rs tric tha'n duine' go dian 'g a chuirea' fein ma 
thimcheall ni eigin is ro mhian leis ; ach an uair gheabh 
fe e, toifeichi' fe air fmuaineacha' air achd eile : do 
bhri, nach 'eil a thogara fa buan m' an aon ni c!"endna; 
ach theid e feachad air an dara aon, chum an aon eile. 
Air an abhar fin, ni bheil e, na ni ro bheag, gu'n trei- 
gea' ncach e fein, eadhon anns an ni is lugha. 

'be dol air adhairt fireanach an duine, bhith do ghna' 
'g a dhiulta' fein, agus tha'n duine a chuireas cul ris fein, 
go ro Ihaor agus tearuinte. Ach cha'n' eil an fean 
namhaid, namhaid gach uile maith, ag fgura' o bhith 
cuirea' bua'rea', ach re la agus oiche, ag cuma'nan cealga, 
chum ma dfheudas e, gu'n tilig fe an dream gan aire 
ann coineamh chin ann Iub na ceilg. Deanaibh farre 
agus urnuidh, deirfe an Thighearna, chum agus nach 
teid fibh fteach ann am buairea'. 



CAIB. XL, 



15* LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 



C A I B. XL. 

Cha'n 'ell Ni do Mhath aige an Dnine uaidhe fein, agus nin 
urra? dha Gloir dheanamh ma ni Jam bith\ 

r pHIGrIEARNA,creudeanduine, chum gubitbea'tu 
'g a^chuimhneacha'; no mac an duine, chum gu fiof- 
ruichea' tu e? Ciod roi-thoill an duine, gu'n tuga' tu do 
ghras dha? Thighearna,ciodan tabhargearaina'taagam, 
ma df hagas tu mi ; no ciod is urra' dhamh ra' go ceart 
mar lea-fgeul, mar dean thu dh.imh, an ni a'ta mi 'g 
ìarra' ort? go cinteach is urra' dhamh fo fmnaineacha', 
agus a ra' Thighearna is neo-ni mi, agus cha'n urra' 
dhamh dad dheanamh ; agus cha'n 'eil ni do mhath agam 
uam fein; ach tha mi ^annacha' 'fan iomlan, agus tha mi 
finea' chum an neo-ni do ghna ; mar cuideichear mi 
leat, agus mar teagaifgear mi o'n leath-fleach. 

Ach thufa,oThighearna!tha thu doghna an ti ceudna, 
agus tha thu mairreanach am feadh na iìorruidheachd, 
do ghna math, ceart agus naomh, ag deanamh gach uile 
ni go maith, go ceart agus go naomh, agus 'g an fnidh- 
eacha' ann gliocas. Ach mife, a'ta air m' aoma' na's 
moa gu dol air ais, na air m' adhairt ; ni bheil mi fan- 
tuin do ghna 'fan aon chor : oir tha feacbd aimfirean air 
an chaochla' thaireis orm; ach ghidhea' nitear go grad, 
na's fearr e, an^uair is toileach leat, agus fhineas tu 
amach do lamh-cbuideacha', do bhri, gur tuià 'mhain is 
urra' comhna' thoirt feachad gan aontucha' dhaonna; 
agus moneartucha' air doigh,ionnas aus nach chaochlar 
mo ghnuis ni's mo, ann an achdaibh fa-Ieath, ach gu'n 
iompaichirear mo chridhe, chum agusgu gabha' fe tamh 
amhain annad fa. 

Air 



€. XL. LEANMHUIN CHRIOSD. 153 

Air an abhar fin, na b' aithne dbamh go maith gach 
■uile folas fhaoghhalta thiligea' uam, an dara cuid, air- 
fon gradh na crabhachd, no airfon eigean, leis au tugar 
orm do fhirea', chion nach 'eil duine ann, a bheir folas 
dhamh: ann fin, dfheuduin go maith duil bhith agam 
ri do ghras, agus gairdeachas dheanamh ri tiolaca' an 
ur-fholais. 

Buidheachas gu robh dhuitfe, o'm bheil an t iomlan 
ag teachd, go tric agus theid an gnothach go maith 
leam. Ach is diamhaoineas agus is neo-ni mìfe ann do 
lathair, is duine mio-bhuan agus eaflain mi. Le fin, ciod 
tha agam chum uaille dheanamh as; no carfon bu mhian 
leam bhith air mo mheafa' ì Nach ann airfon neo-ni, 
agus nach ni ro dhiamhaoin fo ? Go deimhin is galar 
olc, agus diamhaoineas mor an ghloir f haoin ; chion gu 
bheil e 'g ar tarruinea' fa o 'n f hior ghloir ; agus ag 
toirt uainne an ghras neamhail. Am fad, agus tha 'n 
duine 'g a thoileacha' fein, tha e 'g a do mhio-thoil- 
eacha' fa ; am fad agus fhireas e le beul fofgailtc 
molla' nan daoine, fagar e gan na fubhailceibh fhir-ea- 
nach. 

Aeh tha gairdeachas naomh agus gloir fhireanach 
ann, eadhon gloir dheanamh afTad fa, agus cha' n ann 
as fein : gairdeachas dheanamh ann t ainm fe, cha' n 
ann tlachd gabhail o'm fhubhailce fein, no'o chreatoir 
air bith, mar ann air do lhon fa. Gu mollar d' ainm 
fe, cha 'n e m' ainm fe, gu'n arduichear d' obair fe, cha 
ni m' obair fe, gu' m beannaichear d' ainm naomh fa ; 
ach dhamh fa na meafar dad do mhollaibh nan daoine. 

Is tufa mo ghloir, is tu gairdeachas mo chridhe fe ; 
annad fa ni mi gloir, agus gairdeachas re an la ; ach 
air mo fhon fein, ni dean mi gloir ann dad, ach ann m' 
eaflainteibh fein. 

U Sirea 



354 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

Sirea' na Iudhaich an gloir a'ta an dara duine gabhail 
o'n neach eile, ach fui' mife 'n gloir fin a'ta o Dhia 
amhain. Is diamhaoineas, agus aimideachd do rirea': 
gach uile gloir dhaonna, gach urram aimfireal agus 
gach uile ard-inmhe fbaoghalta, air an famhlacha' ri 
do ghloir fhiorrui' fe. O m' fhirinn agus mo throcair, 
agus mo Dhia! O Thrionaid bheannaichte, dhuitfe gu'n 
robh amhain molia', onoir, cumhachd, agus gloir, feadh 
iaoghal nan faoghal gan chrioch. 



C A I B. XLI. 

Air Tairgacb uile Onoir aimfireaU 

■fcyfHIC, nagabh e go olc, ma chi thu luchd-eile air 
an onoracha', agus airan ardacha'; ach thu fein air 
do chuirea' fo thair, agus air do irifealscha' ; tog fuas 
do chridhe ugam fa air neamh, agus cha chuir tair nan 
daoine air thalamh thu fo dhu-bhron. 

Thighearna ata finn ann an doille, agus go grad tha 
finn air ar trom-mhealla' le diamhaoineas : ma fheallas 
mi go ceart orm fein, cha d' rinnear le creatoir air bith 
riamh eacoir orm ; agus air an abhar fin, cha' n' eil 
abhar gearain go ceart agam ann d' aghai fe: chion agus 
gu do pheaccaich mi go ro thric ann d' aghai' iè ; agus 
tha cuis-abhair aige gach uile duil airm thogail ann m* 
aghai' fe. Uime fin, tha naire agus tair go ceart dligh- 
cach dhamh ; ach dhuitfe ata molla' onoir agus gloir 
dligheach. Agus mar deafaich mi mi fein gu fo, chnm 
agus gu'm b'aill leam go toileach bhith air mo chuirea' 
fo dhimeas agus air mo f hagail leis gach creatoir, agus 
fos bhith air mo mheafa', cha mhor mar neo-ni, cha'n 
urruin mi bhith ann famhachas,no air mo dhaingneacha' 

o'n 



C.XLII. LEANMHUIN CHRIOSD.' ijS 

o'n leath-fìeach, no fos bhith air mo fhoileireacha' no 
air mo choì-cheangala' go iomlan ruitfe. 



C A I B. XLII. 

Kfach 'e'd Sio-chràrJe ri chuirea' ann fna Daoineièh. • 

"JlyfHIC, ma chuireas tn do fhio-chainte malle ri neach 
air bith, airfon do thlachd fa bhith 'n a chonal- 
tar, bithi' tu neo-dhaingneichte agus air do chuirea' fan 
lub. Ach na bithea' dol-uige mhath agad, chum na 
firinn bheo agus bhi-bhuan ; cha bhith briiea' cridhe 
agad, an tra dhealaicheas e ruit, no bhafaicheas caraid, 
Annam fa bu choir eaol an charaid feafamha', agus air 
mo Ihon fa, tha e ri bhith air a ghradhacha' co air bith 
e, a chithear dhuitle math, agus 10 ghaolach ann'fam 
bheatha {o. Asm' eagmhais ni feam e, ni mo mhair- 
reas cairdeas ; agus ni bheil an gaol hn fireanach agus 
glan, noch' eil mhe ceagala' mar a ud'ar fa. Bu choir 
dhuit bhith marbh dhuit fein co fada, ma ghradhaibh. 
do luchd-gaoil fe ; ionnas agus, ann mead agus bhui- 
neas fm dhuit, gu bu mhian leat bhith as eagmhais' gach 
uile conaltra dhàonna ; oir is moa thig an duine na 's 
foifge do Dia, mar is moa tharruineas e e fein air ais o 
gach'uiie folas thaimhui.' Agus theid e fos na 's airde 
fuas gu Dia, mar is ilie theid e fios anna fein, agus mar 
is fuaraiche tha fe 'g a mheafa' fein. 

An neach a chuireas dad air bith do mhath as a leath 
fein, tha e baca' gras Dea teachd a fteach d'a ionfui' 
fe : chion gu bheil gras an , pioraid Naoimh ag^firea' 
cridhe irifeal do ghna. Na b' aithne dhuit thu fein go 
foirfe chuirea' gu neo-ni, agus gach uile gradh cru- 
thaichte thiligea' mach afTad fein ; an fin fnruthuin fe 
U % fieach 



156 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

fteach annad maille re moran grais. An uair fheallas tu 
air ais chum na creatoirean, tarruinear uaite radharc an 
Chruthadair. Ionfaich airfon an Chruthadair, buaidhe 
thoir ort fein anns gach uile ni ; an fin bithea' tu co- 
mafach teachd chum eolas Dea: maghradhaichear go mi- 
riaghailteach, na ma dh' amhaircear air ais air aon ni,cia 
beag air bith e, tha fin 'gar cumailfe air ar n ais o'n ard 
mhath fhlathail, agus ag falacha' an anaim. 

C A I B. XLIII. 

1Ann aghn Folurn diamhaoin foaoghalta. 

"JVyTHIC, na gluaifear thu le briathraibh maifeach agus 
innealta nan daoine. Oir ni bheil rioghachd Dea 
feafamh ann feanachas, ach an buaidhe. Thoir mo 
bhriathranfa fanaire, a 'ta lafa' fuas an chridhe, agus ag 
foilleireacha' na inntin ; bheir iad thu fteaeh gu tuirfe- 
cridhe, agus giulanai' fiad thugad ioma' folas. Na leabh 
■focul chum na crioch fo, chum gu feuda' tu bhith air 
d' f haicin le fin, na b' f holuimte agus na bu ghlice. 
Poluim na 's tocha do chiontan chlaoithea' ; do bhri, 
gu dean fo tuille feam dhuit, na fiofracha' nan cruai'- 
cheifdean lionmhor. 

An uair leabhas tu moran, agusbhitheas fios agadorra, 
is eigin dhuit do ghna pillea' air ais gu t' aon toifeach. 
Is mife an Ti a' ta teagafga' eolais do 'n duine, agus tha 
mi toirt tuigfe na 's foilleire do na aondan beag, na 
df heudas bhith air a theagafga' le duine. An ti ris an 
labhram, gu eallamh bithi' fe glioc, agus ni fe dol au* 
adhairt mor 'fan fpiorad. Anaoibhin dhoibfe, a 'ta 
re caol-fhiofracha' mach ioma nithe mian-eolach agus 
a 'ta ghabhail beag fuim d»'n t flighe, air feirbheas 

dhcanamb 



C.XLUI. LEANMHUIN CHRIOSD. is? 

dheanamh dhamhfa. Thig antam, an uair thaifbeineas 
Criofd, Maifdear nan Maifdearan, Tighearna nan Ain- 
geal e fein, dh eifdeachd teagafgan nan uiledhaoine; 
'fe fo, cheafnacha' coguifean gach aon air leath, agus 
ann-fan ranfuichear lerufailem le coinleibh, agus bithi' 
nithe foluichte na dorachdais airan deanamh follaifeach, 
agus bithi' confboidean nan teanga 'n an tofd, 

Is mife an ti, a'ta togail fuas na inntin irifeal ann an 
tiota, chum gu glaca' i tuille do reafunaibh na firinn 
ihiorrui', na ghe gu bhithea' neach ag ionfacha' feadh 
deich mile bliana' ann ionad-aolaim. Tha mife teagafga' as 
eagmhais fuaim nam briathra, as eagmhais tuafaid nam 
barrail, as eagmhais mian-ghloir onoir, agus gan chath 
nan confboidean. Is mife an ti a'ta teagafga' tair 
dheanamh air na nithibh talmhui', grain ghabhail as 
na nithibh a 'ta lathair ; r.a nithe fiorrui' fhirea', teicha' 
o' onoireibh, maflan fhulana', gach earbs chuirea' an- 
namfa, gan dad fhantacha' taobh-amuigh dhim ; agus 
mife ghradhacha' go teth ofcion gach uile ni. 

Oir dh ionfaich neach arai'nithe diadhai', agus labhair 
e nithe iongantach, tre mife ghradhacha' go iomlam. 
Chofain e tuille, ann's gach uile ni fhagail, na rinn e 
tre foluma' gach tionfgail ; ach labhram nithe gnath- 
aichte re cuid eigin, nithe fonruichte ri cuid eile: do 
chuid tha mi ga m' thaifbeana' fein gu mileisann deilbh 
agus cotharaibh ; tha mi 'g innfea' nan diamhairean do 
chuid eile ann mor fhollus. Se 'n aon ghuth ceudna, 
a 'ta ann guth nan leabhaireacha ; ach cha n' eil e tea- 
gafga'gach aon 'fan aon achd: do bhri, gur mifeteagaf- 
gair na firinn o'n leath-fteach, fcar-ranfuich an chridhe, 
fear-tuigfin nan fmuaintean,fear-togailfuas nan gniomh, 
ag toirt do gach aon ma feach, mar chi mi fin iomchui'. 

CAIB.XLIV. 



IS8 LEANMHUIN CHRIOSD. L.IIf. 



C A I B. XLIV. 

Cha n ell tìa Nilhe o'n kath-mnigh re hhith alr an tarruhiea 
ttgaih fcin. 

"ft ,|"H!C, is cubhai' dhuit bhith ain-eo!ach air ioma 
nithibh, is bhith 'g a ào mheafa'fein, ionnas agus 
marbh air an talamh, agus mar aon d'am bheil a*n faoghal 
nile ceufta : tha fos ioma nithe ann, is eigin dhuit leigeal 
feachad ìe cluas bhothar,- chum fmuaineacha' air na 
nitheibh bhuineas na's mo do d' fllio-chainte. Tha e 
na 's feamaile na fuilean phillea'air an ais o na nitheibh. 
neo-thaitneach dhuit, agus an fmuainte fein fìiagaìì do 
gach neach; na gu 'n aoma' tu chum feanachaia choi- 
ftritheach. Ma fheafas tu gu maith cuid-ri Dia, agus 
ma iheallas tu air a bhreathanas fa, giulanai' tu na's 
furaifde thu fein bhith fo bhuaidhe. 

O Thighearna ciod gus an tannaig ifinn ? Feuch ! 
caonar an call aimfireal ; airfon cofkin bheag faoth- 
raichi' agus ruithi' na daoine : ach leigear feachad an 
call fpioradalta chum dearmad, agus is gann phillear a 
chuimhne air ais, air d'an uair bhith anamoch ; chion 
gu toirear fanaire an ni a 'ta beag, no gan fìa idir, agus 
gu leigear thart an ni a' ta ro f heamail : do bhri gu bheil 
an duinc go lear ag frutha' chum na nithe o'n leath- 
amuigh, agus mar tig e go grad uige fein, laithi' fe go 
deonach fluigte fios annta. 



CAIB. XLV, 



C.XLV. LEANMHUIN C H R I O S D. 159 



C A I B. XLV. 

Nach coir Creideas thoirt ò.o gach Uile, agus gn bheil Sluagb 
claon cham bhiih CùOntach ann Briathraibh. 

nnHIGHE ARNA, thoir cobhair dhamh ann mo thrio- 
bloid ; oir is faoin comhna' an duine, cia minic, 
nach tnair mi creideamh ann fin, far~na fhaoil mi i bhith 
agam ? Cia tric thuair mife i 'fan aite, far nach robh 
duil agam ria ? Uime fin, is diamhaoin gach uile muin- 
gin 'fna daoineibh ; ach tha ìlainte nam fireanach ann 
an Dia. Beannaichtegurobh thufa Thigheama mo Dhia 
fa anns gach uile ni, a thig oirne. Tha finn lag agus 
mi-fheaimhach. Thafinn go eallamh air ar meaila' agus 
air arn arracha.' 

Co e 'n duine a'ta comafach air e fein choimhead go 
faicìlleach agus go aireach anns gach uileni, ionnas agus, 
nach tuit e air uaireibh ann mealla' eigin, no ain-cheifd ? 
Ach an neach a'ta cuirea' a dhochas annadfa, O Thigh- 
earna ! Agus a tha 'g a d' fhirea' le cridhe neo-lochdach, 
cha tuit e go furafda. Agus ma thachaireas e air trio- 
bloid eigin 'fam bhith, cia b'e doigh air am bith e fas dlu- 
cheangailte; teamuinear e go grad leatfa, no furtuichear 
e leat :'do bhri nach treig thu go ,brach an neach à'ta 
cuirea' dhochas annad, Is tearc tha caraid dileas re f hao- 
tuin a mhairreas marfin, mardo charaid ie anns gach 
uile eigean. Is tufa Thighearna, is tu 'n a d'aonar a'ta 
ro dhileas anns gach uile, agus amach uaite fein, ni bheii 
acn eile cofiach ruit. 

O cia mor an gliocas bh' aige 'n anam naomh fin, a 
dubhairt : tha m' inntin neartuichte, agus fuidheìchte 
air Chriofd. Nabìthea' chuis mar fo maillerium, cha 

chuirea 5 



»«o LEANMHUIN CHRIOSD. L. Iir. 

chuirea' fiamh dhaonna mife go furafda ann triobloid, 
ni mo ghluaifea' urchoirean nam briathran mi. Ach 
co d'an leir gach uile ni, no co neach is urruin folar 
dheanamh fa-chomhair nan olc re theachd ? Ma'fe agus 
gu ciuirear finn leo-fan air an roi-fhaicin, ciod ni na 
nithe a thig gan duil riu, ach ar leona' go trom ? Ach 
cuime nach d' rinn mife, a ta 'n a m' thruadhan bochd, 
folar na b' fhearr dhamh fein ? Cuime fos chreid mi 
luchd-eile go furafda? Ach is daoine finn, is cha ni eile 
ach daoine breoite; ghe gu meafar agns gu gairmear finn 
'n arn Aingeil le moran. Co chreideas mi Thighearna ? 
co achthufa? Istufa an fhirinn nach meall, agus nach 
meallar le nach. Agus aris, tha gach duine breagach, 
anmhunn, neo-fheafmhach, agus tuitemeach' go fon- 
ruichte ann am briathraibh ; ionnas agus, nach bu choir 
dhuinn air ball creideas thoirt, eadhon d' an ni fin, a ta 
reir coflach ag deanamh fuaim na corach. 

Cia glioc thug thu roi-rabha' dhuinne bhith air ar fai- 
cillodhaoineibh, agus gur iad naimhdean an duine, a 
luchd-tighe fein ; agus nach' eil e re chreidfin lein, ma 
their aon air bith, feuch tha e ann fo, feuch tha e fnd. 
Le mo mhor chall theagaifgear mi, agus bu mhian leam 
gudeana'fomife na b' fhaicilleach, ach nach meaduichea , 
fe mo ghoruich. Bith aireach, deirfe neach arai', bith 
fhaicilleach, cum agad fein, an ni tha mi 'g ra ; agusan 
tra tha mife famhach, agus ag creidfin an chuis bhith 
foluichte, cha 'n urra' dha fein an r uaigneas cluimail a 
dh iarr e bhith foluichte ; ach air ball tha fe' g a mo 
bhratha' fein, agus gabhail a rod fa. Dion mife o 
Thighearna o leathaid fo fgeoil, agus o dhaoineibh neo- 
fhaicilleach, air eagal gu'n tuitea' mi 'n an lamhaibh fe, 
uo gu'n deanuin an ni ceudna. Thoir focul fireanach, 
agus buan-flieafmhach do mo bheul, agus cuir fada uam 



C.XLV. LEANMHUIN CHRIOSD. 161 

an teanga chealgach, An ni nach aill leam fhulana', \s 
coir dhamh air gach doigh a fheachna', 

O cia math agus cia fio-chainteach an ni bhìth tofdach 
ma luchd-eile ! gan bhith creidfin gach ni air a ra', 
gan bhith ag innfea' go furafda an rud a chuala neach, 
gan bhith 'g a thaifbeana' fein do mhoran, agus bhith 
ag firea' fear-beachdai' an chridhe do ghna ; agus gan. 
bhith air a ghiulana' mancuairt leis gach gaoth-bhriath- 
raibh,ach bhith miannacha', gu racha' gach ni o'n leath- 
amuigh agus ann taobh-ffigh dhinn air adhairt reir gean- 
jnaith do thoilfe. Cia tearuinte an ni, airfon coimheid 
an ghrais neamhail teichea' o fhealk' nan daoine, agus 
gan na nithe fin fhirea' a bhitheas ag abhara' iongantas 
o'n leath-amuigh : ach na nithe'fin leantuin leis gach 
uile dicheail a toirt amach leafacha' beathai', agus 
durachdais. Cia lionmhor iad d'an robh e dochanach, 
an fubhailce fe bhith fiofraichte, agus go gabhagach air 
a molla' ! Cia tarbhach go deimhin bha 'n gras air a 
choimhead le tofd fan bheatha lag fo, a tha go lear' na 
cath agus' na buairea'. 

C A I B. XLVI. 

Air Dochas hhith againe ann an Dia, an nair dh eireaì 
tiligea' nam Briathran. 

TV/f HIC, feafamh go daingean, agus earb annamfa. 
Ciod iad na briathran, ach briathra ag dol air 
feadh an athar, ach ni ciuir iad clach. Ma tha thu cion- 
tach, fmuaineich, gur aill leat go toileach thu fein le- 
afacha' ; agus mar'eil fìos agad air ciont, fmuaineich 
gur aill leat fò ghiulana' go toileach air fon Dea. Is ro 
bheag an ni dhuit e, gu giulana' tu le briathraibh air 
X uaireibh.j 



16* LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

uaireibh, o'n tha ìhufa fos mar neach noch 'cil coma- 
fach air trom-bhuilean ghiulana'. Agus carfon ata leath- 
aid fin do nitheibh beag ag dol gu d' chridhe, ach chion 
gu bheil thu fofd feolmhor, agus gu bheil thu toirt tuille 
aire do dhaoine na bu choir dhuit ? Oir chion gur eagal 
leat bhith fo dhimeas, cha' n aill leat bhith aìr do chro- 
nacha' airfon d' ainmheafaracha', agus tha thu firea* 
fgaile nan lea-fgeul. 

Ach feall ort fein na's fearr, agus aideichi' tu gu bheil 
an faoghal, agus gradh faoin chum nan daoine thoi- 
leacha' fofd beo annad Oir an uair theicheas tu o 
bhith air d' irifealacha' agus air do naracha' airfon do 
choirean ; tha e foilleir go deimhin, nach 'eil thu do 
rirea' irifeal, no go deimhin marbh do 'n t faoghal, no 
iaoghal air a cheufa' dhuitfe. Ach eifd ri m' fhocul fa, 
agus ni gabh thu fuim do dheich mile briathar nan 
daoine. Feuch ! nan abairear gach uile ni ann d' aghai' 
a b' urra' mio-run dhaoine dhealbha' ; ciod an dochan 
tiheaoa' na nithe fin ort, na leigea' tu feachad iad, agus 
am meafa' mar fmulain ? am feuda' iad uraid agus aon 
roineag fpiana' afTad. 

Ach an ti aige nach' eil an cridhe 'fan taobh-ftigh, no 
Dia lathair 'na fhuilean fa, tha fe air a ghluafa' go fura- 
ìda le focul na tair. Ach an neach a'ta 'g earbfa' an- 
nam fa, agus nach aill feafamh re bhreath arai' fein, 
bithi' fe gan eagal nan daoine. Oir is mife breatham 
agus fear-tuigfe nan run-diamhair. Is aithne dhamh, 
cia-mar tha 'n gnathach deanta. Is aithne dhamh araon 
an ti tha ris an eacoir, agus eifean a' ta fulana'. Chuaidh 
sm focul fo mach uam ; thachair fo Ie mo chead, chum 
gu foi'ifcichear amach o ioma cridhe na fmuaintean. 
P.hcir mife breath araon air an chiontach, agus air ait 



nco-chiontach : ach b' aill leam iad le cheille dhearbha' 
roi laimh le breathanas uaigneach. 

Is tric tha teiiheas nandaoine ro mhealta, tha mo bhrea- 
thanas fa fireanach, feafamhai' fi, agus ni cairear i bon- 
ofcion : tha i foluichte do phairt, agus ni feuchar i, ach 
do ro bheag anns gach uile ni fa leath : Ach go brach 
cha teid i air feacharan, ni mo is urra' dhi dol am mear- 
achd, ghè nach faicear i direach do fhuileibh an dream 
mhi-ghlioc. Air an abhar fin, is choir dhuit ruithea' 
ngam anns gach breathanas, agus gan bhith ag crocha' 
ri d' do thoil arai' fein. Oir cha bhuairear an duine 
ionruichte, le dad air bhith a thig air o Dhia. Agus 
ma tha ni air bith go eacoireach air a ra'n a aghaife, 
cha ghabh e mor Ihuim dhe; ni mo ni fe gairdeachas 
dhaimhaoin, ma ghabhar a lea-fgeul go reafunta le luchd- 
eile ; oir ata fe fmuaineacba', gur mife aa ti, a' ta ran- 
facha' mach an chridhe agus na airnean, a neach nach 
cile ag toirt breath do reir na aodain, na reir riochd dha- 
onna : oir tha e go tric air a f haotuin ciontach ann mo 
ihuileibhfe, a chreidear toilteneach air molla' le breath- 
anas nan daoine. 

O Thighearna Dhea, am breatham cothromach, laidir 
agus foighidineach ! d'an aithne laigfe, agus crofantachd 
nan daoine, bith mar mo neart agus m' earbs dhamh ; 
oir cha leoir mo choguis dhamh : tha fios agad air an 
ni fin, nach aithne dhamh : agus uime fin, bu choir 
dhamh mi fein irifealacha'anns gach achmhafan agus an 
giulana' go macanta. Thoir mathanas dhamh guidh- 
eam ort ann trocair, go minic agus nach d'rinn mi 
mar fin ; agus thoir dhamh aris gras an tuille fulanais. 
Oir is fearr dhamh do throcair lionor chum mathanas 
fhaotuin, na mo cheartas bharaileach fein, airfon dion 
na coguis fholuichte. Ghe nach 'eil mi fiofrach air dad 
X % air 



IÒ4 LEANMHUINCHRIOSD. L.HL 

air bith, ghidhea' ann fo, cha 'n urra' dhamh mi fein 
f hireanacha' : chion nach fìreanaichear aon neach a'ta 
beo ann do lathair fe, air dha do throcair bhith air a 
cuirea' gu taobh. 

C A I "B. XLVII. 

Cu Ihcil gach Nì antromach re ghiulana' airfon na 
Beatha? jì)iorrui\ 

TVyf HIC, na brifea' na faothairean fin thu, a ghabh 
thu fo laimh air mo fhon fa, agus na tiligea' na 
triobloidean fin thu go lear fuì', a thig ort ; ach gu 
neartuichea', agus gu cofurtuichea' mo ghealla' fa thufa 
anns gach uile tachairt ; is leoir mife chum duais thoirt 
dhuit ofcion gach uile feola agus tomhais. Oir cha dean 
thu faothair f hada ann fo, ni mo bhitheas tu do ghna 
air d' antromacha' le bronaibh. Dean dail ach beagan, 
agus chi thu go grad chrioch nan olc, Thig aon uair, 
an tra fguireas gach uile faothair agus tuafaid ; is gear 
agus is beag, gach uile ni tha dol feachad marrais aa 
aimfir. 

Dean go maith an ni 'ta thu deanamh ; faothraich 
go fireanach ann mo ghara'-fhineamhuin ; is mife bhi- 
theas do luach-faothair mhoir. Sgriobh, leabh, gabh 
ceol, bith ag ofnacha', bith famhach, dean urnuidh 
ginlain do chroifean go fearoil : is fiach am bheatha 
fliiorrui' fo uile, agus cathan na's moa. Thig fio-chaintc 
air aon la, is aithne do'n Tighearna; agus cha bhith la 
no oiche na aimfir fo lathair ann ni's mo. Ach follus 
bi-bhuan, foilleireachd anabarach, fio-chainte dhaingeau 
agus fois thearuinte ; cha'n abair thu fin, co neach a fhao- 
ras mi as corp am bhais fo ? ni mo glaothas tu mach ; mo 

thruaidhc 



C.XLVII. LEANMHUIN CHRIOSD. 16J 

thruaidhe mi! chion gu bhcil m' oilereachd air a cuirea* 
ann fad. Oir tiligear am bas thar cean, agus bithi' 
flainte neo-thraobhach ann, gan iomaguin air bith, ach 
aiteas beannaichte agns commun mileis agus gaolach. 

O na faicca' tu cruin bhi-bhuan nan Naomh air 
neamh, agus cia mor an gloir leis am bheil iadfan fos 
ann fin re lua-ghairdeacha', a bha roi fo 'fan t faoghal 
fo taireal, agus eadhon air am meafa' neo-f hiuntach air 
am bheatha fo ; do rirea' dh ilfeichea' tu thu fein fios 
go fad agus ris an uir ; agus bu mhian leat na bu tocha 
fhirea', gu'm bithea' tu fo chois gach uiie 3 na uachdaranas 
bhith agad thaireis air aon neach ; ni mo fhantuichea' t» 
laan aoibhneach na beathai' fo ; ach bhithea' aiteas ort 
na bu tocha, triobloid f huiana' airfon Dea, agus mheafa' 
tu e mar an chofain bu mhoa, bhith air do chunta 
meafg nan daoine mar neo-ni. 

Och! na bithea' blas agad air na nitheibh fo, agus gu'nt 
druidhea' iad air do chridhe fe; cionnas df heuda' tu gearaa 
aon uair dheanamh ? Nach eigin gach uile ni cruadalach. 
fhulana' airfon na beathai' fhiorrui', am beag an ni 
rioghachd Dea challa', no chofainea', Air an abhar fin, 
tog fuas do ghnuis gu neamh. Feuch! mife agus m' uile 
Naoimh maille rium, aige an robh fan t faoghal fo catk 
mor, iadfan nois re gairdeachas, nois air an cofurtacha', 
nois tearuinte, nois aige fois, agus mairri' fiad maille 
rium gan chrioch an rioghachd m'Athair fe. 



C A I B. XLVIIL 

Air La na Siorruidbachd, agus Truaidheibh na Beatha? ft>. 



O 



Ionaid taimh ro bheannaichte, am bhaile a'ta fhuas 
os airde ! O la ro ghlan na fiorruidheachd! air nach 



x66 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

tig dubhrui'am feafd, ach a'taair'a dheanamh foilleir do 
ghna leisan ard fhirinn,an la do ghna aoibhneach, do 
ghna dionach, agus gan chaochla' air a ftaid chum ni 
air bith am aghai' fin. O nach foilfeichea' an la fo 
oirne, agus gu tigea' crioch air na nitheibh aimfireal fin 
uile ! a'ta e foilfeacha' go deimhin air na Naoimh deal- 
rach le fbilleireachd bhi-bhuan, ach chithear e leinnc 
an luchd-aftair air an talamh, am fada agus amhuil mar 
tre fgathan. 

Is aithne do luchd-aiteach na Neimh, cia fubhach 
a 'ta la fin ; ach 'ta clan-fhogairteEamhai' ag caonna', 
gu bheil an la fo fearbh agus mairnealach. Tha la 
na aimfir fo gaorraid agus olc, lan do bhronaibh agus 
truaidheibh ; far an falachear an duine le ioma peaca', 
reubar e le ioma droch-fhulan, freanganar e le moran 
cagail, leaduichear e le ioma curam, air feacharan Ie 
mian-f hios, air a lub-glaca' le ioma diamhaoineas, air a 
chuairteacha' le mearachaibh lionor, air a bhrifea' lc 
ioma faothair, air antromacha' le buaireibh, air ?. lag- 
acha' Ie toileachas-inntin, agus air a cheufa' Ie dioth. 

O ! cuine thig crioch air na olcaibh fin ? Cia 'n uair 
ftiaorar mi as bruite thruadh nan olc ? CuincThighearna 
bhitheas mi go fona, agus gu cuimhncich mi ort amhain ? 
Cuine ni mi, gus an lan, gairdeachas annadfa ? Cuinc 
bhitheas mias-eagmhais gach uile baca' ann an faorfuin 
fhireanach, gan triobloid cuirp no inntin ? Cia 'n uair 
mheallas mi fio-chainte thaiceal, neo-ghluaifie, agus do 
ghna tearuinte; fio-chainte o'n leath-fteach, agus a- 
jnuigh, fio-chainte air gach doigh daingean ? O lofa 
mhaith ! cia 'n uair (heafas mi chum d' f haicin fe ? 
Cuine ni mi beachda' air do Rioghachd ? Cia 'n uair 
bhitheas tu 'dhamh mar an t uile, anns gach uilc ni? Q 
cuine bhithcas mìSt ann do Rioghachd fa maille ruit, a 

dheafiuch. 



C. XLVIII. LEANMHUIN CHRIOSD. 167 

dhcafaich thudod'mhuintirionmhuin ofbiorruidheachd! 
Tha mi air m' f hagail bochd agus diohairteach, ann ta- 
lamh naimhdeach ; far bheil cogan gach Ja, agus mio- 
fhonafa lionor. 

Thoir folas dhamh ann mo dhiobairt fe ; lagaich mo 
bhron fa, chion gu bheil m' uile mhian ag ofnacha' na 
dodheidh; òir is eullach dhamh an t iomlan, a 'ta 
faoghal iò tairgfin air fon mo iholais. Is mian leam do 
mhealtuin go caidreach, ach ni 'n urra' dhamh ruigfin 
air. B' àill leam bhith ag dlu-leantuin ris na nitheibh 
neamhail ; ach tha nithe na beathai' fo, agus ardana 
mo neo-chlaoite fein 'g am' chumail fios. is aili leam 
an inntinbhith ofcion gach uile ni ; ach eigneichear mi 
n' aghai' mo thoil, kis an fheoil bhith umhal dhoibh. 
Amhuiì mar fin, tha mife mar dhuine mio-fhona, rè 
catha' m' aghai' fein, agus rinnear mi nam eullach throm 
dhamh fein ; an tra tha fpiorad ag iarra' bhith ofcion, 
tha 'n f heoil ag firea' bhith bhos. 

O ! ciod tha mi fulana' 'fan ieath-fteach, an tra tha 
mi na 'm inntin ag fmuaineacha' air na nithibh neamh- 
ail ; agus air ball tha buidhean nan fmuaintean feolmhor 
ag teachd orm, is mi re m' urnuidh ! Mo Dhia na bith 
fada uam, agus na imeich ann fearg air falbh o t' og- 
lach fein. Tilig amach do dhealanach fa, agus cuir 
fgaoilea' annta; cuir amach do fhaoighdean, agusteichea' 
uile thannafan an namhaid. Tionaìl re cheile mo chead- 
fathan uile ruit fein ; thoir orm na nithe faoghaita uile 
dhio-chuimhneacha'; thoir gras go grad dhamh chum ati 
tiligca'uam, agustair dheanarnhairriochdah diamhaoin 
nan olc ; O Fhirinn fhiorrui' ! cuideich leam, chum nach 
caraichea' diamhaoineas air bith mi. Thig ugam mhil- 
fcachd neamhail, agus teichea' gach uile neo-ghloine as 
ìathair do gnuis; maith dhamh fos, agus Iaogh dhamh go 

trocaireachj 



168 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IIT. 

trocaireach, go tric agus bha mi faoilfm air ni fam bith 
eile ann m' nrnuidh bhar ort fein: oirtha mi'gaideacha* 
go firineach, gu bu ghnathach leam bhith ro fheachara- 
nach ann m' inntin ; oir go ro mhinic cha 'n eil mi, 
far am bheil mi feafamha' no fuidhea', thaobh an 
chuirp ; ach tha mi na's tocha ann fm, far giulanar mi le 
mo fmuainteibh. Tha mi ann fin fàr am bheil mo 
fmuainte ; ann fin is tric tha mo fmuainte, far am bheil 
an ni fin, air am bheil mo gradh. Tha fin go grad 
ag tachairt orm, a 'ta gu nadurail ag toirt tlachd dhamh 
no tha tre gnathach taitneach dhamh. 

Air an abhar fo, dubhairt thu, an ti is tu an fhirinn ; 
far am bhcil d' ionmhas ann fin fos tha do chiidhe. 
Ma's toigh leam neamh, tha mi go toileach ag fmuain- 
eacha' air na nithibh neamhail ; ma's» toigh learn an 
faoghal, tha mi re gairdeachas ma fhonas an t faoghail, 
agus re bron ma mio-fhonafaibh fe. Ma's toigh leam an 
fheoil, tha mi go minic faoilfin air na nitheibh a 
bhuineas do 'n f heoil : ma 'fe gur toigh leam an fpiorad, 
is tlachd leam bhith fmuaineacha' air na nitheibh fpior- 
adalta. Ciod air bith nithe is toigh leam, cluineam, 
agus labhram go toileach orra, agus giulanam iomh- 
aighean an leathaidin fin gus an tigh. Ach is bean- 
naichte an duinc fin, a leigeas do gach ni cruthaichte 
dol feachad air do fhon fa, o Thighearna ! an neach 
a 'ta re foirneart air an nadur, agus tha ceufa' ainmiana 
na feola tre teafmorachd an fpioraid : chum, air d' a 
choguis bhith air a foilleireacha' gu 'n tairgea' fe fuas 
dhuit urnuidh ghlan, agus gu 'm b' f hiu e air bhith air 
a ghabhail fteach chum choi-chiuil nan Aingeal, air 
dha gach 'ni talmhui', araon amuigh agus afteach dha, 
dhuna' mach uaidhe, 

CAIB. XLIX, 



C.XLIX. LEANMHUIN CHRIOSD. 169 

C A I B. XLIX. 

Air Togar na Beathai Jìriorrui', agtts cia tnor agus malh 
Geallan an Lnchd-cath. 

TV/THIC, an uair mothaicheas tu togar na beathai 
(hiorrui' teachd annad as an ard, agus gu bheii 
thu fantacha' tar amach as ionad comhnui' an chuirp; 
chum gu feudae' ti_ coi-fnealla' air mo dhealra fa gan 
fgaile caochlaì'; finn amach do chridhe, leis gach togar, 
gabh an teagafg naomh fo ; agus thoir lan bnidheachais 
do'n mhaitheas dhiadhai' a'ta buintin go caomhail ruit, 
a'ta 'g a d' fhiofracha' go iochd-mhor, a'ta 'g a d' 
phrofnacha go teth, a'ta 'g a d' thogail fuas go chumh- 
achdach, air eagal gu'n tuitea' tu fios le do chuideam 
arai' fein chum nithe talmhui'. Oir cha'n ann le do 
fmuainte, no le do dhicheall thig thu gu £0, ach amhain 
tre deonacha' neamhail, agus an gean-maith diadhai'; 
chum gu racha' tu air d' adhairt ann fubhailceibh, agus 
ann tuille irifealachd ; chum gu deafaichea' tu thu fein 
fa-chomhair nan cathan re theachd, agus gu faoth- 
raichea' tu Ie togar uile do chridhe dhlu-leantuin rium, 
agus feirbheas dheanamh dhamh le toil dhurachdach. 

Mhic, is tric tha 'n teine lofga', a'ch cha direich an 
lafar gan deathach. Amhuil fin tha tcgar luchd- 
cigin ag lofga' ann deidh na nithe neamhail ; ghidhea', 
ni bheil iad faor o bhuairea' an togair fheolmhoir; agus 
uime fin, cha'n ann go lear glan, airfon onoir Dhea, 
tha iad ag deanamh an ni, a tha iad ag' iarra' uaidhe 
go togarach ; amhuil fin, tha do thogar fa go minic, 
lèls an d' rinn thu fodal bhith go dicheallach ; oir 
cha'n 'eil fin glan agus foirfe a'ta air a fhalacha' le fein 
bhuine. 

Y Iarr 



17© IIATTMH U T N C H K I S Tf. L. III. 

Iarr, cha'n e 'n ni a'ta taitneach agus gaoireafach 
dhuit ; ach an nì fin a'ta ciatach agus onorach dhamh 
fa ; do bhri, ma bheir thu breath go ceart, bu choir 
dhuit m' orducha' fa raoineacha' agus a leantuin roi do 
thogar fein, agus gach ni air a mhiannacha'. Is aithne 
dhamh do thogar, agus is minic chuala mi d' ofnan. 
B'aill leat cheana bhith ann faorfuin gloir cloine Dea ; 
bu taitneach leat cheana an tigh fiorrui'agus bhith anns 
an duthaich neamhail lan aoibhneis ; ach cha tanaig art 
uair fin fofd ; oir tha am eile fofd ann, eadhon, atn 
chogai', am faothair agus deachuin. Is mian leat bhith 
air do liona' leis an ard mhath ; ach air ball, cha'rf 
urra' dhuit teachd gu fo fhafda. Is mife an t arcf 
mhath, fan rium, deirfe an Tighearna, gus an tig 
i'ioghachd Dea. 

Is eigin dhuit fofd bhith air do dhearbha' air an' 
talamh, agus air do chleachda' ann ioma nitheibh. 
Bheirear folas air uaireibh dhuit ; ach cha deonaichear 
fafacha' paiite dhuit. Gabh mifneach uimc fin, agus" 
bith foghainteach, ceart go maith, ann deanamh agus 
ann fulana' nithe ann aghai' naduir. Is eigin dhuit an 
nua-dhuihe chnirea' ort agus bhith air do chaochla** 
gu fear eile. Is eigin dhuit an ni fin dheanamh go tric, 
nach aill leat, agus an ni fin fhagail, a 's aill leat 
dheanamh. Bithi' dol air adhairt aige an ni, a'ta 
taitneach do luchd-eile; ach an ni buthaitncach leat fa, 
cha bhith foirbheas na's faide age. Eifdear an ni a 
dcir luchd-eile ; ach an ni deir thufa meafar e mar neo- 
n\ ; iarrai' luchd-eile, agus gheabh iad ; tha thufa 'g 
iarra', agus tìì faith t'hu e. 

Dithi' luchd-eile mor an beul nan daoine ; ach ni 
gabhar umhail air bith dhiotfa. Earbar fo, no fud ri 
^uchd-eile; ach feallar ortfa gan fla fa-chomhair ni air 

bith. 



C.XLIX. LEANMHUIN CHRIOSD: 171 

bith. Air uaireibh tha nadur re gearan ma fo, agUs is 
mor e ma ghiulanas tu e go famhach. 'San ann ib, 
agus ann moran do'n leathaideibh eile, is gnathach le 
feirbheafach f hireanach an Tighearna bhith air a dheu- 
chuin, chum gu faic e, cia mar dhiultas e e fein, agus 
bhrifeas e e fein anns gach uile ni. Is gann a'ta aon ni 
ann, anns am bheil aon ni agad go mor, air thu fein 
chiaoithea', mar ata faicin agus fulana' na nithe fìn, 
a'ta 'n aghai' do thoilfe ; agus go fonruichte, an uair 
dh orduichear dhuit na nithe fin dheanamh, a chithear 
leat mio-ghaoireafach agus air bheag feam ; agus chioa 
gu bheil thu fuidheichte fo thighearnas, agus nach 'eil 
dhanadas agad dol ann aghai 'n ard-chumhachd ; uime 
fin meafar leat cruaidhe e, bhith ag trialla' air fmeid 
neach eile, agus d' uile bheachda' arai' fein kigea 
dhiot. 

Ach fmuaineich o Mhic ! Air tora' nan faothair fin, 
cia grad thig crioch orra, agus ciamor an luach-faothau' 
fa; agus cha bhith mor dhragh agad m' an timcheall ; 
ach fulas ro laidir ann d' f hoighidin fe. Oir thaobh 
an chuid bheag fin do d' thoil, a'ta thu nois go deonach 
ag fagail, bithi' do thoilfe go brach agad air neamh. 
Far am faith thu go deimhin, gach uile ni is aill leat, 
agus gach ui!e ni, is urra' dhuit a mhiannacha'. Far 
am bith lathair agad comas an mhaith ìomlain, gan 
eagal a challa'. Far am bith do thoilfe mar aon, re 
m' thoiife ; cha fantaich i ni coigreach, no uaigneach air 
bith. Far nach teid neach air bith 'na d' aghai' fe, 
agus nach dean duine cafaid ort ; ach bithi' gach uiie 
lii togarach comhla lathair, agus lan-lionai' iad t uile 
3fun, agus fafaichi' iad thu, eadhon, gu ian-bharrach, 
Far an toir mi gloir feachad airfon xia maflan a df hulain 
thu, tru%an mollai' airfon am bhroin ; agus cothar 
Y % rioghaii 



1*2 LEANMHUINCHRIOSD. L.Ilf, 

rioghail airfon do bhith fuidheichte 'fan ionad is ilfc 
fan t faoghal. Ann fin taifbeini' tora na umhalachd i 
fein ; ni faothair am pheanais gairdeachas agus crunar 
an geillea' irifeal go glormhor, 

Air an abhar fin, crom fios thu fein anois go irifeal fo 
laimh gach uile ; agus na bithea' curam ort, co neach 
thuairt fo, no dh orduich fud dhuit ; ach gabh curam 
de fo go rnor ; chum gu gabh thu e ann deagh rnn, 
sgus gu'n deah thu dicheall air a claoiliona', co acca fc 
uachdaran, no iochdaran, no do thoi-ionnan a dh iarr 
ort ni air bith dheanamh. Sirea' neach eile fo, neach 
eile fud : deana' eifean ud eile naile as fo, agus eifean 
as fud, agus molluir e mile agus mi'e uair ; ach air 
do fhon fa, na dean gairdeachas, nì mo ri fo no ri fud, 
ach amhain ri do thair fein, agus ri m' onoirfe, agus 
mo ghean-maith fe. 'Se fo bu choir dhuit thogara', gu'm 
bithea' Dia do ghna air a ghloracha' annad, co acca 
ann bas no beatha'. 



C A I B. L. 

Air an Doigh, anns am lu choir an Duine fafach e fe'm 
ofrala? fuas am Lamh Dhea. 

nnHIGHEARNA, Dhia, Athairnaomh, beannaichtc 
gu robh thu nois agus air feadh na fiorruidheachd; 
do bhri mar is aili leat, amhuil fin rinnead e : agus an 
ni tha thu deanamh, tha e math. Deana' do (heirbh- 
eafach gairdeachas annad, cha'n ann anna fein, no'n 
xà air bith cile : chion gur tufa amhain m' fhior aoibh- 
neas, is tu m' earbfa, is tu mo chrun, is tu m' aidhear, 
Egus m' onoir o Thighearna ! Ciod a'ta aige d' oglaoch, 
£ch an ni fhuair e uaite; feadh gan a thoilteneas fein ? 

Is 



-C. L. LEANMHUIN CHRIOSD. 173 

Is leatfa gach uile ni a thug, agus a rinn thu. Ata 
mife bochd o m' oige ann m' oibreibh uile 3 agus ata m' 
anam air a chragha' air uaireibh eadhon gu deoir, ague 
air a bhuairea' leis fein, chion na droch f hulanafa a'ta 'g 
a chuairteacha' fa. 

Is mian leam aidhear na fio-chainte, agus guidheam 
airfon fio-chainte do chloine fe, a 'ta air am beathacha' 
leat ann follus an t folais; ma bheir thu fio-chainte, ma 
dhoirteas tu fieach aoibhneas naomh, lionar anam d' 
aglaoich fein le ceolmhorachd agus le fonn crabhach 
ann do mhohV fa ; ach ma tharruineas tu thu fein air 
ais, mar is gnathach leat, cha 'n urra' dha ruithea' air- 
flighe d' aitheanta fa ; ach cromar a ghluRan na's moa, 
chum uchd fa bhuala' ; do bhrì nach eile chuis dha 
mar an la de agus an la roi, an uair dhealraich do choi- 
neal fa ofcion a chinn, agus dhionar e fo-fgaile do fgia- 
than fa o bhuaireibh. 

Athair cho'romaich naomh agus do ghna re mholla% 
thanaig an uair gu 'n dearbhar d' oglaoch! Athair re 
ghradhacha', ata e fiuntach, gu 'm fuiarta' d' oglaoch 
'fan uarr fin ni eigin air do fhon ! Athair, do ghna 
d'am buin urram ; thanaig an uair, a chunnaig thu rc 
theachd o fhiòrruidheachd; chum gu 'n antromaichear 
d' oglaoch re tamul beag o'n leath-amuigh, chum bhith 
ach beo dhuitfe do ghna o'n leath-fteach ; feadh tamul 
beag chum gu cuirear' fuarach e, gu 'n ilfeichear, agus 
gu 'n tuitea' e fios an lathair ^ìhaoine, chum gu 'n cra- 
ghar go geur e le fulanafaibh agus le galaraibh, chum 
agus gu 'n eireichea' e aris maille ruit aig brifea' mach 
an ur fholluis! Athair naomh mar fin dh orduich thu 3 
agus mar fin b'aill leat, agus rinnead an ni fo mar a dh 
^rduich thu ì 

Oir 



174 LEANMHUIN CHRI.OSD. L. III. 

Oir is gras fo ào d' charaid, chum gu bithea' e air a 
chragha', agus ag fulana' 'fan t faoghal fo airfon do 
ghraidh; cia minicair bith, no cia lamh air bith leis an 
ceadaich thu fin teachd air. Ni bheil aon ni deanta air 
thalamh gan abhar, agus as eagmhais do chomhairle agns 
do fhreafdal fa. Is math dhamh, o Thighearna ! gu 
'n d' ilfeich thu mi ; chum gu foluimin d' f hireanachas 
fa, agus gu cuirin uara gach uabhar agus gach an-danadas 
ciidhe. Tha e feamalach dhamh gu 'n do chodaich 
naire mo ghnuis; chum gu firin thufa na's tocha, chum 
folas thoirt dha-nh, na na daoine: mar an ceudna fhuair 
mi folum uaidhe fo, chum eagalghabhail as do bhreath- 
anas dho-ranfach fa, a tha ag cragha' an ionruichte maille 
ris an daei, ach ni 'n ann gan chorach agus ceartas. 

Bheiream buidheachas dhuit, chion nach do chaonn 
thu mi ann m' uilc, ach gu 'n do bhrugh thu nui Je 
buaileibh goiit, 'g am chragha' le piantaibh, agus ag 
cuirea' triobloid orm amuigh agus afteach. Agus cha 'n 
eile aon, do gach uile ni fo neamh comafach air furtachd 
thoirt dharnh, ach amhain thufa Thighearna mo Dhia 
l.eichneamhail nan anam! a'ta leona', agus ag flanacha', 
a'ta toiri fios gu iofroin, agus ag treorucha' air ais aris: 
tha dofmachd fa orm, agus teagaifgi' do fhlat fa mi. 

Feuch ! Athair ionmhuin, tha mifè eadar do lamhan 
ag.us cromam mi fein fios fo fhlat do fmachd fa. Buaii 
mo dhruime agus mo mhuineal, chum gu cromuin fio6 
mo chruime gu do thoilfè. Dean mi mar dheifciobul 
irifeal agus diadhai' dhuit, mar bu ghnathach kat a 
dheanamh go maith ; chum, aig gach uik am gu 'n imei- 
chin air do fmeid. Earbam mi fein, agus m' uile fe 
Tuit chum bhith air a fmachducha' kat ; oir is feavr 
bhith air a fmachducha' ann fb, no 'fan am re theachd. 
Is aithne dluùt gach uile ni, agus gach aon ni man feach, 

agns 



G.L, LEANMHUIN CHRIOSD. 175 

agus ni bheil neo-ni' folluichte ort anns an choguis dha- 
onna. Tha fios agad air na nitheibh re thighin roi 
dhoibh bhith dcanta ; agus ni 'm bheil feam agad, gu 
teagaifgea' neach air bith thu, no gu comhairleichear thu 
ma aon ni a' ta deanta air an talamh. Is aithne dhnit 
ciod ata iornchui' gu mo dhol air adhairtfe. agus am mor 
fheam a' ta ann triobioid, chum am mheirg lochdach 
ghlana' as : buin rium reir do ghean-maith fein, 'fe fo is- 
mian ieam, agus na dean ciimeas air mo bheatha pheac- 
cach fa a 's leir dhuit fein amhain na 's fearr agus na 's 
foilleir na do aon neach eile. 

Thoirdhamh o Fhighearna ! gur aithne dhamh an ni 
bu choir dhamh fios bhith agam air ; gaol thoirt do 'n 
ni, bu choir a ghradhacha', fo mhoiia' a' ta ro thaitneach 
dhuit, fo mheafa', a' ta luach-mhor ann do iathairfe, f<j 
dhimheafa', a' ta fpideal ann do ihuileibh. Na ceadaich 
dhamh breath thoirt reir feaiia' nan ful o'n leath amuigh, 
no binn thoirt reir eifdeachd cluafan nan daoine, gan 
eolas air an ni ma bheil iad : Ach gu 'n tuguin breath 
araon air na nitheibh foluifeach agns fpioradalta le ceart 
breathanas ; agus gu'n firin do ghna toil do ghean-maith 
fe ofcion gach uile ni, 

Is tric tha fmuaintean nan daoine mealta 'n am 
breathanas fa, agus meallar gradhoiiean an t faoghail fo 
tre gradhacha' na nithe faicfmeach amhain. Ciod a'ta 
'n duine na's fearr dheth, chion gu meafar e na's airde le 
duine ? Tha dara duine mealtach ag mealla' an duine 
eile; tha'n diamhaoineach ag mealla'an diamhaoineich, 
an dall an dall, an lag an lag eile ; am feadh a'ta fe 'g a 
ardacha', tiia fe do rirea' 'g a naracha' na's moa, an tra 
tha e go diamhaoin 'g a mholla' fa. Oir mhead agus 
a'ta gach aon neach ann do fhuileibh, an uraid fin a'ta 
c, agus gan tuile, deirfe naomh irifsal Francis. 

GAIB. LI. 



176 LEANMHUIN CHRIOSD. L. Hfc 



C A I B. LI. 

Gur eìgìn ckhne finn feìn chleachdd ann Oibreihhi irifeal^ 
an uair nach feudar leine ruigfin air na ard Netheibh. 

]\ /rHIC, eha 'n eil thu laidir na's leoir, chum feafamh 
"*■ do ghna ann togar teafmhorach nan fubhailce, 
no bhith fad-mhairreanach ann ard cheim an choi- 
bheachdai'; ach tha feam agad air uaireibh, thighin 
anuas chum na nithe iofal, tre abhar na cead truailleachd; 
agus euilach na beathai* thruailli' fo ghiulana', eadhon 
le dragh, agus dhain'-eon. Co fada agus ghiulanas tu 
mancuairt leat an corp bafmhor fo; taiothaichi' tu arf- 
naileachd agus truime cridhe. Bu choir dhuit, air ati 
abhar fin, am fad agus a'ta thu 'fan f heoil, eullach na 
feola chaoithea' go tric ; chion nach urra' dhuit gan 
lafach bhith air d' oibreacha ann cleachdaibh fpriodalta, 
agus ann beachdaibh diadhai'. 

Ann fan am iin, tha e feamail dhuit thu fein thoirt 
chum oibre irifeal o'n leath-amuigh, agus thu fein 
dh aotromacha'ann gniomhaibh math,agus bhith featha' 
air mo theachd, agus air mo fhiofracha' neamhail fe, Ie 
earbfa daingean ; agus d' fhogar fo, is tirmeachd d' inn- 
tin fe ghiulana' fuas go foighidineach, gus am bith thu 
aris air d' f hiofracha' leam, agus air do (haora' o gach 
uile iomaguìn, t)ir bheir mi ort do phiantan dhio- 
chuimhneacha', agus fois criclhe mhealtuin. Cuirri' mi 
fgaoilte ann do lathairtrachdan taitneach nanScrioptuir, 
chum air do 'n chridhe bhith air a fhinea' mach ; gu 'n 
toifeich thu air ruithea' ann flighe m' aitheanta fa, agus 
gu 'n abair thu, nach fiu fulanafa. na aimfir io, air ghloir 
re theachd a df hoilfeichir annaine. 

C A I B, LIL 



C.LII. LEANMHUIN CHRIOSD 177 



C A I B. LII. 

Ni colr àon Duìne e fein mheafd fiuntach air Solas, acb 
nas tocha toiliineach air Buaileibh. 

HHHTGHEARNA, ni bheil mi fiuntach air do fholas, 
na air fiofracha' air bith fpioradalta, agus air an 
abhar iìn, tha thu go ceart ag.buintin rium, an uair 
df hagas tu mi bochd agus rri* aonranach. Oir ghe na 
b' urruin mi na deoir ihiola' mar chuan, cha bhithin 
fofd fiuntach air do iholas fa. O'n nach b' f hiach mi ni, 
ach bhith air mo fgiurfa' agus air mo chragha', chion 
gu'n do lochdaich rrii go minic agus go trom 'na d' 
aghaife, agus gn'n do pheaccaich miguro mhor annam 
moran. Uime fin, reir gach deagh reafun, ni 'm fiach 
mi an folas is lugha : ach thufa' Dhia, a'ta math agus 
trocaireach, ni 'n aiil leat d' obair fa fgriofa', chum 
taiibeana' beartais do mhaitheas ann faothachaibh na 
trocair, a'ta thu deonacha' d' oglaoch fa fos chofurtacha' 
thar gach toiltineas, agus ofcion tomhais dhaonna. Oir 
cha 'n eii do fholafan mar cho-bhruidhean nan daoine. 

Ciod rinn mife o Thighearna ! chum gu tuga' tu 
dhamh folas neamhail air bith ? Oir nì cuimhne leam 
neo-ni do mhath a rinn mi, ach gu robh mi do ghna 
air m' aoma' gu bochduin, agus leafg chum leafacha' 
beathai'. Tha e fior, agus cha 'n urra' dhamh aich- 
eum : agus nan a'oairin an t arrachd, raeafamhui' tu ann 
5 m aghaife, agus ni bithea' aon ann a dhiona' mi. Ciod 
thoill mi airfon mo pheacaibh, ach iofroin agus teine 
fiorrui'? Aideicheam an firinn,gu bheil mife toiltineach 
ajr gach uile.fpid agus tair; agus ni cubhui' dhamh 
bhith chornhnuì' ann nieafgdo luchd-crabhach fa, Agus 
Z srhc 



I?8 LEANMHUINCHRIOSD. L. 117. 

ghe gur doileich leam fo chluintin orm fein, ghidhea' 
airfon fga na firinn, cuiream mo pheacan as mo leath 
fein, chum gu toillin na b' fhurafda do throcair fc 
fhaotnin. 

Ciod their mi, mife a'ta ciontach agus lan do rugh- 
naire: Nibheil beul-labhairt agam, ach amhain am focul 
fo; pheaccaich mi, OThighearna! pheaccaich mi; dean 
trocair orm, thoir mathanas dhamh. Leig dhamh re 
tamul beag; chum gu guilin amach mo bhron, roimhe 
dhamh dol gus an talamh dhorch air a choducha' le 
fgaiìe dubhrui' bhais. Creud a'ta thu 'g iarra' air peac- 
coir ciontach agus truàdh, ach gu deana' fe airreachas, 
agus gu'n ilfeichea' fe e fein a chiofi ehiontan fa. Ann 
arn brifea' cridhe f hireanach, agus ann irifealacha' cridhe 
^ineardochasam mhathanais, agus thacoguis buaireafach 
air a cuirea' ann reite, deanar fuas an gras cailte, dionar 
an duine o'n choruich re theachd ; agus a'ta Dia, agus 
an t anam re airreachas ag tachairt ri cheile ann am 
poga' naomh na fio-chainte. 

Tha briiea' cridhe irifeal nam peaccoir, mar iobairt 
thaitneach dhuitfe Thighearna, agus is mor agus is 
cubrui' a dheagh-aile ann do lathair fe, na tuis lofgai.' 
Se fo fos an t unga' taitneach fin, a b' aill leat bhith, 
air a dhorta' air do chofaibh naomh ; do bhri, nach do 
chuir thu riamk cul ri cridhe brifte irifeal. Ann fo tha 
ionad dionai' o ghnuis f heirg an namhaid. Ann fo 9 
j^Ianar as, agus caraichear fuas ciod air bhith bha ceag- 
ailte na falaichtc ann aite air bith eile. 



CAIB, LIIL 



C.LIII. LEANMHUIN CHRIOSD. 179 



C A I B. LIIT. 

Cha 'n 'eil Gras Dea air a chopairteacha' ri Liahà-fmnaìn- 
teachd nan Nithe talmhui . 

"*V/rH!C, tha mo gras luach-mhor, cha 'n fhulain fè 
bhith air a chuirea' cuid-ri nitheibh iomallach, no 
mar-ri folafaibh talmhui •' air an abhar fin, is eig'm 
dhuit cul chuirea'ri bacaibh uile ghrais; ma's mian kat 
e bhith air a dhorta' fteach annad. larr aite foluichte 
dhuit fein, gradhaich bhith chomhnui' maiiie ru;t fcizi 
amhain ; na fir bhith ri biuidhean rì neach air bfch ; 
ach ann aite fitt, doirt amach urnuidh chrabhach ri 
Dia, chum gu coimhead thu d' inntin ann tuirfe-cridhe, 
agns an choguis glan o pheaca, meas an faoghal uiie mar 
neo-ni, agus raoineich fritheala' air Dia roimh gach ni 
o'n leath-amuigh. Oir cha'n urra' dhuit fritheaia' 
ormfa, agus anns an am cheudna bhith gaohail do 
thiachd fa 'fna nitheibh fin a dol thart. Is eigin dhuit 
thu fein tharruinea' air faibh o luchd-eoiais, agus gaoìi, 
agus an inntin chumail tuafgaiìte o gach uile foias aim- 
fìreal. Amhuil fin, tha an t Abfial beannaichte Pedear 
ag guidhea' air Creidmheich Chriofd iad fein choimhead 
mar choigreich agus luchd-cuairt 'fan t faoghal Ìo. 

O! cia mor an t earbs bhitheas aige an ti fin, aig uair 
a bhais, nach' eil air a cbumail le togar do ni air bith 
'fan t faoghal ? Ach ni 'm bheil an t anam lag comafach 
air a chridhebhith aige dealaichte mar fo o gachuile ni; 
ni mo tha fios aige 'n duine f heol-mhor air faorfuin an 
duine o'n taobh-fteach. Ach ma's aiìl leis bhith fpior- 
adaita do rirea', is eigin dha cul chuirea' ris na nitheibh 
fada uaidhe, go maith agus riufan a'ta lamh-ris; agus 
Z % an 



m LEANMHUIN CHRIOSD. L.III. 

an tuille faicill bhith aige air fein, na air aon neach eile. 
Ma bheirthu buaidheort fein go iomlan, cuiri' tu chuid 
eile fo gheill go furafda : 'fi fo bhuaidhe choilionta, an 
lamh an uachdar ghlan air fein. Oir an ti, a'ta 'g a 
ehumail fein fo gheill, chum gu bithea' feolmhorachd 
umhal do reafun, agus an realun dhamhfa anns gach 
uile ni ; 'fe ib go deimhin am fear-buaidhe air fein agus 
tighearna an t faoghail. 

Ma's mian leat dol gus an airde fo, is eigin dhuit toif- 
eacha' go fearoil, agus an tuagh chuirea' ris an fhreamh 
'no hiin, chum gu fpiana' agus gu millea' tu an claona' 
foluichte agus an-orduichte fin dhuit fein, agus ionfui' 
gach math uaigneach agus talmhui'. Tha 'n t olc fo, 
leis am bheil an duine 'g a gradhacha' fein go mi-riagh- 
ailteach, aig iochdar gach ni a'ta re fpiana' 'mach agus 
re buaidhe thoirt air ; air dha 'n olc {o bhith aira buadh- 
acha' agus fo fmachd ; bithi' fio-chainte mhor agus 
fois bhi-bhuan ann. Ach bhri gur tearc iad a'ta re faoth- 
racha' chum bafacha' dhoibh fein go iomlan, no ag finea' 
amach ann taobh-amuigh dhiu fein ; air an abhar fin^ 
tha fiad ag faotuin lub-cheangailte annta fein ; ni mo 
df heudas iad bhith air an togail fuas ann fpiorad os an 
cion fein. Ach an ti tha togara' go toileach trialla' 
maille rium, is cigin dha gu 'n lear-marmh e a ghaol aingi' 
mhi-riaghailteach uile fe, agus gan leannachd dheanamh 
ri ni cruthaichte air bith tre fannt no gradh uaigneach 
air bith. 

C A I B. LIV. 

Ah" Gluafaìbh fa leath an Naduìr agus a Ghraìs. 

Tl / |'HIC, thoir go dicheallach fanaire gluafan an na- 
duir agus an ghrais •, chion gubheiliad ag imeachd 

go 



&.LIV. LEANMHUIN CHRIOSD. iSi 

go finealta ann coineamh a cheille, agus is ro ghann 
nitear eadar-dhealacha' orra, mar an leis an duine fpio- 
radalta air a (hoilleireacha' o'n taobh-ftigh. Tha gach 
uile neach gan amharas, ag iarra' mhaith, agus ag cui- 
rea' ropa do ghna ni eigin do mhath, araon 'n am 
briathraibh agus 'n an gniomharaibh, agus uime fm 
meallar moran to riochd am mhaith. 

Tha nadur cealgach, agus ag tarruinea' mcran, 'g 
an cuirea' 'fan riob, agus 'g am mealla' fa, agus tha c 
fein aige do ghna mar.chrioch. Ach tha an gras ag 
imeacha' go neo-Iochdach agusag aoma' air ais o riochd 
uile an uilc, ni cuir e na ceilg roimhe,ach tha e deanamh 
na uile go glan, airfon Dea, annsam bheil e fa-dheirea' 
'ag gabhail tamh. 

Cha 'n aill leis an nadur, ach dhair.-'eon bhith air a 
cuirea' gu bas, no bhith air a fhrainea', no bhith air a 
buadhacha', no bhith fo fmachd go toiieach. Ach 
tha 'n gras ag ionfacha' a fein chìaoithea', bhith dol au« 
aghai' na feolmhorachd, ag iana' bhith fo fmacbd, ag 
firea' bhith buadhaichte, nimoisaill leis a ihaorfuin arai' 
fein leantuin, ach is toigh leis e fein chumail fo eaìain, 
ni mian leis bhith re tighearnas thaheis air aon neach ; 
ach bhith beo 's ag feafamh, agus ann am bith do ghna 
fo Dhia ; agus bhith deas airfon Dea e fein luba' go 
irifeal fo gach uile creatoir dhaonna. 

Tha nadur do ghna re faothracha' airfon a fhochair 
fein, agus ag abhail beachd, air ciod air bith cofain a 
thig air o ni eiie'. Ach tha 'n gras ag fealtuin, cha 'n c 
air an ni tha gaorafach agus feamail dha fein, ach na's 
tocha, air an ni fin a bhitheas tarbhach do mhoran. 

Tha nadur go toiìeach ag gabhail urram agus meas : 
Ach tha 'n gras go deimhin ag toirt go dileas gach gloìr 
agus urram do Dhia, 

Is 



l8* L E A N M H U I N C H R I O S D. L. III. 

Tseagal leìs an nadur naireagus tair; ach is fubhach 
ìeis an ghras am rnafla fhulana' air fga ainm Iofa. 

Is toigh leis an nadur diamhaoineas agus tamh corp- 
orra ; ach cha'n urra' do'n ghras bhith gan fta, ach 
glacai' fe go toileach gach faothair fo laimh. 

Tha nadur ag firea' nithe boidheach agus neonoch, 
agus is grain leis na nithe garbh agusfuarach ; ach tha'n 
gras toileichte leis na nitheibh min agus irifeal, agus ni 
fuath leis na nitheibh garbh agus ni diult e bhith co- 
duichte le fean aodach. 

Tha aire aige 'n nadur air na nitheibh aimfireàl, re 
srairdeachas ma na nithe talmhui', re bton ma chall, fo 
choruich leis an fhocul eacoireach is aotruime. Ach 
tha aire an ghrais air na nitheibh fiorrui' ; ni ltan e ris 
na nitheihh aimflreal ; ni buairear e' le call nan nithe ; 
ni deanar feargach e leis na briathraibh is gairge ; chion 
gu'n fhuidheich e ionmhas agus a ghairdeachas fa air 
neamh, far nach caillear dad air bith. 

Tha nadur fantach, agus ag gabhail na's toileichte, 
na bheir e, agus is toigh leis a chead bhith aige dha 
fein ; ach tha 'n gras lan pailteis agus fofgailte ann an 
cridhe, ag fcachna' feinealachd, toileichte le beagan, 
3g tabhairt fanaire, gur beannaichte ni thoirt feachad, 
na ghabhail. 

Tha nadur ag aoma' chum na creatoirean, gu fheoil 
arai' fein, gudiamhaoineas, agusgu feabhaifea'ch amuigh; 
ach tha 'n gras ag tarruinea' gu Dia, agus ionfui na 
fubhailcean, ag cùirea' cul ris na nitheibh fin, a'ta 'n 
an aghai' fe; a'ta fe teichea' o'n t faoghal, ag toirt fuath 
do mhianaibh na feola, ag baca' na feachrana mancuairt 
agus ag gabhail naire teachd lathair ann folluifeachd. 

Tha folas eigin go toileach aige an nadur o'n leath- 
amuigh, anns am bheii tlachd go mothachail aige ; ach 

tha'n 



C. LIV. LEANMHUIN CHRIOSD. 183 

tha'n gras agiarra' bhith air a chofurtacha' amhain ann 
an Dia, agus mor thlachd bhith aige 'fan ard mhatli 
ofcion gach uile ni. 

Tha nadur ag deanamh an iomlan airfon a mhaith 
agus a fhochair arai' fein, gan duais cha 'n urra' dha 
dad dheanamh ; ach tha duil aige re ni go maith no 
na's fearr ; no molla, no gean-math f haotuin airfon % 
dheagh ghniomhara, agus is mian leis a dheanatafa,agus 
a thobhairteafa bhith air am meafa' go mor : ach ni 
bheil an gras ag frrea' ni air bith aimfireal; no 'g iarra' 
luach-faothair air bith eile, ach Dia amhain mardhuais, 
no ag miannacha'dad air bith thuille do nitheibh feamail 
na beathai fo, ach mhead agus bhitheas iomchui' chum 
fiorruidheachd (hona fhaotuin. 

Tha gairdeachas air nadur ma moran chairdean, agus 
luchd-gaoil, re bofd mainmheachd fhuinn, agus eireagh 
a ghinealaich fe, tha e re fodal riufan a'ta cumhachdach^ 
re meadal riufan a'ta beartach, agus 'g am molla' fan 
a'ta coflach ris fein. Ach a'ta 'n gras ag gradhacha* 
cadhon a namhaidean, agus ni moa iheidear fuas e le 
mor bhuidhean nan cairdean ; ni cuir e meas air aite, 
no air eireagh ginealaich, ach an uair bhitheas fubhailcc 
na's moa naifgte ruit; ach gabhai' fe ris am bhochd na'g 
tocha na ris am bheartach, co-fhulanai' fe na's raost 
maille ris an neo-chiontach, na mar ris an chumhachd- 
ach ; ni fe gairdeachas maille ris an fhireanach, ni ann 
mar-ris an neo-f hireanach ; tha fe 'g earalacha' luchd- 
mhaith do ghna bhith eudmhor airfon na tiolacan is 
fearr, agus tre fubhailcean bhith coflach ri Mac Dea. 

Ni nadur gearan go grad ma ghainea' àgus triobloid ; 
ach giulanai' an gras go feafmhach fuas le bochduin. 

Tha nadur ag tionda' gach uiie ni 'n a ionniì' fein, 
-^gus re coga' is re confboid air a (hon fein ; ach tha 'n 

gras 



I$4 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

gras ag tabhairt air ais gach uile ni gu Dia, o'n tunaig 
iad air tus ; cha cuir e dad do mhath as a leath fein, 
ni moa ghabhas e aon ni go dan air fein ; cha'n 'eil c 
ri confboid, no deanamh raoghain air a bharail fein, 
roi b&rail luchd-eile ; ach tha e 'g a chuirea' fein, anns 
gach tuigfe agus ceadfai' fo gheill do 'n ghliocas fhiorrui' 
agus fo ranfacha' dhiadhai'. Tha nadur ag iarra' bhith 
eolach air nitheibh foluichte, airnuaitheachdaibh chluin- 
tin ; is aill leis bhith folluifeach o'n leath-amuigh, agus 
eolas bhith aige air moran tre na ceadfaidhean ; tha e 
togarach air an aire thoirt dha, agus ag deanamh na 
nithe o'n tig molla' agus iongantas : ach cha'n 'eil fuim. 
aige an ghras do fgeoil, is ni faic e nithe neonoch ; chion 
gu bheil fo uile 'g eireagh o'n t fean thruailleachd, art 
uair nach 'eil neo-ni ur, no mairreanach air an talamh. 
Tha e teagafga' baca' chuir air na ceudfaibh agus fuair- 
ceas dhiamhaoin agus fpleagh fheachna', agus na nithe 
le'm molla' agus fmntach air iongantas ghabhail afta, 
fholacha' go irifeal; agus anns gach uile ni agus folum, 
tora* na buannachd fpioradalta, agus molla' agus onoir 
Dhea iarra'. Cha 'n aill leis e fein, no na nithe is leis' 
bhith air an ardacha', ach is mian leis Dia 'n a uilc 
thiolacaibh bhith air a bheannacha', a'ta toirt gach uile 
ni feachad le gradh glan. 

Is folluso neamh an gras fo, agus tiolaca' arai' o Dhia 
e, agus cothar ceart an t fluaigh thaoighte agus geall an 
t fabhalais fhiorrui', a'ta togail fuas an duine o fpeis 
nan nithe talmhui', chum gradh nan nithe neamhaìl, 
agusdo 'n fheoil,chum adheanamh fpioradalta. Air an 
abhar fin, mar is moa chumar an nadur fios agus fo 
fmachd, is ann is moa dhoirtear afteach an gras, a'- 
ieafuicheargo lathailan duine o'n leath-fteach reir iomh- 
ai' Dhea le nua-fhiofrachaibh. 

C A I B. LV. 



C.LV. LEANMHUIN CHRIOSD. 185 

C A I B. LV. 

Air Triiailleachà an Naduir, agus a'zr Neart an Ghrais 
dhiadhai'. 

«"pHIGHEARNA rno Dhia a chruthaich mi reir d' 
^" iomhaigh agus do chofìach fein ; deonaich an gras 
fo dhamh a df heuch thu bhith go mor agus go fheamail 
chum flainte ; chum gu faithin buaidhe air mo naduir 
ro olc, a'ta tarruinea' gu peacan agus chum fgroifa'. 

Tha»imi mothacha' laigh am pheacai' ann m' fheoilfe 
ag cuirea' ann aghai' laigh m' inntin fe, agus 'g am' 
thoirt ann bruite chum umhalachd na feolmorachd ann 
moran nithe ; ni bheil e comfach dhamh dol ann aghai' 
a dhroch-fhulanais fe, mar cuideich do gras ro naomh 
mi air a dhorta' go teth ann mo chridhe fe. 

Tha feam agam air do ghras, agus airgras mor, chum 
gu buaidheichear an naduir claon do ghna o oigeas gu 
elc : oir air dha tuiteam agus a bhith air a thruaillea' 
tre peaca an cheud duine Adhaimh : thanaig piantas an 
fmala fo anuas air chinea' daoine, ionnas gu bheil aa 
naduir fein cruthaichte leatfa math agus ceart, anois 
air a chuirea' mach airfon ciont agus laigfe an naduìr 
thruailli' ; chion gu bheil a ghluafan fa, eifean air a 
fhagail dha fein, ag tarruinea' chum uilc agus na nithe 
fò bhos: oir cha'n 'eil an neart beag a'ta fantuin, ach 
mar fnradag f holuichte 'fan luath. 'Se fo fein an reafun 
nadurra air a chuairteacha' le dubhra mor, air dha fofd 
bhith aige breathanas am mhaith is an uilc; agus fad 
na firinn agus na breig ; ghe nach' eil e comafach dha, 
gach ni choiliona' a'ta fe dearbha', ni mo tha e nois ag 
mealtuin lan fholluis na firinn no fallanachd a chead 
thogara fa. 

A a O 



ill6 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

O fo ata e, o mo Dhia ! gur tlachd-mhor leam do 
lagh reir an duine o'n leath-fteach, air dhamh fios 
bhith agam gu bheil d' aithne math, ceart agus naomh, 
ag ditea' gach olc agus peaca, mar nithe bu choir 
bhith air an feachna'. Ach ghidhea' feadh ata mi 'fan 
fheoil, tha mi riaracha' laigh am pheacai', agus is moa 
tha mi re umhalachd do 'n f heolmorachd na do 'n rea- 
fun : o fin ata e, gu bheil toil a lathair maille-ruim, ach 
doigh 'fam bith chum maitlv dheanamh, ni faidheam. 
O fo tha e tachairt gur, aithne dhamh go maith flighe 
na foirfeachd, agus gur lear leam go leoir fhoiIle\v, ciod 
bu choir dhamh dheanamh ; ach air dhamh bhith air, 
mo (haracha' le cuideam mo thruailleachd arai' fein, ni 
bheil mi 'g eireagh churana nithe fm is iomlanaiche. 

O cia ro f heamaii ata do ghras Thighearna dhamh ! 
chum toifeacha' air an ni fin a'ta math a chuirea air 
adhairt agus a choiliona; oir as a eagmhais fe cha 'n ur- 
ruin mi dad dheamamh. Ach is urra' dhamh gach 
uile dheamamh annad fa, air dhamh bhith air mo near- 
tucha' le do ghras. O ghrais do rirea' neamhail, as t 
eagmhais fe ni bheil toiltineas fam bith againe, ni mqa 
tha tiolaca' fam bith do 'n naduir re mheafa' ! ni fiu in- 
leachd air bith, no beartas, no ailne, no neart, no ciali 
no deas-chainte ann do lathairfe o Thighearna! gan 
an gras ; oir ata tiolacan an naduir rei' araon do 'rt 
mhath agus do 'n dream olc; ach 'fe 'n gras no gradh 
diadhai tiolaca' arai'- na muintir thaoighte ; leis an 
toillear iadfan am bheatha fliiorrui' a'ta air an fgeadacha* 
leis. Tha 'n gras fo go ro mhath, ionnas agus nach 'eil 
fta air bith ann tioloca' na faidheadorachd, no deanamh 
na miorbhuilean, no ann dealbhacha' aìr bith, cia b' e 
2xd gu biieil e, as a eagmhais fe ; agus ni bheil fos 

creideamh. 



C.LV. LEANMHUIN CHRIOSD. 1S7 

creideamh, no earbs no na fubhailcean eile fàm bith 
taitneach dhuitfe gan ghras agus gradh, 

O an ghrais ro bheannaichte a'ta deanamh am bochd 
ann fpiorad faibhir ann fubhaiìceibh ; agus ag fagail 
eifean a'ta beartach ann moran nithe, irifcalann cridhe. 
Thig, teirin, far arn bheil mi, lion mi 'fan uair mhath 
le do fholas, air eaga! gu fannaich m' anam fa tre 
fgiotnas agus tirmeachd na inntin. Guidheam ort 
ThirhcarQa, gu faidheam gras 'na do fhealla fa, oir is 
Jcoir do ghras fa dhamh, g!ie nach faidhin aon diu fo a 
's mian leis an naduir. Ma bhithe.ìs mi fo bhuairea' 
arus air mo chragh.a' lè triobloiddbh iionor, cha gabh mi 
eagal as olcairbith, an tva bhitheas do ghras maiile- 
Vtuifl; V cifea-n mo neart, tha e toirt comhna' agus 
comhairle feachad, tha e na's treife na gach uiie namh- 
aid agns na's giice, na gach luchd-gliocais air bith. 
, 'Se fo maìidear na firinn, fear teagaifg an fholuìm, 
foilus an chridhe, fear-furtuchai'an dream fo thriobloid, 
fear-fuadachai' bhròin, a chuheas eagal air falbh, al- 
t.amoir na crabhachd, agus fcar-toirt amach nan deoir. 
Ciod e mife as a eagmhais fe, ach maide tirm agus 
'bunn gan fheam re thiiigea' air falbh ? Uime fin o 
Thighearna ! leig do do ghras dol romham agus rao 
leanachd do ghna, agus go bitheanta mo dheanamh 
fuidheichte air deagh oibreibh, tre Iofa Criofd do 
Mhac. Amen. 



Aa z CAIB. LVI, 



iSS LEANMHUIN CHRIOSD. L. IIF. 

C A I B. LVI. 

Gur coir dhuìnne finn fein aich-euinci agus Chriofd leanachd 
tre na Crois. 

T\/rHIC, mar is moa is urruin thu dol amuigh aflàd 
fein ; mar is moa bhitheas tu comafach air dol 
afleach annamfa. Oir mar ata gan dad mhiannacha' 
o'n leath-amuigh ag deanamh fio-chainte ftigh, amhuil 
fia, ata bhith 'g ar fagail fein 'g ar ceangala' fa ri Dia, 
Is aili leam thu bhith 'g ionfacha' d' aich-euin iomlan 
fein ann mo thoilfe gan naghai-ra air bith, no gearan. 
Lean mife; is mifean flighe,an fhirinn,agus am bheatha. 
Gan flighe, cha'n imeichear, as eagmhais na firinn, ni 
gabhar eolas; gan bheatha cha bhithear beo, Is mife 
an flighe bu choir dhuit leantuiu, an fhirinn bu choir 
dhuit chreidfin, am bheatha, anns am bu choir dhuit 
d' earbs chuirea'. Is mife an flighe neo-thrnailleichte, 
an fhirinn do-thukemeach, agusam bheatha neo-crioch- 
nach, Is mife an flighe ro dhireach, an fhirinn is airde, 
am bheatha chinteach, am bheatha (hona, agus am 
bheatha neo-chruthaichte ; ma mhairreas tu ann mo 
bheatha fa, gabhai' tu fios air an fhirinn, agus ni 'n 
fhirinn faor thu agus thig thu air am bheatha fhiorrui*. 
Ma's aill leat dol chum na beatha, coimhead na aith- 
eanta; ma's aill leat fios ghabhail air an fhirinn, creid 
mife ; ma's aill Ieat bhith iomlan, creic na bheil agad. 
Ma's aill leat bhith dhamh mar mo dheifciobul, aich- 
euin thu fein ; ma's aill leat am bheatha fhiorrui' bhith 
agad, dean tair air am bheatha fo lathair. Ma's aill 
leat bhith air d'ardacha'air neamh, iifeich thu fein 'fan 
t faoghal fo. Ma's aill leat rioghacha' maille-riumfa, 
giulain an crann-ceufai' mar-rium. Oir fiad oglaoich 



€. LVI. LEANMHUIN CKRIOSD. 1S9 

na crois a gheabh amach flighe an t lonais agus an 
fhior-fholluis. 

Thighearna loia! chion gu bheil do flighe fe cumhun, 
agus fo thair aigean t faoghal; deonaich dhamh gu !ean 
mi thu, agus bhith fo dhimeas aige an t faoghal maille- 
ruit. Oir cha'n 'eil an feirbheafach na's airde naThigh- 
earna, ni mo tha 'n deifciobul ofcion a mhaifdear fa. 
Cleachdar do iheirbheafach an do bheatha fa, chion gur 
ann annfin ata mo fhlainte agus mo naomhachd fhir- 
eanach. Ciod air bith thuiile air fo, leabhas, no chlui- 
neas mi, cha'n aotromaich e mi, ni mo bheir e lan 
thlachd ugam. 

Mhic, is aithne dhuit anois na nithe fìn agus leabh 
thu uile iad ; is beannaichte bhitheas tu, ma choilionas 
tu iad. An ti aige am bheil m' aitheanta fa, agus a'ta 
'g an choimhead, 's eifean aige am bheil gtadh dhamh 
fa ; agus gradhaichi' mife e agus foilfeichi' mife mi f'ein 
dha, agus bheir mi air fuidhea' maiìle-rium ann riogh- 
achd m'Athair fe. 

Thighcarna Iofa ! mar thuairt, agus mar gheall thu, 
amhuil mar fin deantar go deimhin e, agus gu 'n tach- 
airea'edhamh, gu'ntoillin e; ghabh mi chrois, ghabh mi 
i as do iamh fa ; giulaini' mi, giuiaini' mi ife eadhon gu 
bas amhuil mar chuir thu orm i. Go hreanach 'fe beatha 
an deagh mhanaich an chrois, ach is crois i tha 'g a 
threoracha' gu flathanas, Air dhuinne toifeacha', ni 
bheil e Iaghail dol air ais, ni mo is coir a leagail dhinn. 

Bhrathairean, gabhhaibh mifneachd, rachamaid air 
adhairt cuid-ri cheille, bithi' lofa maille-riun. Ghabh 
finn ann chrois fo fo laimh, air fga Iofa, agus airfon 
Iofa feafamaid go buan ris chran-cheufai' ; bithi' fe na 
f hear-cuideich dhuinne, an ti fe ar ceanard agus fear- 
iuil fe. Feuch a'ta ar rioghfa trialla' romhain fe, a 

chuireas 



190 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

chuireas an cath air ar fhon fa. Leanamaid e go rnif- 
neachail, no cuirea' eagal oilt air aon neach. Bithemid 
deas air bafacfoa' go foghainteach fan choga', agus na 
tugàmaid malla air ar gloir, tre bhith ag teichea' o'n 
Chrois. 

C A I B, LVII. 

iST<2 lithed an Duine ro arfnaileach, an tra thuitcas fe ann 
cor Chiontaibb. 

Ti /THIC, tha foighidin agus irifeulachd fo thriobloidean 
na's taitneiche leamfa, na moran folais agus crabh- 
achd ann 'fna nitheibh fona. Carfon a.ta thu fo bhuai- 
rea' ? airfon focul beag, air a ra' 'na d' aghai fe ; ghe 
gu 'n robh e na bu mhoa, cha bu choirdhuit b-hith air do 
ghluafa'. Ach nois lqig feachad e; cha 'n e cheud rud e, 
agus cha ni ur e, ni mo 'fe rud ma dheirea'bhitheas ann, 
ma bhitheas tu fada beo. Tha thu laidir na's leoir, am fad 
agus nach tachair neo-ni crofanta ort. Is math fos 
bheir thu comhairle, agus is aithne dhuit luchd-eile 
neartucha' le briathraihh ; ach an uair thig grad thrio- 
bloid ionfui' do dhorns fa, tha thu araon ag failligea' 
ann comhairle agus ann neart. Thoir fanaire do laigfe 
mhor fhein a dfhiofraich thu go tric ann cruafaibh 
beag; ghidhea' tha fo air a dheanamh airfon do mhath, 
an uair thuitcas fo no leathaidean eile ort. 

Cuir as do chridhe e mar is fearr is aithne dhuit e, agus 
ma bhean e ruit, ghidhea' na leigea' e fios thu, na 
cuma' e thu na's mo fada 'fan riob. Anns an chuid is 
lngha giulain e go foighidineach, mar urra' dhuit 
ghabhail le aoibhneas. Agus ghe nach aill leat go 
deonach a chluintin, agus gu bheil thu mothacha' 

feirg 



C. LVI r. L E A N'M'H UINCHRIOSD. ior 

feirg ag eireagh annad fein, fmachdaich thu fein, agus 
na ceaduich do ni fam bith mi-riaghailteach dol amach 
as do bheul, a dfheudas oilbheam thoirt do'n dream 
lag. Ciuineichear ann uine ghear am gluafa alr a 
dhufga' annad, agus nitear blafta am pian o'n leath- 
fleach, air piltin do'n ghras. Fofd ata mi beo deir au 
Thighearna, agus deas air comhna' thoirt dhuit, agus 
folas na's moa na roi, ma dh earbas tu annam, agus gu'n 
gairm thu orm go crabhach. 

Cum d'anam glan, agus deafaich thu fein airfon an 
tuille ghinlana'. Cha'n 'eil an t iomlan cailte, ghe gu faic 
thu thu fein go tric fo bhuairea' agus air do chragha' 
go trom : is duine thu, is cha Dia thu, is feoil thu, ìs 
cha'n aingeal thu. Cionnas df heudas tu fantuin do ghna 
ann ftaid cheudna na fubhailcean; ann tra bha fo dhioth 
air na aingealaibh air neamh, agus air cheud duine am 
pharas. Is mife an ti a'ta togail fuas agus ag fabhala' 
an dream bhronach, agus ag direacha' fuas luchd-eolais 
an laigfe fein chum mo dhiadhachd fa. 

Thighearna gu'm beannaichte gu robh am focul fo 
agad, is milfè e do mo bheul na meal agus an cheir 
mheala. Ciod dheanuin ann mo thriobloideibh agus mo 
theanachaibh mor, mar cofnrtuichea' tu mi Ie do bhriath- 
raibh naomh ? Ciod an umhail ; cia mor no ciod a 
dfhulaineas mi, ma 'fe agus gu'n tig mi fa-dheirea' gu 
dorus na flainte ? Deonaich dhamh crioch mhath, thoir 
flighe fona dhamh amach as an t faoghal fo. Bith 
cuimhneacha' orm. mo Dhia, agus feol mi air an t 
%hc dhirsach chum do rioghachd fa, Amen. 



CAIB. LVIIL 



19» LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 



C A I B. LVIII. 

Cha cholr hhlth ri runfacha fleach ann Cuifeibh ard no ann 
Breathanafaibh fohùchte Dhea. 

T\ /fHIC, thoir an aire nach bith th.u re confboid ma 
nitheibh ard agns ma bhreathanafàibh uaigneach 
Dhea. Caribn a'ta eifean eile mar fud air a f hagail, 
agus eifean fo eile a.ir a thogail chum gras go mor? Carfon 
mar an ceudna, chraghar an neach ud go trom, agus 
thsgar fuas an neach fo eile go ro ard ? Thu na nithe 
fo dol fad thaireis air comas uile an duine, agus ni mo 
is urrra' reafun no feanachas air bith ruigfin air brea- 
thanafaibh Dhea. Air an abhar fin, an uair chuireas 
an mamhaid na nithe fin ann do chridhe, no chluineas 
t.u daoine neonoch air bhith ag geur-fhirea' fteach annta ; 
thoir feachad freagar an Fhaidh: ata thu co-romsch. 
o Thighearna ! agus tha do bhreathanas direach : agus 
arjs ; ata breathanafan an Thighearna fior, air an firea- 
nacha' annta fein. Is .eagalach an ni ranfacha' afreach 
dheanamh air mo bhreathanafaibh ; oir ata fiad do- 
fmuaineichte do'n tuigfe dhaonna. 

Na bith fos ag firea' fleach, no ri confboidean ma 
thoiltineafa nan Naomh, co acca dhiu is maomha na 
aon eile, no'co dhiu is moa acca ann rioghachd nan 
neamh. Oir is minic ata leathaidin fo ginea' tuafaidean 
agus coiftri' gan fheam, ag altrama' fuas uabhar ag'us 
gloir dhiamhaoin mar an ceudna, o'n eireich fearma- 
dan agus tuaileafan ; an tra tha 'n aon ud re fpairnea* 
go uaibhreach chum an Naomh ucl chuir air thoifeach 
agus an neach fo eile ag toirt an inmhc is airde do 
Naomh fo eile. Nois, ni bheil mian-colaìs nan nithe 

fin. 



C.LVIIT. LEANMHUIN CHRIOSD. ioj 

fin, no toil bhith ag firea' fteach nan Ieathaideibh ag 
giulana' tora' fam bith ; ach tha iad na's tocha re 
mio-thoileacha' nan Naomh ; do bhri, nach e mife Dia 
ain-reite, ach Dia na iìo-chainte; an t fioth tha-na's moa, 
ag coifheafamh ann fìor irifealachd, na ann an arducha' 
arai' fein. 

Tha cnid air an tarruinea' tre eud, chum an dream. 
fo, no dream ud le gradh na's moa ; ach tha'n gaol fo 
na's tocha talmhui' na diadhai'. Is mife an ti a rinn na 
Naoimh uile, a thug gras dhoibh, agus a thug iad gu 
gloir. Is fiofrach mife air toiltineafaibh gach aon dbiu 
air leath ; ghabh mi ropafa le beannachaibh mo mil- 
feachd fein. B'aithne dhamh mo mhuintir ionmhuiu 
roì an cruthacha', thaogh mife as an t faoghal iad, 
agus cha do raoineich iadfan mife roi-laimh. Ghairm 
mi iad le gras, tharruin mi ugam iad le trocair, agus 
thug mi air adhairt iad go fabhailte troimh ioma 
buairea', phairteich mi riu folafa thar ordugh, thug mi 
dhoibh buan-iheafmhachd agus chrun mi fein an foigh- 
idin fe. 

Is aithne dhamh an ceud neach agus an neach deir- 
eanach dhiu, agus tha mi 'g an glaca' uile Ie gradh do- 
mheafia. Ataim re'm mholla' ann m' uile Naoimh fe ; 
tha mife beannaichte ofcion gach uile, agus re 'm onor- 
acha' anns gach aon fa leath a dh ardaich mi go glor- 
mhor, agus a roi dh orduich mi mar fin, gan an toil- 
tineas arai' air bith roi-laimh. Air an abhar fin, co 
fam bith ni tair air an aon is lugha do mo Naoimh fe 
ni bheil e 'g onoracha' an neach dhiu is airde, do bhri, 
gur mife rinn am beag agus am mor. Agus an ti bheir 
uaidhe aon air bith do m' Naoimh, tha e toirt uamfa, 
agus o'n chuid eile uile ann rioghachd nan neamh. Is 
aon iad uile tre coi-cheangal an ghraidh ; tha t aon 
B b fmuainte 



J94 LEANMHUÌNCHRIOSD. L. IIT. 

fmuainte acca, is aill leo an t aon ni, agus tha fiad uile 
gradhacha' cheille ann aon. 

Ach fofd (an ni is ro airde na's fin) tha tuille gradh 
acca dhamhfa, na tha acca dhoibh fein, no do'n toiltin- 
cafaibh ; oir, air dhoibh bhith air an togail fuas os an 
cion fein, agus air an tarruinea' amach as an gradh 
arai' fein, ataid go iomlan air an fluga' fios ann mo 
ghradh fa, anns am bheil iad fos ag gabhail tamh tre 
mealtuin fbiorrui'. Ni bheil neo-ni ann, a's urruin an 
àrracha', no 'n antromacha' fa; oir, air dhoibhfe bhith 
air an liona' leis an fhirinn lhiorrui' ata iad ag lofga' le 
teine an ghraidh nach feudar a mhucha'. Air an abhar 
fin, bithea' na daoine feolmhor agus biafdail 'n an tofd 
mu labhairt air cor nan Naomh, d' an nach aithne gradh 
thoirt, ach d' an gairdeachas uaigneach. Ata fiad ag 
cuirea' ris, agus ag toirt air faìbh do reir an claona' 
fein, cha 'n ann mar is taitneach leis an fhirinn 
fhiorrui'. 

Ann moran ata ain-eolas, agus annta fa go fon- 
ruichte, a'ta go beag air an foilleireacha' d' an gann aige 
'm bheil fios air aon neach ghradhacha' le gaol iomlan 
fpioradalta. Tarruinear mar an ceudna moran le tlas 
nadurra no le cairdeas dhaonna chum an dream fo no 
dream ud ghradhacha' ; agus mar ata fmuaintean acca 
tna na nitheibh fo bhos, amhuil fin ata am beachd fa 
ma na nitheibh neamhail. Ach ata dealacha' do- 
choimeifie eadar an ni a'ta an neo-iomlan ag fmuain- 
eacha', agus na nithe a'ta na daoine foilleireichte tre 
taifbean neamhail ag fealtuin air. 

Air an ahhar fin, thoir an aire, mhic, nach dean thu 
feanachas go min-fhireach air na nitlaeibh fin a'ta dol 
thaireis air d' eolas ; ach bithea' fo na's tocha mar run 
agus mar chrioch agad, chum gu feudar d' fhaotuin ann 

rioghachd 



C.LVIII, LEANMHUIN CHRIOSD. I$5 

fioghachd neimh, ghe gu 'm b' ann mar an neach bu 
lugha ann fin. Agus ghe gu 'm b' aithne do neach fam. 
bith, co ti bu naomha, no bu mhoa bhithea' ann riogh- 
achd neimh : ciod am feam bhithea' fan f hios fo dha, 
mar ilfeichea' fe e fein ann mo lathair leis an fmuainte 
fin, agus gu toga' fin e chum an tuiile cliu agus molkv' 
do m' ainmfe, Tha eifean ag deanamh moran na's 
taitneiche do Dhia, a'ta fmuaineacha' air mead a 
pheaca fa agus air lnghaid a fhubhailcean, agus air 
cia fada ata eifean air faibh o iomlanachd nan Naomh ; 
na eifean a'ta re confboid ma thimcheall co acca dhiu is 
moa no is lugha. Is fearr go mor gairmea' air na Naoimh 
le urnuidheibh crabhach-agusiedeoireibh, agus an aont- 
schd glormhor fa ghriofa' le inntin irifeal, na bhith re 
ranfacha' 'n an diamhaireachd tre fìofracha' dhiamhaoin. 
Tha fiad go maith agus go ro cheart toileichte, na 
b' aithne do dhacine bhith toileichte, agusfgurachd d'an 
feanachafaibh faoin fe. Cha 'n 'eiì iad re gloir 'n an 
toiltineafaibh fein, oir cha 'n 'eil iad ag cuirea' dad do 
mhath as an leath fein, ach re toirt an iomlan dhamhfa: 
do bhri gu 'n do bhuiiieich mife orra gach uile ni, mach 
as mo gradh anabarrach fa. Tha iad air an liona' le 
gradh co mor na Diadhaclìd, agus air an cuirea' thairies 
le gairdeachas; ionnas agus nach 'eil neo-ni do ghioir a 
dhioth orra, agus nach urra' dad do fhonas bhith dhioth 
orra. Oir mar is airde ata na Naoimh uile ann an gloir, 
mar is ilfè ata iad ie fin annta fein, agus ie fin na's 
gaolaiche agus na's foifge dhamh. Uime fin ata e 
fgriobhta agad, gu 'n thilig iad fios an corona an lathair 
Dhea, agus thuit iad fios air an aodanaibh an iathair an 
uain, agus rinn ìad aora' dhafan a'ta beo gu faoghai nan 
faoghal. 

Bb? Tha 



196 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

Tha moran ag ceafnacha', co neach is moa ann riogh- 
achd Dea? aige nach 'eil fios, co acca bhitheas iad fiun- 
tach, bhith air an aireamh ameafg na naomh is lugha. 
Is mor an ni, bhith mar an neach is lugha air neamh, 
far am bheil gach uile ro mhor : chion gu gairmear gach 
uile'n an clann do Dhia, agus bithi' fiad mar fin. Bithi' 
dream is lugha mar mhile, agus bafaichi 'm peaccoir an 
chiad bliana'. Oir an uair dfheoruich na deifciobuil, 
co ti b' airde ann rioghachd na flaitheis ; thuair iad am 
freagar fo ; mar iompaichear fibh, agus mar bith fibh 
mar leanabana, cha teid fibh afteach do rioghachd 
neimh. Air an abhar fin, cia b' e neach dh ilfeicheas e 
fein mar an leanaban fo, 'fe fin fein a's moa ann an 
rioghachd neimh. 

Anaoibhin dhoibh fe leis an grain iad fein ilfeacha* 
go toiìeach maille ris na leanabanaibh ; chion neach ieig 
geat iofal rioghachd neimh dhoibhfe dol afteach air. 
Anaoibhin mar an ceadna do 'n luchd bheartach, aige 
'm bheil an folafan ann an fo ; do bhri, air do na 
bochdan dol afteach do rioghachd Dea, gu 'n feafamh 
ìad amuigh re caonna'. Bitheibh re gairdeachas fibhfe 
a'ta irifealach, agus bithea' aiteas oiribhfe a'ta bochd, 
air is luibhfe rioghachd Dea, ma 'fe agus gu 'n imeicli 
fibh ann firinn. 

C A I B. LIX. 

Cu bheil gach Earbs agus Dochas r* an fuidheacha' air 
Dia amhain, 

r T»HIGHEARNA, ciod e m' earbs a'ta agam anns 

am bheatha fo ? No creud e mo chofurtuchd is 

moa ann ameafg nan nithe a'ta re fhaìcin fo neamh ? 

Nach tufa e, o mo Dhia mo Thigheama ! air nach 'eil 

aireamh 



C.LIX. LEANMHUIN C H R I O S D. 197 

aireamh air lionmhorachd do throcair fe, C'aite 'fan 
robh an chuis riamh go ceart leam as d' eagmhais fe ì 
no cia an uair a b' urruin e bhith go olc maiile-ruim, air 
dhuit bhith lathair ? 'Se mo raoghain bhith bochd air 
<Io Ihon fa, na bhith beartach as d' eagmhais, Is 
raoineiche leam go mor, bhith mar f hear-cuairt maille 
ruit air thalamh, na fealbh bhith agam air neamh as d* 
•eagmhais : oir far am bheil thu, ann fin tha neamh, agus 
far nach 'eil thuann fin th' am bas agus iofioin. Is tufa 
is mian agusistogar dhamh ; agusair an abhar fin, is eigin 
dhamh bhith'g onfnacha' air do dheidh fe, ag glaothaich, 
agus ag guidhea' ort. Fadheoi cha 'n urra' mi earbs go 
lear chuirea' ann neach fam bith chum comhna' thoirt 
dhamh ann m' eigeanaibh, ach annad fa 'mhain rao 
Dhia fa ! Is tu 'm earbs is tu mo dhochas, is tu m" 
f hear-folais, agus an ti is fireanaiche thar gach uile, 

Tha gach aon ag fnea' an tairbhe fein agus ata thufa 
'mhain ag cuirea' romhad mo fhlainte, agus mo bhuan- 
nachd fa, agus ag tionda' gach uile ni chum mo mhath. 
Agus ghe gu bheil thu 'g am' chuirea' fgaoilte fa- 
chomhair ioma triobloid agus buairea', tha thu 'g or- 
ducha' fo go lear airfon mo thairbhe fe, a ghnathaich do 
mhuintir ghaolach fa dhearbha' air mile doigh fa leath. 
Anns an deuchuin fin, cha bu choir dhuit bhith na 
bu lughaair do ghradhacha' agusair do mholla', na ghe 
gu 'n liona' tu mi le folafaibh neamhail. 

Annad fa, air an abhar fin. Thighearna mo Dhia l 
cniream m'uile dhochas, agus mo dhion : annad fa fuidh- 
eicheam m'uile thriobloid agus m'eigean; oir tha mi 
faigheal an iomlan eaflain agus neo-fheafmhach, ciod 
air bith tha mi faicin an taobh-amuigh dhiot, oir is 
beag am feam ni buidhean nan cairdean dhamh, agus 
m urra' luchd-cuideachd laidir comhna' theirt dhamh, 

no 



198 LEANMHUIN CHRIOSD. L. III. 

no luchd-chomhairle ghlioc freagar thoirt dhamh, no 
leabhraichean an luchd-fholuim mo chof hurtacha' fa, 
no fasibhireas mo fhaora', no aite uaigneach agus tait- 
neach mo dhiona' fa, mar toir thu fein comhna' feachad 
agus mar cuideich, mar neartuich, mar cofurtaich, mar 
teagaifg agus mar gleath thu fein mi. 

Oir is neo-ni gach uile ni a chithear air fon ar fio- 
chainte, agus ar fonais, an uair tha thu fein as an t 
fealla' : ann firinn ni bheil e cuirea' dad re arn agh, 
Is tufa air an abhar fin, tobar gach uile maith, agus 
airde na beathai, agus doimhneachd an ghliocais, agus 
'fe bhith ag cuirea' dochas annad fa, an folas is treife 
do d' fheirbeafachaibh. Ugad fa tha mo fhuilean air 
an tionda', Annad fa mo Dhia fà agus Athair nan tro- 
cair tha mi cuirea' m' earbs. Beannakh agusnaomhaich 
m'anamfa le beannachd neamhail, chum gu deanar e 
mar ionad chomhnui' naomh do ghair fiorrui Te; chum 
nach faighear neo-ni ann an teambul d' inmheachd fa, 
a bheir oilbheam do fhuileibh do mhoralachd. Amhairc 
orm reir meadachd do mhaitheis, agus reir Iionmhorachd 
do throcair mhor fa, agns thoir eifdeachd do unruidh. 
d' oglaoich bochd fa, fad air chuairt ann glean dubhrui 
bhais. Dion agus coimhead anam d' oglaoich fein 
air feadh ioma gabha na beathai thruailli' fo, agus fduir 
e ann co-chuideachd do ghras tre flighe na fio-chainte 
chum ducha' an t folluis fliiorrui'. Amen. 



CRIOCH AN TREASA LEASHAIR. 



C. I. LEANMHUIN CHRIOSD. 199 

LEANMHUIN CHRIOSD. 

LEABHAIR IV. 

AIR AN T SACRAMAID. 

Earail Chrabhach chum Commanachd Naomh. 

Guth Chrìofd. 

THIGETBH a m'ionnfui' fe ui!e a'ta re faothair, 
agus fo throm-eulaìch, agùs bheir mife fois dhuibh. 
An t aran a bheir mife uam, is e m' fheoil e, a bheir 
mife airfon beatha an domhuin ; gabhaibh, icheibh ; 'fe 
fo mo Chorpfa, a'ta air a bhrifea' air bhur fon fa. 
Deanaibh fo ann cuimhneachan orm fa. Cia b'e dh 
icheas m' f heoil fe agus a dh olas m' fhnilfe 'ta fe 
gabhail comhnui' annamfa agus mife ann fa. Na bhria- 
thran a labhair mife ruibh, is fpiorad agus isbeatha iad. 

C A I B. I. 

Cia mor an i Urram leis am bheil Criofd re gabhail. 

'CIAD fin fein do bhriathran o Chriofd an fhirinn 

fhiovrui' ! ghe nach do labhairear iad 'fan aon am s 

no air an fgriobha 'fan aon aite, O'n is iad do bhria- 

thran ann agus gu bheil iad fisr, tha iad uile r' an 

gabhail 



200 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

gabhail leamfa maille ri buidheachas agus creideamh.. 
Is leatfa iad, agus is tu a labhair iad, agus is leamfa iad 
fos, ehion gu'n tug thu feachad iad airfon mo flainte iè. 
Gahham iad go toileach o do bheul, chum gu fuidhei- 
chear iad na's tine ann mo chirdhe. Gu'n tuga' na 
briathran £o lan caomhalachd, ìan milfeachd agus. 
graidh, mifneachd dhamh. Ach tha mo pheacan 
fein ag cuirea' oilte orm ; agus mo choguis neo-ghlan 
'g am' chumail air m' ais o theachd ionnfui diamhairean 
go mor, Tha milfeachd do bhriathraibh fe toirt miir 
neachd dhamh, ach ata lionmhorachd mo chiontan fa 
'g am antromacha' fios. 

Tha thu 'g orducha' gu tigin ugad mailie ri earbs,. 
ma's aill leam cuid bhith agam maille ruit, agus gu 
gabhuin biadh na neo-bhafmhorachd, ma's mian leam 
beatha agus gloir fhiorrui' fhaotuin. Thigeibh, deir 
thufa; ann a m' ionnfui' fe uile ata re faothair, agus 
fo throm-eullaich agus bheir mife fois dhuibh. O 'm 
focul mileis agus gaolach ann cluas am pheaccoir; gu 'n 
tuga' tufa Thighearna mo Dhia fa ! gairm do 'n f heamach 
agus am bochd gu commanachd do Chuirp ro naomh fa. 
Ach creud e mife ò Thighearna ! gu gabhuin an danadas 
teachd ugadfa. Feuch ! cha 'n urruin neamh nan neamba 
do chumail agus tha thu 'g ra. Thigeibh ann a' m 
ionnfui' fe uile. 

Ciod is ciall do 'n aontachd ghaolach fo, agus do 'n 
chuirea' fo co cairdeal ? Cionnas dfheudas mife teachd, 
a'ta fìofrach, nach 'eil dad do mhath annam fein ? 
Cionnas bheir mi fteach thu do mo thighfe, a lochd- 
aich go minic ann aghai' do ghnuis ghrafmhor ? Tha 
na Aingeil, agus na h Ard-aingeil, ag feafamh 'n a do 
lathair le mor urram ; tha eagal air na Naoimh, agus na 
fireanaich ; agus ghe fin, ata tbu 'g ra : Thigeibh ann a 

'm 



C. I. LEANMHUIN CHRIOSD. aoi 

m' ionnfui' fe uile. Mar abairea' tu fein fo, o Thigh- 
earna ! co chreidea' e bhith fior ? Agus mar orduichea' 
tu e, co dheana' dicheall teachd air adhairt. 

Ftuch ! fhaothraich Noa an duine ionruic re ciad 
bliana' ann deanamh na Airc, chum gu coimheadar 
eifean mailie ri bheagan ; agus cionnas dfheudas mife 
ann uine aoin uair mi fein dheafacha' chum Cumadoir 
an t faoghail ghlaca' Ie urram. Rinn Maoife do fheir- 
bheafach mor, agus do charaid fonruichte fein an Airc 
do fhiogh neo-thruailli', a choduich e thaireis ieis an or 
bu ghloine, chum gu cuirea'e (teach inte claran an Lagh : 
agus an gabh mife a'ta 'na mo chreatoir lobh an dan- 
adas, fear-deilbh an laigh, agus fear-toirt na beathai* 
ghlaca' go furafda. Bha Salom, Riogh ro ghlioc Ifratil 
r-e feachd bliana' ag togail teambul ro ghline chum 
molla' d' ainm fe ; agus rinn e feifd a choifreigea' re 
ochd laan. Thug e fuas mile do iobairteibh fio-chaint- 
each, agus thug e Airc an chumhnaint fteach air doigh 
ghraonach, chum an aite uimeichte air a fon, maille re 
fuaim na trombaid agus luaghairdeachas. Agus cia-mar 
bheir mife a'ta na mo dhuine ro bhochd agus mio-fhona, 
thufa fteach gu mo thighfe, nach aithne, ach gann aou 
leath-uair chaithea' go crabhach ; agus gu tuga' Dia 
gu'n do chaith mi leath-uair fein ach aon uair go ceart, 
agus bu choir dhamh. 

O mo Dhia ! cia mor an dicheall rinn iadfan, chum 
do thoileacha' fa. Mo chragh! cia ro bheag an ni 'taim 
ag deanamh ? Cia gaorraid an t am tha mi caithea' ? 
an tra 'ta mi 'g am' fhuidheacha' fein airfon comman- 
,achd. Istearc an t am a'ta mi tionailte go lear, agus 
is ro thearc an t am a'ta mi faor o gach feacharan inntin. 
Agus go cinteach ann lathaireachd fhallain do Dhiad- 
achd fa, nach bu choir fmuainte fam bith mio-chiatach 
C c teachd 



Jtòi LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

teachd' fan rod, no m' inntin bhith air a togail fuas Ic 
dad air bith cruthaichte. Oir cha 'n e Aingeal ach 
Tighearna nan Aingeal a'ta mi ghabhail fo oidheachd. 
Ach ghidbea' fin, is anabarrach an dealach a'ta eadar 
Airc na chumhnaint maille ri fuileachaibh fe, agus do 
Chorp ro ghlari fa maille r' a fbubhailceibh do-labhair- 
teach fa ; eadar na iobairtean fin an Laigh, a bha mar 
chotharan air na nitheibh re theachd, agus air offrail 
fhireanach do Chuirpfe coi-liona' nan fean iobairtean 
^uile. 

Cuime ? air an abhar fin, nach 'eil mi air mo lafa' 
fuas na's moa, ag fmuaineacha' air do lathaireachd 
urramail fe. Ouime ? nach 'eil mi 'g am' dheafacha' 
fein leis an tuille cnraim, chum do thiolacan naomh fa 
ghlaca' : An nair thaifbein na Naoimh fin o fhean, na 
Ard-athaireacha, na Faidhean, na Rioghan fos, agus na 
Priunfan, maille ris an t fluagh go lear, teo-chridheachd 
go mor thaobh an aora' dhiadhai'. 

Rinn ann Riogh ro chrabhach Dadhai' daufa le uilc 
neart fa ann lathair Airc Dhea ag cuimhneacha' air na 
fochaireibh a thuga' do Athaireachaibh o fliean : Rinn 
e organan agus inneal ciuil do ioma ghne, chuir e am- 
ach foilm, agus dh orduich e iadfan bhith air an feinea* 
le gairdeachas ; fhem e fein go tric air an chlarfaich 
bhinn ; agus air dha bhith tcagaifgte le gras an Spioraid 
Naoimh, dh ionfuich e do mhuintir Ifiaeil Dia mholla' 
le 'n uile chridhe, agus le beul co-fhuaimneach-ciuil 
eifean bheannacha' agus ardacha' air feadh gach uile la. 
Ma 'fe agus gu'n robh crabh go mor air a ghnathecha* 
'fan am fin, agus gu'n robh am molla' diadhai' go 
mor ann lathair Airc na cumhnaint. Cia mor an crabh 
agus an t nrram bu choir bhith agamfa agus aig' an t 
fluagh chriofdui' uile, ann lathaireachd an t facramaid, 
ann an glaca' do Chuirp ro mhath fa ? _, 



C.I. LEANMHUIN CHRIOSD. 203 

Tha moran fluaigh ag ruithea' chum aitean fo-Ieath, 
gu fuileachan nan Naomh f haicin, agus air an liona' le 
iongantas ag cluintin dhoibh an gniomhara, agus re 
faicin togaileibh mor an teambuil fe, agus ag poga' an 
cnamhan naomh fa air an faifgea' fuas ann fiteaagus or. 
Agus feuch ata thufa lathair agam ann fo air an altair ! 
mo Dhia fa, Naomh nan Naomh, Cruthadoir nan daoine 
agus Tighearna nan Aingeal. Air faicin an leathaidean 
fo do dhaoine ; mothachear iad go tric le neonochas 
agus arrachas an t feallai', ach is beagan tora' bhuainear 
as ; go arai' far am bheil iad ruithea' air adhairt agus 
air ais gan bhron airfòn am peacan fa. Ach ann fo air 
an altair 'fan t facramaid ata thu lathair go iomlaa 
mo Dhia fa an Duine Iofa Criofd; far an glacar fos 
tora' pailte na flainte fhiorrui', go tric agus bhitheas tu 
air do gabhail go crabhach, agus huntach. Agus gu fo, ni 
tarruinear finn le aotromas air bith no neonochas no 
feolmhorachd, ach le creideamh dhaingean le dochas 
crabhach agus le gradh direach. 

O Dhea, Cruthadoir neo-f haicfineach an t facghail,cia 
miorbhuileach ata thu buintin riunn ! Cia mileis agus 
grafmhorata thu 'g orducha' gach uile ni, chum caoineas 
f heuchuin do d'mhuintir thaoghtae, d'am bheil thu 'g 
a d' thairgfea' fein re ghlaca' fan t facramaid ! Oir tha 
fo dol thairies air tuigfe uile nan daoine ; tha fo go fon= 
ruichte ag tarruinea' cridheachan nan chrabhach, agus 
ag lafa' fuas an gradh fa. Oir tha iadfan do luchd-f hi- 
reanach fein, a'ta 'g an fuidheacha' fein chum leafacha' 
ami>eathafa uile, ag glaca' ^o minic gras mor na crabh- 
achd agus gradh na fubhailce tre 'n t facramaid ro 
f hìuntachd fo. 

O ! is iongantach gras foluichte an t facramaid Co\ 

% *s ailhne do kchd«f hireanach Chriofd amhain. Aeh 

C c % ui 



304 L E A N M H U 1 N C H R I S D. L. IV. 

ni 'n urruin fìos bhith aige na mi-chreidmheich agus 
traillean am pheacai' air fo. Ann 'fan t facramaid fo, 
tha gras fpioradalta air a thoirt, agus deanar an t fubh- 
ailce cailtefuas annsan anam aris; agus pilli' an fgiamh 
air a mio-mhaifea' le peaca, air ais aris. Tha 'n gras 
fo air uaireibh go mor, ionnas agus gu mothaich, cha 'n 
e 'mhain an inntin, tre paiiteas na crabhachd air tho'irt 
feachad ; ach fos an corp lag, an tuille do fpiona' 
neartmhcr. 

Ghidhea', 'fe an t abhar broin agus crùais ata againe, 

chion gu bithemid go meo-bhla agus go dearmadach 

agus nach tarruinear finn, chum Crioid ghabhaii ie tuitie 

teo-chridheachd; ann 'fam bheil dochas uiie agus toii- 

tineasan mhuintir re 'n fabhala' ag coi-fheafamh. Oir 

Ye eifean ar naomhachd agus ar fuafgal fa, 's eifean folas 

an luchd-cnairt agus mealtuin ihiorrui' nan Naomha. Is 

moran t abhar broin mar an ceudna, gu bheil go lionor 

ag gabhail fuim go beag do 'n diamhair lhlainteal fo, a 

deanamh aoibhneas air neamh, ag coimhead an t faoghail 

go lear. O ! air doille agus cruas cridhe an duine, nach 

'eil toirt aire na's moa air an tiolaca' do-labhaiiteach {o, 

a'ta tuiteam ann an dimeas uirre o a gnathach lathail fe. 

Oir na bithea' 'n facramaid ro naomh fo air a iom- 

raiteacha' ach ann aon aite 'mhain, agus air a choifreigea' 

le aon Sagairt amhain 'fan t faoghal : cia mor am 

togarleis ann faoilthu, ghabha' daoine orra gu dol chum 

an aite fin, agus ionnfui' leathaid Shagairt a bhuinea' 

cìo Dhia ; chum agus gu faicea' iad na diamhairean 

diadhai' air an ard-mhoila' ? Ach nois is iionmhor Sa- 

gairt a'ta deanta, agus ofFralar Criofd fnas ann iomad 

aite : chum gur moa thaifbeinea' gras agus gradh Dhea 

do 'n duine, mar is farfaine ata commanachd air a 

igaoilea' feadh an t faoghail. Euidheachas gu robh 

dhuitfc 



C.U.* LEANMHUIN CHR10 3D. 205 

dhuitfe lofa mhaith, am Baachaile fiomù' , a dheonaich 
arbeathacha,' finn ata bochd agus 'n ar coigreich, le do 
Chorp agus d' Fhuil phrifeal : agus chum gabhail nan 
diamhairean fo, tha eadhon labhairt do bheoii arai' 
fein *g arcuirea' fa, ag ra : Thigeibhfe uile 'a m' ionnfui' 
fe, a'ta re faothair agus fo euìlaich throm, agus bheir 
mife fois dhuibh. 



C A I B. II. 

Gu bheil Maithcas mor, agits Gradh Dhea air an taifùeanc? 
'mach do 'n Duine anns an t Sacramaid fo+ 

Guth an Deifciohùh 

>~pHIGHEAR.NA ! ag cuirea' m' earbs ann do mhaith- 
eas agus do throcair mhor, thigeam air m' adhairt go 
eaflainteach gu moSlanuidheor, go ocrach agustartmhor 
gu tobar na beathai, go feamach gu Riogh na neimh, 
mar lheirbheafach gu Thighearna fa, mar chreatoir 
gu Chrnthadoirfe, mar neach air f hagaii gu m' f hear- 
folais gaolach. Co as ata fo dhamh, gu 'n tigea' tu 
'a m' 'ionnfui' fe ? Co e mife, chum gu 'n tuga' tu thu 
fein dhamh ? Cionnas dfheudas an leathaid do pheac- 
coir teachd 'n a do lathair ? Agus cionnas ata thufa 
deonacha'teachd ionnfui'am pheaccoìr ? Is aithne dhuit 
do fheirbheafach, agus tha fios agad nach 'eil neo-ni 
do mhath aige anna fein, fa 'n tuga' tu an fochair fo 
dha fa. Air an abhar fin, tha mi 'g aideacha' mo 
fhuarachd fein, agas ag aidmheilea' do phailteis fe; 
mollam do mhaitheas, agus bheiream buidheachas dhuit 
airfon do gradh ro mhor. Tha thu deanamh fo air 
fon do fga fein, cha 'n an airfon mo thoiltineafan, ach 
chum gu 'm bithea' aithne na b' f hearr agam air do 

mhaitheas, 



ao6 L E A N M H U I N C H R I O S D. L. IV. 

mhaitheas, gu bithea' an tuille graidh air a dheonacha', 
agus gu bithea' an irifealachd na b' iomlain air a molla'. 
Uime fin, chion gu bheil 10 taitneach dhuit agus gu^n 
d' orduich thu e bhith mar fin ; tha d' aontucha* caomh- 
ail 'g am' thoileacha' mar an ceudna, agus b' aite leam 
nach bithea' m ! eafaontas na bhaca' air. 

O Iofa ro bhlafta agus lan do phailteis ! cia mor an t 
urram agus am buidheachas, maille re molla' bi-bhuan 
a'ta dligheach dhuitfe, airfon glaca' do Chuirp naom fa, 
a fheothas fa, cha'n fhaighear aon duine tha comafach 
air a luaithea ? Ach ciod air an fmuaineich mi anns an 
commanachd fo, ann mo dhluthacha' fa, chum mo 
Thighearna, d' a nach urra' dhamh go brach an t urram 
fin thoirt bu choir dhamh ; agus ghidhea' bn mhiarr 
leam a ghlaca' go crabhach ? Ciod air an fmuaineich 
mi na's fearra agus na's fallaine do m' anam, na bhith 
*g am ilfeacha' fein go iomlan ann do lathair, agus ag 
molla' do mhaitheas anabarrach fa thairies ormfa, O 
mo Dhia! mollam thu, agus ardaicheam thu air feadh 
na fiorruidheachd. Deanam tair orm fein, agus geilkam 
dhuit, 'g am chuirea' fein fios ann doimhneachd ma 
fliuarachd fein. 

Feuch! is tufa Naomh nan Naomha, agus is mife 
falachar nam peaccoirean. Feuch! ata thufa 'g aoma' 
a m ionnfui'fe, nach fiu fealtuin orm anuas. Feuch ! 
ata thufa tighin ugam, agus is aill leat bhith maille 
TÌum ; ata thu 'g am chuirea' chum do chuirm ; is aill 
leat biadh neamhail thoirt dhamh, agus aran nan Ain- 
geal re ichea', agus cha'n aran eile go deimhin, ach 
thu fein, an t aran beo, a thanaig nuas o neamh, agus 
tha toirt beatha do 'n t faoghal. 

Feuch! co as ata 'n gradh fo ag teachd amach, agus 
ciod am pailteas a'ta 'g a f hoilfeacha' ? Cia mor na 

buid- 



C II. LEANMHUIN CHRIOSD. 207 

buidheachafan agus na mollan a 'ta dligheach dhuit 
airfon na nithe fin ! Cia fallan agus tarbhach bha d' 
inleachd fa, an uair dh orduich thu fq ? Cia blafta agus 
aite an cuirm, an tra thug thu thu fcin feachad ann am 
biadh ! O cia iongantach d' obairfe Thighearna ! Cia 
comafach do chumhachdfa! Cia neo-mhearachdach d' 
fhirinn 'fe! Do labhair thu, agus rinnead iad, agus 
bha fin deanta a dh orduich thu. 

Is iusnach an ni e, agus toiltineach air creìdeamh B 
agus ag dol thaireis air tuigfe nan daoine, gu bithea' tufa 
Thighearna mo Dhia fa am fior Dhia agus Duine air do 
chumailfe go lear fo riochd beag arain agus f hion, agus 
ata air d' ichea' leis an f hear-ghabhail as eagmhais do 
bhith caite. B' aill leatfa Thighearna nan uile nithe, 
aige nach'eil feam air aon neach, tre d' fhacramaid 
fe tamh ghabhail annaine. Coimhead mo chridhe agus 
mo chorp gan fmala ; chum gu bith mi comafach air 
do dhiamhairean naomh fa dh iomraiteacha' go tric Ic 
coguis ghlan agus aiteas, agus fin ghlaca' chum mo 
fhlainte fhiorrui' fe, a fhuidheich agus a dh orduich thu 
go fonruichte air fon d' onoirfein mar chuimhneachah 
brioghor bi-bhuan. 

Bithea' aiteas ort o m' anam ! agus thoir buidheachas 
do'n Thighearna air fon an tiolaca' agus an t folais ro 
uafal arai', air a fagail dhuit ann glean nan deur io. 
Oir, cia minic agus dh airefeas tu na diamhairean fo, 
agus ghlacas tu Corp Chriofd; co trie fin ata thu 'g 
iomraiteacha' obair do fhaorfuin, agus nitear thu do 
chophairteicheor air toiltineafaibh uile Chriofd ; oir, ni 
traoghar gradh Chriofd am feafd agus ni moa tha mead 
z dhiolfa air a thirmeacha' go fiorrui'. Air an abhar 
fm, bu choir dhuit, thu fein uimeacha' chum {o, tre 
a-nuathacha' bitheanta treor a d' inntinfe, agus dia- 

mhair 



ao8 LEANMHUIN' CHRIOSD. L. IV. 

mhair mor na flainte cho'romaera' lc bcachda faicil- 
leach. Agus bu choir dha bhith a|r a f haicin leat, go 
minic agus their, no chluineas tu Aorruiri, bhith 
cheart go mor, go ur, agus go tlachdor dhuit, agus ghe 
gu bithea' Criofd air an la fin fein air a dheanamh 'n a 
dhuine, air tearnna' dha'fan toifeach gu broin na Oigh, 
bo mar gu bithea' fe fulana', agus ag bafacha' air an 
chran-cheufai' air fon fabhalas nan daoine. 

c a i b: iii. 

'Cu bhcil e tarbhach an Commanachd ghaball go fric. 
Guth an Deifciobuil. 

TJ*EUCH! thigeam 'ad' icnnfui' s' o Thighearna chum 
gu bithea' e go maith leam le do thiolaca' fa, agus 
gu deanar mife aite ann do chuirm naomh fa, a 
dheafaich thu o Dhea ! 'n a do mhilfeachd chum nam 
bochd. Feuch ! annadfa tha t iornlan, is choir, na is 
urra'dhamh mhiannacha' ; oir, is tufa mo lhiainte agus mo 
Ihaorfuin, mo dhochas agus mo neart mo thlachd agus 
mo ghloirfe. Uime fin dean aoibhneach air an la diu 
anam d oglaoich fein ; chion gu 'n thog mi fuas m' 
anam fa ugad; Thighearna lofa ! Is mian leam nois go 
crabhach, urramach do ghabhail fe. 'Se mo thogar fa 
do thoirtfe fleach gu mo thigh fe ; chum gu toillin do 
bheannachd fa mar Scacheufus agus bhith air m' aireamh 
ameafg cloine Abrahaim. Ata deidh aige m' anam 
air do Chorp, agus ata mo chridhe togara' bhith 
ceangailte ruit. 

Thoir thu fein thaireis dhamh, agus is leoir fin. Oir, 
as d' eagmhais fe, ni bith feam ann folas fam bith. 
Cha 'n urruin mi bhith as d' eagmhais, agus gan d' 
f hiofrachas, cha'n' eil e comafach dhamh bhith beo. Air 

aa 



C III. LEANMHUIN CHRIOSD. 209 

an abhar fin, is eigin dbamh dluthaca' ruit go tric, agus 
do ghabhail fe mar leigheas m'anaim, air eagal gu fan- 
aich mi fan t fiighe, ma bhitheas am biadh neamhail fo 
dhioth orm. Oir, amhuil fo, thuairt thu air uair, o Iofa 
ro throcaireach! ag feirmonacha' do 'n t fluagh agus ag 
leigheafa' eafiaintean fa leath. Ni'n aill feam an cuirea* 
air falbh gu 'n tigh fe air ocras ; air eagal gu bith iad 
ag fanancha' fan t flighe. Uime lìn ; buin rium fa air 
an achd cheudna, thufa a dfhag thu fein 'fan t facra- 
maid airfon folas nan crei^mheach, Oir, is tufa a-nua- 
thacha' blafla an anaim, agus an ti dh icheas thufa go 
fiuntach, bithi 'fe na chophairteich 'fna oirre air an ghloir 
fhiorrui'. Tha e go deimhin feamalach dhamfa, a' ta 
go minic ag tuiteam agus faileigea; gu'n a-nuathaiehin,- 
gu glanuin agus gu'n ìafuìn mi fein fuas tre urnuidhean 
tric agus aidmheiiean chum naomh ghlaca' do Chuirp fe; 
air eagal le a fheachna' na's faide, gu tuiteam o mo run 
naomh fuidheichte fe. 

Oir tha tuigfe an duine o oig fe 'g aoma' chum aa 
uilc, agus mar bithea' leigheas diadhai' 'g a chomhna', 
thuitea' an duine go grad ann nitheibh na bu mheafa, 
Air an abhar fin,tha 'n commanachd 'g atharruinea o'a 
olc, agus 'g a dhaingneacha' fa' fam mhath. Oir, ma'fe 
gu bheil mi nois go tric dearmadach, agus meo-bhla, 
an uair ata mi gabhail commanachd, no 'g ra' Aorruin ; 
ciod thachairear, mar gabhuin an leigheas fo, agus mar 
iarruin comhna' go mor fo ? Agus ghe nach' eil mi 
icmchui' air gach la chum commanachd, no fuidheichte 
chum Aorruin ag ra'; ach ni mi mo dhicheall chum na 
diamhairean diadhai' ghlaca' air aman iomchui', agus 
mi fein dheanamh mo chophairteich air gras go ro mhor. 
Oir is e fo aon priomh fholais an anaim f hireanaich, go 
fad agus ata fe dol air chuairt uaite 'fan chorp bhafmhor fo^ 
D d gu 



3io LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

gu bithea' fego tric ag cuimhneacha' air a Dhia fa, agus 
a ghaolach fa ghabhail le inntin chrabhach. 

Oaontachd iongantach doghaoilfe d' ar taobh fa! gu 
deonaichea' tufa Thighearna Dhia, Cruthadoir agus fear- 
beothachai' nan uile fpiorad, thighin cbum m' anam ro 
bhochdfa agus a ocras fa (hafucha' le d' uile dhiadhachd 
agus do dhaonnachd fa. O'n inntin fliona agus an t 
anam beannaichte ! a' ta toiltìn ortfa a Tighearna aguf 
a Dìa fa ghlaca' go crabhach agus ann do ghabhail fe 
bhith air a liona' le gairdeachas fpioradalta ! O cia mor 
an Tighearna a' ta e gabhail; cia ionmhuin an t oi- 
dheach a' ta e toirt afleach gu thigh ! cia cubhrui 1 fear- 
cuideach a' ta fe gabhail uige, cia dileas an caraid a'ta fe 
taogha'! ciaaluin, agus uafal am fear-nua-pofai' a' ta 
fe gabhaii le failte, agus re ghradhacha' roi luchd-ion- 
mhuin nile, agus re mhiannacha' ofcion gach ni re 'n 
togara! O m' f hear ionmhuin gaolach fa! bithea* neamh 
agus talamh le'n uile fgeadacha' fa 'nan tofd ann do 
f hianuis fe, oir, ciod fam bith dh ailne no mollai' 'ta 
acca, 'fan o dheonachd do phailteas ata e, ni'n arruin 
iad teachd chum maife d' ainmfe, air nach 'eii aireamh 
air a ghliocas. 

C A I B. IV. 

Gur lionmhor na Sochairean efta air an toirt àhoibhfe * 
ghabhas an Commanachd go crabhach. 

Cuth an D/ifc'wbuil. 

r-pHIGHEARNA mo Dhia fa! gabh romham Ie 

beannachaibh do mhilfe fein, chum agus gu toill 

rni teachd air m' adhairt go ciabhach, chum do fhacra- 

rnaid ard-ghraonach fa. Tog fuas mo chridhe ugad 

fcin, 



C. IV. LEANMHUIN CHRIOSD. 211 

feìn, agus fuafgail mife as an lundaireachd throrn fo. 
Fiofraich mi le do ghras ftainteil, chum go blafuin ann 
fpiorad do chubhruichdfe, a'ta 'na folacha' 'lan t 
facramaid fo, mar ann a lan tobair fa. Soilleireich 
mar an ceudna mo ihuilean fa ; chum amharca' air 
diamhaireachd go mor, agus neartuich mi gu fin 
chreidfin le creideamh gan teagamh fam bith. 'Se 
fo d' obair fein, agus cha'n e cumhachd an duine ; 'fe 
d' ordugh naomh ann, agus cha' n e tionfgal an c'uine. 
Oir, ni faighear aon neach comafach dhe fcin air fo 
thoghail, no thujgfin, a'ta eadhon ag toirt barr air 
geur-chuifeachd nan Aingeai fein. Am bith mife, air 
an abhar fin, 'taim mo phe accoir gan fhiu 'na m' uir 
agus na mo luath, comafach air ranfacha' fteach, agus 
air diamhaireachd go naomh agus go ard thuigfin ? 

Thighearna, ann neo-lochdach mo chridhe, le crei- 
deamh mhath dhaingean, agns ann umhalachd do d' 
ordugh, tha mi teachd 'a d' ìonnfui' fe le dochas agus 
urram; agus creideam go fireanach, gu bheil thu fein 
lathair 'fan t facramaid fo 'n a do Dhia agus 'n a do 
Dhuine, Is aill Ieat, uime fin, gu glacuin thu, agus gu 
ceangluin mi fein ruit ann gradh. Uime fin, guidheam 
do throcair, agus iarram ort gras fonruichte, chum fo 
thoirt dhamh, chum gu leaghar mi uile annad, agus gu 
'n ruithin thaireis le do ghradh fa ; chum nach firin co- 
furtachd fam bith o ni air bith eile. Oir, is 'fe 'n fa- 
cramaid ard-fhiach-mhor fo, fiainte an anaim, agus an 
chuirp, leigheas gach eaflainte fpioradalta, leis an flan- 
uichear mo chiontan, frianar mo dhroch-fhulanas, leis 
an tugar buaidhe air na buaireibh, no leis an deanar na's 
lugha iad ; Ieis an dortar afteach an tuille grais, leis 
am meaduichear an t fubhailce cheana air toifeacha', 
Dd} leis 



atft LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. i 

leis an daingneichear creideamh, neartuichear dochas 
agus leis an lafar fuas agus finear an gradh. 

Oir is lionmhor gach math a thug thu feachad agus 
a'tathu fofd go minic ag toirt do do mhuintir ionmhuin, 
a'ta gabhail an chommanachd gocrabhach; o mo Dhia, 
fear-glacai' m anaim, leafaicheor laigfe an duine, agus 
fear-toirt gach uile folais o'n leath fteach ! Oir tha thu 
dorta' annta folais lionmhor, chum an cumail fuas fo'n 
ioma triobloid fe, agus tha thu 'g an togail fuas o dhoimh- 
neachd an leigea' fios fein, chum dochas do dhiona' fa, 
agus tha thu 'g an a-nuathacha', agus 'g an foilleireacha' 
fa le nua-gras o'n leath-fteach ; chum agus gu faith iadfan 
iad fein, an deidh laimh, a bha roi commanachd fo 
churam agus gan teo-chridheachd fam bith, na's fearr, 
air dhoibh bhith air an chaochla', agus air an aotro- 
macha' leis am bhiadh agus an deoch neamhail fo. Agus 
ata thu uime fin, air an doigh fo beantuin re do mhuintìr 
thaoite fein ; chum gu 'n aideich iad go fireanach agus 
gu 'm mothaich iad go foìuifeach, cia ro lag a'ta fiad 
dhin fein, agus cia mor ata iad ag faotuin o do ghras agus 
do phailteas fa. Do bhri gu bheil iad dhia fein fuar, 
tirm agus neo-chrabhach, ach leatfa deanar iad durach- 
dach, funtach agus crabhach. Oir co neach a'ta dlu- 
thacha' go irifeal chum tobar na milfe, nach giulain leis 
air falbh beagan do bhlafdachd ? No co neach a'ta fea- 
famh lamh re teine mor, nach 'eil ag mothacha' beagan 
teas o fin ? Nois is tufa an tobar do ghna lan, agus ag 
dol thaireis, an teine do ghna ag lafa', gan chaithea' gQ 
brach. 

Air an abhar fin, mar'eil e ceaduichte dhamh tar- 
ruinea' as iomlanachd an tobair, no ola' gu mo thoilea- 
chas ; ghidhea' cuiream mo beul ri beul na pioba neamh- 
ail £o ; chum anns an chuid is lugha, gu glacuin braon 

beag 



C.IV. 'LEANMHUIN CHRIOSD. 213 

beag o fìn, chum mo thart fa aotromacha', chum agus 
nach tirmeachear mi go iomlan fuas. Agus mar feud 
mi bhith go lear neamhail agus air theinea' mar Chearu- 
buin agus Shearaphaim ; acli ni mi mo dhicheall chum mi 
fein thoirt gu crabh, agus mo chridhe dheafacha' airfon 
lafair bheag eigin fhaotuin do 'n teine dhiadhai, tre 
glaca' irifeal an t facramaid fo ag toirt na beathai. 
Agus ciod fam bith tlia dhioth ormfa, o Iofa mhaith, 
agus Ihlanuidheor bheannaichte! dean fa fuas e ann do 
phailteas agus do mhaitheas, a dheonaich gach uile 
ghairmea' d' ionnfui' fe, ag ra. Thigeibhfe 'a m' ionn- 
fui' fe uile a'ta re faothair agus fo throm euliaich, agus 
bheir mife fois dhuibh. 

Tha mife go deimhin re faothair ann fallas m© ghnuis 
fein, agus fo phiana le mulad mo chridhe', air 'm an- 
tromacha' le peacaibh, gan fhois le buaireibh, air mo 
iharacha', agus air mo cheangala' le ioma droch-ardan ; 
gan aon agam a chuideicheas, no fhaoras mi, no a ni 
mi ilan, ach thuf' amhain mo Thighearna Dhia, mo 
Shlanuidheor, ris am bheil mi 'g am earbfa' fein agus 
na bheil agam, chum gu gleath thu mife, agus gu 'n 
toir thu mi chum na beathai (hiorrui'. Gabh mife air- 
fon mollai' agus gloir d' ainmfe ; a dh uimeich do Chorp 
agus d' Fhuil chum biadh agus deoch dhamh. Deonaich 
dhamh o Thighearna Dhea mo fhlainte fe ! gu fas gaol 
na crabhachd annam tre taoghal tric do dhiamhai» 
reachd fa. 



C A I B. V, 



214 LEANMHUINCHRIOSD. L. IV. 

C A I B. V. 

Air Feothas an t Sacramaid, agns air an Inmhe Shagairtescb. 
Guth an Deifcìohùl. 

(~ì HE gu 'm bithea' agad gloinnead nan Aengeal, agus 
naomhachd naoimh Eoin Baifde ; cha bhithea' tu 
toiltineach air an t facramaid fo ghlaca' no lamhacha'. 
Oir cha !n 'eil coir aige toiltineafan air bith nan daoine 
air fo choifeirgea' na gu 'n lamhaichea' duine facramaid 
Chriofd, agusgugabha' fe aran nan Aingealmar bhiadh. 
Is mor an run-diamhair fo, agus feothas nan Sagairt d' 
an tugar fin, an ni nach do dheonaichear do na 
Aingealaibh ; oir is 'fan aige na Sagairtean amhain, go 
dligheach air an orducha' 'fan Eaglais, tha cumhachd 
an Aorruin 'g ra', agus Corp Chriofdchoifreigea'. Se 'a 
Sagairt go deimhin Minifdear Dhea, ag gnathacha' focuil 
Dea tre aithne agus orducha' Dhea : Ach 'fe Dia ann 
fin,an t Udar arai', agus am Fear-obair neo-fhaicfineach 
d'am bheil gach ni is àill leis fo gheili, agus d'am bheil 
gach uile ni freagarach a'ta fe 'g aithnea'. 

Air an abhar fin, is coir dhuit an tuille creideas thoirt 
do'n Dia uile-chumhachdach anns an t facramaid ro mhath 
fo, na do d' thuigfe arai' fein, no do chothar faicfineach 
fam bith eile. Agus uime fin, is eigin dhuit bhith ag 
dluthacha' chum na obair fo, maille re mor eagal agus 
urram. Thoir an aire dhuit fein agus faic, crend an 
gne minifdrealachd a thugad dhuit tre cuirea' lamhan 
an Eafbuig ort. Feuch do rinnear thufa 'n a do Shag- 
airt agus coifruigte chum an Aorrnin ag ra'! Feuch anois 
gu'H ofiàrail thu fuas iobairt do Dhia na h am iomchuì* 
fein, agus gu'n taifbein thu thu fein go neo-choireach. 

Cha 



C.V. LEANMH UIN CHRIOSD. ax$ 

Cha d' aotromaich thu d' eullach, ach tha thu nois cean- 
gailte le bann na's tinne an ealain, agus fo cheangal an 
tuillead iomlanachd agus naomhachd, Bu choir do'n t 
Sagairt bhith fgeadaichte ieis gach uile fubhailce, thoirt 
cafamlair na deagh bheathai' do luchd-eile. Cha bu 
choir d'a chonaltra dheanamh reir flighe tuathach agus 
gnathach nan daoine, ach mar-ris na Aingealaibh air 
neamh, no maille ris na daoineibh iomlan air thalamh. 
'Se 'n Sagairt coduichte ann eideibh naomh fa fear- 
ionaid Chriofd, chum urnuidh dheanamh ri Dia araon 
air a (hon fein agus airfon an t fluaigh goirifeal, air modh 
3. chuingne, Tha cothar na crois aige, araon air a chul- 
'aobh agus air a bheul-'aobh, chum cuimhneachan do 
ghna air fulanas Chriofd. Tha e giulana' na crois air a 
bheul-'aobh'na eide fe,chum gu'n amhaircea' fe go dich- 
callach air lorga cois Chriofd, agus gu'n foluimea' fe, 
eifean leantuin go durachdach ; o chul 'aobh tha e co- 
tharuichte leis anchrois, chum gu giulainea' eifean airfon 
Dea go caomh gach uile gne triobloid a thig air o luchd- 
eilc. Air a bheul-'aobh tha e 'g iomracha' na crois, 
chum gu caoinea' fe a pheacan arai' fein, air a chul 
'aobh, chum gu guillea' fe tre truas airfon peacan luchd- 
eile, agus chum gu bithea' fìos aige e fein bhith fuidh~ 
eichte mar mheadhon eadar Dia agus am peaccoir ; ni 
mo bu choir d'a fgurachd do urnuidh agus offrail thoirt 
fuas gus am faith e gras, agus an trocair a'ta e 'g iarra'. 
Antra'ta'n Sagairt ag ra'na Aqrruin,a'ta e toirr onoir 
do Dhia, ag deanamh nan Aingeal aoibhneach, agus 
toirt fois do na mairbh, agus 'g a dheanamh 'na choph- 
airteich air gach ni 'ta math. 

C A I B. VI. 



2Ì6 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

C A I 8. VI, 

Jartas ìomchui thaobb Ceufnachd' roi Commanachd, 
Guth an Deifciobuil. 

HPHIGHE ARNA, an uair fmuaineicheas mi air do ro 
fheothas fa, agus air mo ro fhuarachd fein, tha 
mi fo throm-chri' go mor, agus air mo naracha' annam 
fein ! Oir, mar tig mi d' ionnfui', tha mi teichea' o'n 
bheatha, agus ma dh eallas mi fleach go neo-iomchui', 
tuitea' mi fo dochorruich. Ciod air an abhar fin' ni mi, 
o mo Dhia, m' f hear-comhna', agus m' f hear-comhairle 
ann m' uile eigeanaibh ! 

Teagaifg thufa dhamh an flighe direach, cuir romham 
cieachda gaorraid eigin iomchui', airfon cornmanachd 
naomh : oir, ata e feamail dhamh fios bhith agam, ciod 
an doigh air am bu choir dhamh mo ehridhe ullann- 
acha' dhuitfe go crabhach agus go urramach, chum do 
fhacramaid ghabhhail go flainteil, no fos chum otFarala" 
fuas na iobairt mhor agus dhiadhai' ìb. 

C A I B. VII. 

Air Ranfacha' mach na fein Choguis arai\ agus air Run 
Ieafachai' na Beathai\ 

Guth an D-eifciobuiL 

/~\SCION gach uile ni, is choir do Shagairt Dhea teachd 
^"^ air adhairt chum, coifreigea' chum lamhacha' agus 
chum glaca' an t facramaid fo, le ard-irifealachd cridhe 
agns urram iofal, maille ri lan creideimh, agus le run 
cliadhai* onoir Dhea. Ceufnuich go dichealleach do 

choguis, 



C.VII. LEANMHUIN CHRIOSD. 217 

choguis, agus reir do chomais nigh agus glan i, Ie fìor 
bhron agus aideacha' irifeal; ionnas agus nach bith neo- 
ni trom agad, co fad agus is leir leat a bheir ais-ghearra' 
coguis dhuit, no bhacas do fhaor-dhol aiteach. Bithea' 
airreachas ort airfon do pheacan fa uile go coitchionta ; 
agus go fonruichte bith re caoithea' agus fo throm 
mhulad airfon do chiontan lathail, agus ma 'fe gu cead- 
aich an t am e, aideich doDhia ann uaigneas docbridhe, 
truaidhean uile do dhroch-fhulanafan. 

Bith ag ofnacha' agus re mulad ; chion gu bheif thu 
fofd go feolmhor agus go faoghaita, agus neo-chlaoìte 
annd'ardanaibh fe, go lan do ghìuafdan nan ain-mhiana, 
go neo - fhaicilleach air na ceadfaidheibh o'n leath- 
amuigh, go tric air do rioba' le ioma faoìlfmeibh faoin, 
go mor air d' aoma' chum na nith-e o'n leath-amuigh, 
go dio-chuimhneach air na nitheibh o'n taobh-afteach, 
go aotrom chum gair-fanaid agus mirea, go dur chum 
frutha' na deoir agus tuirfe-cridhe : go claon chura 
lafTacha' agus toileachas na feola, go leafg chum cruas 
àgus durachdas, go neonoch, chum nua-fgeoil eifdeachd 
agus nithe maifeach f haicin : go rag, chum na nithe 
fuarach agus iofal ghabhaii fo laimh ; go fanntach air 
moran bhith agad, go caonta chum toirt feachad, go 
greamach chum cumail agad fein, go ubbuin ann fean- 
achas, go neo-chomafach air bhith famhach, go ro 
mhio - fhuidheichte ann beufaibh, go dian ann do 
ghniomharaibh, go geanach aig biadh, go bothar chum 
focul Dea, go grad chum fois, go mairnealachd chum 
faothair, go mofgalach chum faoin fgeoil, go cadalach 
aig na fairean naomh, go eabhagach chum crioch 
chuirea'air d'urnuidh, go feacharanach chum aire thoirt, 
go mio-churamach ann an 'g ra' d offaig fe, go meo- 
bhJa ann 'g ra' na Aorruin, go tirm ann am comman- 
E c achd 



21S LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

achd, go eallamh fo fheachran-inntin, go tearc, lan 
fmuaineichte annad fein, go furafda air do ghluafa* 
chum feirg, go deas air ciontan luchd-eile ghlaca', go 
claointe chum bhreathanas thoirt, go gailleach ann 
cronnacha', go aoibhneach ann foirbheas, go lag ann 
do-(hoirbheas, go minic ag cuirea' romhad ioma nithe 
math agus ag dheanamh ro bheag. 

Air dhuit fo y agus coirean eile aideacha' agus an 
caonna' le bron agus mio-thoileachas mor thaobh do 
laigfe arai' fein ; cuir run laidir romhad do bheatha fa 
leafacha', agus fafa' ann fubhailce. Ann fin, le lan 
mhifneach agus le d' uile thoil, thoir fuas thu fein gu 
onoir m' ainmfe air Altair do chridhe, mar iobairt 
bhi-bhuan, tre bhith ag earbfa' riumfa go fireanach 
araon do chorp agus d' anamfa ; chum agus mar fin, 
gu toill thu teachd chum iobairt ofFarala' do d' Dhia fa^ 
agus facramaid mo Chuirp fe ghlaca' go flainteil. 

Oir cha'n 'eil offaral air bith na's fiach-mhoire, no 
leoir-Ihafacha', no na's moa chum nighea' air falbh nan 
peaca, na neach e fein thoirt fuas go glan iomlan d» 
Dhia, maille re offaral Cuirp Chriofd, anns an Aorruin, 
agus anns an chommanachd. Na deana' 'n duine, na 
bheil 'na chomas fa, agus na gabha' fe airreachas do 
rirea' ; go minic agus thig e air adhairt m' ionnfui' fc 
airfon mathanais agus grais. Mar is beo mife, deir an 
Tighearna, cha'n aill leam bas am pheaccoir ; ach na's 
t»cha gu'n iompaichear e agus gu'm bithea' fe beo ; do 
bhri nach cuimhneich mi air a pheacaibhfe na's faide, 
ach maithear dha iad uile. 



CAIB. VIII. 



C.VIII. LEANMHUIN CHRIOSD. 219 



C A I B. vnr. 

Air Offral Chrlofd alr a Chrann-cheufai', agus air a Tboirt 
fuas fein. 

Guth an Deifciohtil. 

"JV/fAR thug mife mi fein go deonach fuas do Dhia 
an Athair air an chrann-cheufai', le mo lamhaibh 
fgaoilte agus mo Chorp lom-nochda airfon do pheacan 
fa, ionnas agus nach d' f hagar aon ni annam, nach do 
thiondar ann iobairt, chum cofga'naCoruichDhiadhai': 
Amhuil fin is eigin dhuitfe thu fein thoirt fnas dhamh 
fa go toileach, mar offral naomh agus glan, gach la 
anns an Aorruin, le d' uile ghaol agus do fpiona' go fad 
agus is urruin thu. Ciod an tuille a'ta mi 'g iarra'ort; 
ach gu'n ionfaichea' tu thu fein thoirt fuas dhamh go 
lear? Ciod air bith, bhar ort fein a'ta thu toirt feachad, 
ni bheil fuim agam de, chion nach e do thabhairteas 
a'ta mife 'g iarra', ach thu fein. 

Mar nach bu leoir e dhuit, gach uile ni bhith agad 
as m' eagmhais fe, amhuil fin cha toileich e mife, ciod 
fam bith a bheir thu feachad, mar toir thu thu fein 
feachad. OiFrail thu fein dhamfa agus thoir thu fein 
iuas go iomlan airfon Dea, agus bithi' d' offral fa 
taitneach, Feuch ! thug mife mi fein fuas go iomlaa 
do'n Athair air do fhon fa ; thug mife mar an ceudna 
mo Chorp agus m' Fhuil fe ann am biadh, chum gu' m' 
bu leatfa mife go iomlan agus gu'm bu leamfa thufa do 
ghna. Ach ma 'fe, is gu feafamh thu air do bhonn 
fein, agus'nach toir thu thu iein fuas go toileach, gu 
m' aill fe, ni'm bheil an t offrail lan, ni mo bhitheas 
aontachd iomlan eadar- ruin. Air an abhar fin, bu choir 



%%6 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

do d' ofFral dheonach fa dhiot fein' gu lamhan Dea, dol 
roi d' uiie obair fe, ma 's aill leat faorfuin agus gras 
f haotuin. Oir, air an abhar fo, tha co beag do fluagh 
air an deanamh foilleireichtc agus faor o'n leath-afteach, 
chion nach aithne dhoibhfe iad fein aich-euin go iomlan. 
Ach tha mo bhriàthair fe daingean, mar cuir neach 
cul ris gach uile nì, cha'n urruin e bhith na dheifciobul 
agamfa. Air an abhar fin, ma's maith leat bhith 
mar dheifciobul agamfa, offrail thu fein fuas dhamhfa 
maille re d'uile ghaolfa. 



C A I B. IX. 

Gur colr dlmine Sinn fein agus giach Ni a'ta againe 
thoirt fuas Do Dhia^ agus guidhea' airfen gach uile. 

Guth an DeifciobuiL 

HHHIGHEARNA, is leatfa gach uile, a'ta air neamh 
agus bhos air thalamh. Is ro mhian leam mi fein 
thoirt fuas dhuitfe mar offrail deonach, chum gu'm bu 
leatfa mife do ghna. Thighearna ofFralam m.i fein dhuit 
air an la diu ann neo-lochdachd mo chridhe fe, mar 
fheirbheafach bi-bhuan, chum do riaracha' fa, mar 
iobairt mollai' mhairreanach, gabh mife maille ris an, 
offral naomh fo do Chuirp phrifcol fa, a 'ta mi toirt 
fuas dhuit air an la diu, an lathair nan Aingeal ag 
feafamh go neo-fhaicfineach ann fìn, chum gu bithea' 
i airf >n mo fhlaintfe agus flainte do mhuintiife uile. 

Thighearna! tairgeam dhuit m' uile pheacan agus 
mo chiontan, a rinn mis' ann do lathairfe, ann lathair 
d' Aingeilfe, o'n cheud la air an robh mife comafach 
air peaca dheanamh gus an la diu, ann fo air Altair 

do 



C. IX. LEANMHUIN CHRIOSD. aai 

do fhio-chainte fe, chum gu loifgea' agus gu claoithea' 
tu iad uile as, le teine do gvaidhfe, agus chum gu'n 
arraichea' tu air falbh uile fmala pheacai', agus gu glana' 
tu mo choguis o gach uile ciont, agus gu'n aifigea' tu do 
ghras dhamh a chaill mife le peaca, tre mathanas lan 
thoirt dhamh fan iomlan, agus mo ghlaca' go trocair- 
cach chum poga' na Go-chainte? 

Ciodisurruin mi dheanamh airfon mopheacanfa; ach 
an aideacha' go irifeai agus an caoithea', agus gan tamh, 
do throcair iarra' air an fon. Guidheam ort, eifd rium 
ann do throcair 'fan aite fam bhcil mi feamfamh an do 
lathairfe, o mo Dhia fa ! tha mo pheacan go lear 'g am' 
ro mhio-thoiieacha' , cha'n aill leam go brach bhith 
ciontach annta, tha mife bronach air an fon, agus 
bithi' mi bronach go t'ad agus bhitheas mife beo : 
tha mi toileach air peanas dheanamh air an fon, 
agus diola' air an fon, go fad agus is urruin mi. 
Thoir mathanas dhamh, o mo Dhia ! laogh dhamh mo 
pheacan fa, air ghaol d' ainm naomh fa, tearruin m' 
anam fa a fhaor thufa le d' Fhuil prifeol fa. Feuch! 
ataim 'g am' earbfa' fein re do throcair fe, agus 'g am' 
thoirt thaiieis ann do lamhaibh fe! Buin num reir do 
mhaitheas, ni ann reir m' aingidheachd agus m* 
eafaontas fa. 

Tairgeam dhuit mar an ceudna gach math a 'ta 
agam, ghe gu bheil e ro bheag agus neo-iomlan, chum 
gu dean thu na's fearr e, agus gu'n naomhaich thu e; 
chum gu bithea' fe ciatach agad agus gu'n deana' tu 
c taitneach dhuit fein, agus gu'n deana' tu e na's 
fearr agus na's fear do ghna ; agus fos chum gu'n tuga' 
tu mife a'ta leafg agus na mo thruadhan gan fheam, 
chnm crioch mhath agus ihona. 

Bheiream 



22t LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

Bheìream dhuit fuas fos togara' diadhai' uile nan 
crabhach ; bochdpinean moPharantan, mo chairdean, mo 
bhrathairean,mophiuthraichean agus mo luchd-ghaoilfe, 
agus feam an dream fin a rinn math a dhamfa, no do 
luchd-eile air fga d' ainm fe, no iadfan a dh iarr orm 
agus a mhiannaich, gu 'n ofFraìuin fuas urnuidhean agus 
.Aorruinean air an fon fein, agus gach uile a bhuineas 
dhoibh, co acca beo fofd 'fan fheoil no dfhag iad tre 
bas an faoghal fo ; chum gu mothaich iad uile comhair 
do ghrais fe, comhna' do (holais, diona' o chunnardaibh, 
fuafgal © phiantaibh agus chum, air dhoibh bhith air an 
faora' o gach uile olc, gu 'n toir iad le aoibhneas mor 
bhuidheachas dhuit. 

Tha mi toirt fuas dhuit fos m' urnuidhcan agus 
iobairt choi-reite, air an fon fa go fonruichte a rinn eacoir 
orm ann ni fam bith, a chuif mi fo bhron, no a thug 
tair dhamh ; fos air an fon fa uile, air na chuir mi mulad, 
notriobloid, no air an d' rinn mi dochan, nod' an tug 
mi mafla air uair fam bith, le briathraibh, no ghniomh- 
araibh, le fios no gan fhios, chum agus gu 'n tuga' tu 
mathanas dhuinne ann ar peacaibh agus ar ciontaibh 
ann aghai' cheile. Thighearna, thoir amach as ar cridh- 
cachaibh gach uile amharas, fearg coruich, agus gach 
uile coi-ftri, agus ciod fam bith is urra' an gradh chiuirea', 
agus an gaol brathaireil dheanamh na's lugha. Dean 
trocair Thighearna, dean trocair air an dream a'ta 'g 
ìarra do throcair. Thoir grasdo 'n dream a'ta feafamh ann 
feam air; agus deonaich gu bith finne fiuntach air do 
ghras mhealtuin,agus gu faidh finn am bheathafhiorrui'* 



CAIB. X. 



C. X. LEANMHUIN CHRIOSD. 



C A I B. X, 

Cha »' eil an Commanachà naomh re bhith air fhagail go , 
furafda. 

Guth an Deifciobuil. . 

TS coirdhuit go minic, ruithea' chum tobair an ghrais 
agus na trocair dhiadhai', chum tobair am mhaitheis 
agus an uile ghloineid, am fad agus dfheudas tu bhith 
air do lhlanacha' o d' fhulanaibh olc agus do chiontaibh 
fe, agus chum gu 'n deanar thu na's laidire agus na's fai- 
cilleiche air buaireibh agus ceilg an Diobhail. Air do 'n 
namhaid fios bhith aige air an tora' mhor agus an leigheas 
a'ta 'fan chommanachd, tha e deanamh uile dhicheali 
air gach feol agus fath^ go fad agus is urruin e, chum na 
fireanaich agus am mhuintir chrabhach bhaca' agus an 
tarruinea' air an ais uaidhe. 

Oir, an tra tha cuid 'g an ullamhacha' fein chum ara 
chommanachd naomh, ata iad ag fulana' ionnfuidheara 
na's meafa Shatain. Tha 'n fpiorad aingi' fo, mar ata e 
fgriobta ann Iob ; ag teachd ameafg mic Dhea, chum an 
cuirea' fo bhuairea' le mhio-run gnathaichte fe, no chum 
an deanamh lag-mhifneach agus lan do thriobloid; 
chum le foj gu 'n traogha' fe an crabh, no le ionn- 
fuidheibh, an creideumh fa thoirt uatha, chum agus g« 
s n treig iad an commanachd, no ann fan chuid is lugha, 
gu 'n tig iad d* a ionnfui le meo-bhlas. Ach cha *n 
fheudar fuim dheanamh do cheilg agus do bhuaireibh, 
bithea' iad cheart go grainealach agus go falach agus is 
lu-ruin iad bhith, ach is eigin a ionnfuidhean fa uile 
bhith air an tiligea' air an ais, air a chean fein. Is coir 
tair agus fpid dheanamh air antraddair ; ni moa iscoir 

an 



aa4 LEANMHUTN CHRIOSD. L. IV. 

an commanachd naomh leigeal thaireis airfon ionn- 
iuidhean fa, agusna gluafdan a'ta fe 'g abhara' annta. 

Is tric mar an ceudna tha cuid air am baca' le ana- 
curam air crabh bhith acca, agus le iomaguin m' an ai- 
deacha'dheanamh. Lean ann an fo,chomhairle an dream 
ghlioc, agus cuir uaite gach uile iomaguin agus aincheifle ; 
oir ata fin ag baca' grais Dea agus ag millea' crabhachd 
nainntin. Na Ieig dhiot an commanachd naomh air- 
fon triobloid no dragh bheag fam bith ; ach rach go 
eallamh gu aideacha', agus thoir mathanas go toileach 
do liachd-eile 'n an uile chiontaibh ann d : aghai fe, 
agus ma thug thu oilbheam do neach fam bith, iarr 
mathanas go irifeal, agus bheir Dia rnathanas go toileach 
dhuit fein, 

Ciod am feam ann an finca' fada chuirea' ann d' aid- 
eacha', no dail chuirea' 'fan naomh commanachd? Glan 
thu feìn go luath, fgeath amach an nimhe air ball, dean 
cabhag ghabhail an leigtoeas fo, agus bithi' tu na's fearr, 
na ghe gu cuirea' tu dail fhad ann ; ma leigeas tu dhoit 
e, airfon an abhar fo diu, theagamh gu tig abhar na's 
moa'marach, agus air an doigh fo, feudae' tu bhith air 
do bhaca' re tamul fhada o chommanachd, agus fafa' 
na's neo-iomchui air a fhon. Go eallamh agus tha fe ann 
do chomas, crath dhiot an truime, agus an lcifg fo ; oir 
is ni gan abhar bhith fada fo bhuairea' agus fantuin ann 
triobloid; agus airfon na bacan lathail fin, bhith fea- 
famh air ais o na diamhaireibh diadhai'. Seadh, is mor 
an ciuirea' th' ann dail fhada chuirea' fan commanachd; 
oir tha fo go fjnathaichte 'g abhara' fuarachd mor. Mo 
thruaidhe! tha cuid mhuintir meo-bhla agus lafTach ana 
beufaibh, toileach air dail chuirea 'n an aidcacha' agus 
»g miannacha' gu'n cuirea' finea' 'n an commanachd 
fa; air eagal Ie fin, gu'n ceangalar iad chum an tuille 

c^faim gabhail dliiu fcin, 

Och ! 



C.X. LEANMHUIN CHRIOSD. 225 

Och! cia beag an gradh, agus cia lag an crabh a'ta 
acca fan, achuireas go furafdaan commanachd feachad ; 
agus cia fona ata eifean, agus cia taitneach do Dhia, 
a'ta beo mar fin, agus ag cumail a choguis ann leathaid 
do ghloinead, ionnas agus gu bheil fe deas air gach ia, 
airfon commanachd, na bitheai e ceadaichte, agus gu 'm 
feuda' e fin dheanamh gan bhith cotharaichte. Ach na'm 
fana' neach fam bith uaidhe ^thaobh irifealachd, 110 
abhair bacai' laghail, tha eifean re mholla' airfon a 
urram fa ; ach ma dh eallas leifg afteach air, bu choir 
diia e fein dhufga' fuas, agus na bheii 'na chomas 
dheanamh, agus co-cuiri' an Tighearna ri mhian fa air 
fon a dheagh thoilfe, air am bheii e feaituin go arai'. 

Agus an tra 'ta fe air a hhaea' go iaghaii, bithea' do 
ghna toil mhat'h, agus r'un diadhài' aige airfon ccm- 
manachd ghlaca', agus ie fin' cha bhith dioth torai' an 
t facramaid air. Oir feudae' gach uile neach crabhach, 
teachd air adhairt go flainteil agus gan bhaca' fam bith 
air gach uile ia agus uair ionnfui' commanachd fpiwrad- 
alta Chriofd ; ach ghidhea' fin, bu choir dha air laan 
arai' agus am fuidhaichte, maiiie ri nrram, Corp Fhir- 
fhuafgailfe ghabhail go facramaideaeh, agus bhith ag 
beachda' na's moa air moìia' agus onoir Dhea, na's 
tocha na bhith ag firea' a (holais arai' fein. Oir tha fe 
gabhailcommanachd go uaigneach,agusair a bheathacha' 
go neo-fhaicfmeach, go minic agus ata fe gairmea' go 
crabhach ann cuimhne diamhaireachd feoil-ghabhalais 
agus fulanas Chriofd, agus lafar e fuas le ghradh fa, 

An ti nach uimeich e fein, ach an uair tharruineas 
feifd am foigfe, no tha cleachd 'g a fparra' uige fin, 
bithi' fe go tric mio-uimeichte. Is beannaichte an ti 
a'ta 'g a thoirt fein fuas do 'n Tighearna mar iobairt, 
gotric agus their e Aorruin, no ghiacas e commanachd ; 
F f na 



S26 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

na bith tuille is fada, na fos cabhagach ann an ra' na 
Aorruin, ach thoir an aire air modh gnathaichte na 
muintir fin, cuid-ris am bheil thu beo: cha bu choir 
dhuit bhith fadalach no draghail do luchd-eite, ach an 
flighe gnathaichte choimhead, reir ordugh nan Uaehd- 
aran, agus cuir thu fein amach na's tocha chum tairbhe 
luchd-eile, na's moa na airfon do chrabh agus do gaol 
arai' fein. 

C A I B. XI, 

Gu bheil Corp Chriofd agus na Sgriopiuirean naomh ro 
fheamail air fon an Anaim fhireanaich. 

Guth an Deifciohuil. 

r\ Thighearna lofa 10 mhileis ! cia mor am milfe a'ta 
aige an anam chrabhach a'ta aig cuirm maille 
ruit air do bhanais, for nach 'eii biadh fam bith eile, air 
a chuirea' roimhe ri ichea', ach thu fein amhain a 
ghaolach fa, a'ta an tuiìle re thogara', na mianan nile 
a chridhe fe. Agus dhamhfa go deimhin bithi' fe na's 
blafta na na deoir thaoma' mach ann do lathair le tlas 
uile mo chridhe, agus maille ri Magdalaen chrabhach do 
chofan nighea' !e mo dheuraibh. Ach c'aite 'm bheil an 
crabh fo, c'aite 'm bheil dorta' pailte nan deur naomh ? 
Go cinteach ann do lathairfe agus ann lathair d' Aingeil 
naomhfa, gu 'm bu choir do mo chridhfe bhith air a 
lafa' fuas, agus bhith ag gula' le aoibhneas. Oir tha 
thu agam do rirea' lathair 'fao t facramaid ; ghe gu 
bheil thu foluichte fo riochd eile. 

Oir d' t'haicin fe ann do dhealra diadhai' arai' fein 
ìs ni e, nach b' urra' mo fhuilean fhulana', agus ni mo 
b' urra' an faoghaluile feafàmh roi foilfe gloir do mhoral- 

achd 



C. XI. LEANMHUIN CHRIOSD. 5.1J 

achd fa. Air an abhar fin, ann fo tha thu geillea' do 
mo laigfe; chion gu bheil thu 'g a d' fholacha' fein fo 
t facramaid. Tha e do rirea' agam agus mife toirt 
aora' dha, an ti a'ta na Aingeil ag aora' air neamh, ach 
tha mife ri fin fofd 'fan am fo tre creideamh, ach iadfan 
tre fealla' gan doilleir. Is eigin dhamhfa bhith toileichte 
ie follus na fior chreideimh, agus imeacha' inte, gus 
am bris amach la na dealra' fbiorrui', agus gus an leigear 
feachad fgailean nan comhara. Ach an uair thig ni fin 
a'ta iomlan, fgurai' gnathachd nan facramaid. Oir 
cha bhith feam aige an t fluagh bheannaichte 'fan 
ghloir neamhail air leigheas nan facramaid : oir tha 
iad ri gairdeachas gan chrioch ann lathair Dhea, ag 
amharca' air a ghloirfe, gnuis ri gnuis, agus air an cru- 
chaochla' o dhealra' gu dealra' eiie na Diadhachd do- 
thuigfineach ag blafa' Focul Dea, a rinnead 'n a Fhcoil, 
mar bha fe o thoifeach, agus ag mairrea' gu ihiorrui.' 

Ag cuimhneacha 1 dhamh air na miorbhuileibh fin, tha 
cadhon gach folas fpioradalta ag fafa' trom agus mair- 
nealach dhamh ; chion, am fad agus nach 'eil mife 
faicin mo Thighearna go foilleir 'n a ghloirfe, tha mi 
meafa' niar neo-ni gaeh ni a'ta mi faicin, no cluintin 
'fan t faoghal. Tha thufa o Dhea ! mar fhianuis orm, 
nach urra' aon ni folas thoirt dhamh, no ni fam bith 
cruthaichte fois thoirt ugam, ach thufa mo Dhia fa 
air am mian leam bhith beachda' air feadh na fiorruidh- 
eachd. Ach cha'n 'eil fo comafach, am fad agus tha 
mis' ag mairrea' 'fam bheatlia bhafmhor fo. Uime fin, 
is eigin dharah mi fein chleachda' le mor fhoighidin, 
agus mi fein chuirea' fo gheill dhuitfe ann m' uile 
thogaraibh fe. Oir dfheath do Naoimh feThighearna, 
a'ta nois re gairdeachas maille ruit ann rioghachd nan 
neamh, am fad agus bha fiad beo air thalamh, le 
F f % creideamh 



zz3 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

creideamh agus mor fhoighidin, air teachd do ghloirfe. 
An nichreid iad, a'ta mife creidfin, an ni 'fna chuir iad 
an dochas tha earbs agam ris ; an t aite gus an tanaig 
iad tre do gras, thu mi 'g earbfa' teachd' uige tre do 
ghras. Ack ann 'fan am fo lathair, imeichi' mi ann 
creideamh air mo neartucha' trid eafamlaireibh do 
Naoimh fe. Bithi' agam mar an ceudna, airfon mo cho- 
furtachd agus fdiura' beathai, do leabhraichean naomh 
fa, agus bhar air fin uile, do Chorp ro naomh fa mar 
leigheas fonruichte agns tearmuin. 

Gir tha mi mothacha' da ni ro fheamail dhamh anns 
am bheatha fo, agus as an eagmhais fe, bhithea' 'm 
bheatha thruadh fo do-ghiulainte dhamh; oir tha mi 'g 
aideacha' am fad agus tha mi cumtae ann gaintir a 
chnirp (6, da ni bhith feamail dhamh, eadhon biadli 
agus follus. Thug thu, air an abhar fin, dhamh, lag 
rhar ata mi, do Chorp naomh 'chutn beathacha' m' 
anaim agus mo chuirp fe, agus chuir thu d' fhocul fa 
mar lochran folluis do mo chofaibhfe. As eagmhais an 
dias fo, ni feudar leam bhith beo. Oir 's e focul Dea, 
follus m' anaim fein, agus do lhacramaid fe aran na 
beathai, agus feudai' fiad fos bhith gairmte mar dha 
•bhord fuidheichte, aon air an dara taobh, agus aon air 
an taobh eile, ann tigh beartais d' Eaglais naoimh fe. 
'Se t aon dhiu bord d' Altair naoimh fe, aige am bheiì 
an t aran naomh 'fe fin Corp prifeol Chriofd ; dara 
aon, bord an laigh dhiadhai', ann fam bheil an teagafg 
naomb, ag teagafga' na creideamh dhireach ag treor- 
acha' go daingean eadhon gu taobh afteach am bhrait 
fholnichte far am bheil Naomha nan Naomh. Buidh- 
eaclias gu robh dhuit Thighearna Iofa, follus an t 
folluis fhiorrui', airfon buird an teafgaifg dhiadhai', a 
-dhconaich thu dhuinne tre minifdiealachd do fheirbh- 

eafaich 



€. XI. LEANMHUIN CHRIOSD. S29 

cafaich fe, na Faidhean, agus na Abftoil agus luchd- 
teagaifg eile. 

Bheiream buidheachas dhuit o Chruthadoir, agus 
Fhir-iaorai' nan daoine ! a dheafaich fuipear mhor, 
anns na chuir thu romhuin re ichea', cha'n e t uan 
fgaileach, ach do Chorp agus d' Fhuil naomh fein, 
chum do ghradh fa fheuchuin do'n t faoghal : ag toirt 
aoibhneas do d' fhireanaicheibh uile le do chuirm 
naomhfa, agus 'g an lom-liona' fa le capan na flainte, 
anns am bheil taitneas aite na pharais, agus tha na 
Aingeil naomh re fcifd maille riunn, ach re blafdachd 
na's fona. 

O! ciamoragus urramach ata dreachd nan Sagairtean 3 
d' an tugar Tighearna na moralachd re choifreigea' le 
briathraibh naomh, a bheannacha' fa le 'm bileibh, a 
ìamhacha' fa le 'n lamhaibh fe, a ghlaca' fa le 'm beul 
fein, agus a fhritheala' fa do luchd-eile. O ! cia glan 
bu choir do na lamhan fin bhith, cia ionlaite am beul, 
cia naomh an corp, cia neo - choireach bu choir do 
chridhe an t Sagairt bhith ionnfui 'm bheil Udar na 
gloineid teachd afleach go minic ! Cha bu choir focuì 
teachd amach as beul an t Sagairt no neo-ni, ach an ni 
a'ta ionruichte, agus tarbhach, eifean a'ta glaca' go tric 
facramaid Chriofd. 

Bu choir da fhuilean bhith neo-lochdach agus geam- 
nui, a'ta air an gnathaca' Corp Chriofd fhaicin ; d' a 
lamhan bhith glan agus air an togail fuas gu neamh, 
a'ta cleachda' Cruthadoir neimh agus na talmhuin 
lamhacha'. Ris na Sagairteibh go arai' deirear 'fan lagh; 
Bitheibh fe naomh, oir ata mife bhur Tighearna Dia 
fa naomh. 

O Dhea uile-chumbachdach ! gu cuideichea' do gras fa 
Unne a ghlaca' Dreachd na Sagairteachd chum gu 

riaraichea 9 



230 LEANMHUIN C H R 1 S D. L. IV. 

naraichea' finne thu go fiuntach crabhach annsgach uile 
geamnuidheachd agus deagh choguis. Agus mar urruiu 
fmn ar beatha chaithea', ann neo-chiontas- go mor agus 
bu choir dhuinne ; deonaich anns an chuid is lugha 
gu caoin finn go dligheach na peacan a rinn finn, agus 
ann ann fpiorad na irifealachd, agusann run na deagh 
thoil, gu'n riaraich finn thu ua's durachaiche as fo fuas. 



C A I B. XII. 

■Gitr choir don Neach, a'ta gu Commanachd ghabhail e 
fein dheafacha' fi-chemhair Chriofdle Dicheall romhor. 

Guth an Deifciobiiil. 

T3 mife gradhoir na gloineid, agus fear-toiit gach 
naomhachd. Tha mife 'g iarra' cridhe glan, agus 
ann fin ata ionad mo thaimhfe, Dean deas air mo fhon 
ia, feomar mor ard-uimeichte, agusni mi an chaifg cuid 
juit, maille ri mo dheifciobuil Sc. Ma 's aill leat gu 
tigin ugad, agus gu fanuin maille ruit ; glan amach an 
fean Iabhuin, agus ionnla' ionaid comhnui' do chridhe. 
Druid amach as fia an faoghal uile, agus tuafaid nan 
nan uile olc, Suidh mar dhealbhain aonranach air mul- 
lach tigh, agus fmuaineich air do chiontaibh ann fearbhas 
d' anaimfe. Oir ata gach gradhoir ag uimeacha' an t 
fheomair is fearr agus is maifeiche airfon a ghaolaich 
ionmhuin fe ; agus le fo aithneichear gaol an ti a'ta 
gabhail afteach a dhream ionmhuin fein. 

Ach ghidhea' bithea' fios agad, nach urruin thu thu 
fein ullamhacha' go leoir tre toiltineas gniomh fam bith 
leat fein ; ghe gu bithea' tu 'g a d' uimeacha' fein re bli- 
ana go iouilan, gan fmuianeacha' air ni fam bith eile. 

Ach 



C. XII. LEANMHUINCHRIOSD. agi 

Ach ceaduichear c'mit tre mo ghras agus mo mhaitheas 
fa' mhain, teachd gu mo bhord fa, amhuil mar gu 
bithea' fear-iìrea' na deirc air a chuirea' chum heidh 
tra-noain duine bearteich; aige nach 'eil ni fam bith eiie 
re thoirt feachad airfon a ihocbairean ; ach amhain e 
feiu ilfcacha' agus buidheach'as thoirt dha. Dean na 
bheh ann do chomasfa, agus dean go dicheaiiach e, agus 
giac Crop do Thighearna is do Dhia gaoiacn. fa, a'ta deo- 
nacha' ceachd a d' lonnfui' fe ; cha 'n ann o cieachd no 
eigean, ach mailie ri gradh agus urram. ìs mife an ti 
a ghairm thu agus a dh aithne fin bhith deanta, ni mi 
fuas an nì a'ta dhioth ort, thig, agus gabh mife. 

An tra 'ta mife toirt dhuit gras na crabhachd, thoir 
buidheachas do do Dhia fa, cha'n ann, chion gur fiach 
thu fm, ach chion gu d' rinn e trocair ort ; mar 'ciifm 
agad, ach gu bheil thu' 'g ad' mhothacha' fein na's 
tocha tirm, feafamh re d' urnuidh, bith 'g ofnacha' 
agus ag buaia', agus na leig dhiot gus an toill thu mir 
no braon eigin do ghras flainteil fhaotuin. Tha feam 
agad fa ormfa, aeh cha'n 'eil feam agamfa ortfa : 
ni moa tha thn teachd gu mo naomhacha' no gu 
mo dheanamh na's fearr : Ach tha thu teachd chum 
gu naomhaichear thu troimfe, agus gu ceanglar thu 
rium ; chum gu faithea' tu nua-ghras, agus gu lafa' 
tu as ur gu Ieafaeha' beathai. Na dean dearmad air 
an ghras fo, ach leis gach uile dicheall, deafaich ào 
chridhe agus thoir afteach do ghaolach ugad fein. 

Cha'ne 'mhain gu bu choir dhuit thu fein uimeacha' 
airfon crabh roi commanachd, ach fos chum agus gii 
choimhìdea' tu thu fcin, go curamach anna, thaireis an 
t facramaid ghlaca' ; oir tha cheart uraid do churam air 
iarra' deidh laimh agus tha do dheafacha' crabhach air 
a fhirea' roi laimh. Oir is e coimhead math ann deidh 

laimh, 



23% LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV r . 

laimh, an deafacha' is fearr aris chum an tni'le grais 
fhaigheal. O fo go deimhin fagar an duirse go ro 
mhio-ihuìdheichte ; ma 'fe gu'n taomar air ball amach 
e chum folafan o'n leath-amuigh. Bheir an aire dhuit 
fein ma mhor bhruidhean, fan ann uaigneas, agus meaii 
do Dhia fa : oir tha eifean agad, nach urra' do'n t 
faoghal go lear thoirt uaite. Is irìife an ti, d'am bu 
choir dhuit thu fein thòirt go ioraian ionctas agus gu 
bithea' tu beo as fo fuas annamfaas eagmhais anchuram, 
is cha'n ann annad fein. 

C A I B. XIII. 

Gu y m bu choir do"n Anam chràbhach bbith ag miannacha 
le iiilc Chridbe, bhith ceangaiite re Crioj'd 'jan t Sa- 
cramaid. 

Citth an Dcifciobuil. 

r*\0 bheir dhamh Thighearna ! d fhaotuin leat fein, 
agus gu fofgailin dhuit mo chridhe go iomlan agus 
gu meallmn thu, mar is mian le m'anam, agus nach 
deana' neach fam bith tair orm, agus nach fealia', nach 
gluaifea' ni fam bith cruthaicìite mi, ach gu labhara' 
tufa rium amhain, agus mife ruitiè, mar is gnathach 
leis ara ghaolach labhairt re ionmhuinfe, agus mar 
charaid aig cuirm maille ri charaid fe ? Guidheam aii fon 
fo t is mian leam fo, gu 'n ceangalar mi ruit go iomlan 
agusgu tarruineam mo chridheogach nithe cruthaichte 
agus gu 'n ionfuichin tre commanachd naomh agus tre 
ra' tric na Aorruin, an tuille blas ghabhail air na 
nitheibh neamhaiL Och Thighearna Dhea ! cuine 
bhitheasmife go iomlan naifgte mailic ruit, agus fluigte 
fuas annad, air dhamh mi fein dhio-chuimhneacha' ga 

lcar? 



C. XIIL LEANMHUIN CHRIOSD. 233 

lear ? thufa annamfa agus mife annadfa, agus mar fin 
deonaich gu 'm T.airrea' finne mar aon ? 

Go deimhin is tu mo ghaolach fein, mo dhream 
thaoite fe ameafg non miltean, anns am bheil lan toil 
m' anaim fein, chum fois ghabhail re gach la d' a bheatha 
fa. Is tu do rirea' fear-deanai' mo fhio-chaintefe, anns 
am bheii an ard fhio-chainte agus am fois fhireanach : 
amach as am bheil faothair, agus bron agus aineis bi- 
bhuan. Is Dia foluichte thu do rirea' agus ni 'm bheil 
do chomhairle maille ris na daoi, ach tha do chonal- 
trafa mailie ris an dream irifeal agus neo-lochdactu O 
cia blafta do fpiorad fa Thighearna ; a dheonaich, chum 
do mhiifeachd thaifbeana' do do mhacaibh, iadfan 
bheathacha' le aran ro bhlafta teachd nuas o neamh ! 
Go deimhin cha *n 'eil tir fam bith eiie go mor, aige 
'm bheii an Dee fe go tean orra, mar ata thufa ar Dhia 
fa lathair aige d' niie chreidmheich fe, d' am bheil thu 
'g a do thoirt fein feachad re ichea', agus re mhealtuin 
airfon an folas iathail agus togaii fuas an cridhe gu 
neamh. 

Co tir eile 'ta ann go cliutach ris aa t fluagh chriofdui' ? 
Na co creatoir 'ata ann fo neamh go gradhach ris an 
anam chrabhach, a dh ionnfui' an tig Dia fein afteach, 
chum a bheathacha' le Fheoil ghlor-mhor fein ? O an 
gras do-labnairte ! O an deonacha' iongantach ! O an 
gradh anabarrach air thoirt go fonruichte do 'n duine ! 
Ciod e bheir mife do 'n Thighearna airfon an ghras 
fo, agus airfon gradh go neo-ghnathaichte ? Cha 'n 'eil 
ni ann, is urra' mi thoirt dha, no thoikicheas e na's 
fearr, na ma bheir mi fuas mo chridhe go iomlan do 
Dhia, agus a nafga' go tean ris. Agus ann fin bithi' 
luaghairdeachas mor air gach ni ann taobh-ftigh dhim, 
an uair bhitheas m' anam go iomian ceangaìlte ri Dia ; 
G g ann 



534 LEANMHUINCHRIOSD. L. IV. 

ann fin theire rium, ma bhitheastu maillerium, bithi* 
inife maille ruit ; agus bheir mife freagar dha : deonaich 
o Thighearna ! fantuin maille rium agus bithi' mife go 
toileach maille ruitfe, 'fe fo mo Ian togar, gu bithea' mo 
chridhe fe ceangailte ruitfe. 

C A I B. XIV, 

Aìr Togar lafarach corr Mhuintir ehrahhach chtm Corj> 
Chriofd ghalhail. 

Guth an Deifciobuil. 

f~\ Cia mor pailteas do mhilfe Thighearna a dfholuich 
thu do d' luchd-eagail fein ! An tra ata mi cuimh- 
neacha' air corr (hluagh crahhach, a'ta teachd chum do 
fnacramaid fe le crabh ro mhor agus gaol, ata mi go minic 
fo bhreifleach agus air mo naracha' annam fein, gu bheil 
mi dluthacha' go meo-bhla agus go fuar gu d' Altair fe, 
agus gu bord an chommanachd naomh : gu bheil mi fm 
ag fantuin go tirm agus as eagmhais gradh cridhe; 
nach 'eil mi go iomlan air mo lofga' ann do lathairfe 
mo Dhia ; no air mo tharruinea', agus air mo mothacha' 
go durachdach, mar bha ioma neach crabhach, nach b' 
urruin iad fein chumail o dheuraibh, tre 'n dian thogar gu 
commanachd, agus gradh mothachail 'n an cridheach^ 
aibhfe Ach bha fiad le 'n uile anamaibh an deigh ortfa 
Dhea am beo thobar, araon le beul, cridhe agus cuirp, 
gan bhvth comafach air an tart agus an ocras fa thraogha' 
no fhafacha', ann achd air bith eile, ach tre glaca' do 
Chuirpfe maille re gairdeachas agus gean fpioradalta. 

O ! 'fe teth chreideamh fhireanach na muintir fin, 
dearbh taicheil do lathaireachd naomh fa. Oir is aithne 
dhoibhfc do rirea' an Tighearna fa ann brifea' an arain, 

aige 



C. XIV. LEANMHUIN CHRIOSD. 255 

aige am bheil an cridhe fe lofga' annta go laìdir, c* 
Iofa! ag imeacha' maille riu. Is fada go trìc ata leathaid 
fo ghradh agus chrabh, gaol agusteas go mor uam. Dean 
iochd rium o Iofa mhaith, bhlafta agus ro ghrafmhor ( 
agus deonaich do d' fhear-deirc bochd, beagan do ghaol 
neartor do ghraidh fe mhothacha' air uairean, anns an 
commanachd naomh, chum agus gu neartuichear anti 
tuillc mo chreideamh, gu meaduichear mo dhochas ann 
do mhaitheas fa; aguschum agus nach caithea' an gradh 
as go brach, air dha aon uair, bhith air lafa' fuas go 
foirfe, agus air blafta dha am manna neamfeail. 

Ach tha do throcair lan comafach, air an ghras, 
eadhonis mian Ieamthoirt dhamh, agus air m' fhiofracha' 
fa go iochd-mhor ann fpiorad na durachdachd, an uair 
thig an la fin is taitneach ieat. Agus ghe, nach 'eil 
mis' ag lafa' fan uair fo le togar go mor, agus a'ta 
accafan aige am bheil an crabh fonruichte dhuitfe ; 
ghidhea', tre do ghras is mian leam an togar ceudna, 
air a lafa, bhith agam ; ata mi miannacha' agus ag 
guidhea' gu deantar mife mo chophairteich maille riufan 
uile do luchd-graidh durachdach fa, agus gu bithin air 
m' airearna' 'n an cuideachd naomh fa. 

C A I B. XV. 

Gu Iheil Gras na Crabhachd a'ir fhaìgheal tre Irlfealachcl 
agus Fein-aicheuinea\ 

Guth an DcifciobuiL 

TS coir dhuit gan lafTach, gras na crabhachd fhirea% 

agus iarra' go durachdach agus duil bhith agad ris le 

foighidin agus earbs, a ghabhail go taingealach, a 

chleatha' go irìfcal agus co-obair dheanamh leis go dich- 

G g % eallach 3 



^36 LEANMHUTN CHRIOSD. L. IV. 

eallach, agus aimfiragus modh an fhiofrachai' neamhail 
earbfa' re Dia; gus an toileich e teachd ugadfa. Bu 
choir dhuit go arai' thu fein ilfeacha', an uair nach 'eil 
thu mothacha', ach beag no neo-ni do chrabhachd o'n 
leath-afteach ; ach na bith air do thiligea' fios tuille is 
fada, no fo bhron mi-riaghailteach. Tha Dia toirt 
feachad ann aon tamul beag, an ni dhinlt e re aimfir 
fhada; agus air uiireibh tha e toirt feachad anns an 
chrioch an ni nach do dheonaieh e ann toifeaehd na 
urnuidh. 

Na tugar do ghna gras feachad go grad, agus na 
bithea' fe lathair reir na h aill : cha bhithea' fe fo- 
ghiulainte do anmhunachd an duine. Air an abhar 
fin, is eigin featha' ak gras na crabhachd ann dochas 
math agus le foighidin irifeal. Ach ghidhea', cuir as 
do leath fein e agus as leath do pheacaibhfe, an uair 
nach toirear dhuit e, na fos an uair bheirear go uaig- 
reach uaite e. Is beag an ni corr uairean, a bhachas 
no dfholuicheas an gras fo uainne ; ma's choir fin bhith 
gairmte beag na's tocha na mor a'ta baca' math go mor, 
ach ma dh arraicheas tu fo fein, agus ma bheir thu go 
iomlaa buaidhe air, air dha bhith beag no mor, bithi' 
do runfa agad a dh iarr thu, 

Oir cia laath agus is urruin thu thu fein liubharra' 
ftias do Dhia, le d' uile chridhefe ionnas agus nach iarr 
thu fo na fud chum do thoil-inntin fein, no mar is 
aill Ieat ; ach bhith 'g a do fhuidheacha' fein annfan 
go lear, gheabh thu thu fein ceangailte rifean ann. 
fioth ; chion nach bith fieo-ni na's blafta, no na's 
taitneiche dhuit mar bhitheas gean-math na toil dhiadh- 
ai' dhuit. Air an abhar fin, co fam bith neach a thogas 
fnas a run fa gu Dia le cridhe neo-lochdach agus a 
ghlanas e fein o gach gradh ain-cneafia agus o antlachd 

gach 



c. xv. leanmhuinchriosd; 23? 

gach aon ni cruthaichte ; bithi' eifean mar an ti ìs iom- 
chui', chum an gras ghlaca', agus mar an ti is fiuntaiche 
air tiolaca' na crabhachd. Oir ata Tighearna toirt a 
beannachd fa annfin, far am faith fe na faothaichean 
falamh. Agus mar is moa threagas neach na nithe fm 
bhos, agus mar is moa bhafaicheas e dha fein tre tair 
dha fein, mar is graide thig an gras, mar is pailte theid 
e fteach, agus thogas e na's airde an cridhe faor. 

Ann fin chi fe agus bithi' fe ann pailteas, agus bithi" 
iongantas air, agus meaduichear a chridhe anna fein ; 
chion gn bheil lamh an Tighearna maille ris, agus gu'n 
chuir e e fein go lear 'n a lamhaibh fe re faoghal nan. 
faoghal. Feuch ! air an achd fo beannaichear an duine, 
a'ta 'g iarra' Dhea 'na uile chridhe fe, agus nach da> 
ghlac anamfa ann diamhaoin. Tha leathaid fo neach 
ann glaca' na Eucharaifd naomh ag faighail mor ghrais 
an nafgai' dhiadhai ; chion nach 'eil e fealtuin air a 
chrabh agus air a iholas arai' fein, ach gu bheil e 
beachda' ofcion gach uile crabh agus folas ; air onoir 
agus gloir Dhea. 

C A I B. XVI. 

Gur choir dhùnne arn Eigeanan fa fhofgala' do Chriofd 9 
agus a Gbras fa iarra.' 



O 



Guth an DeifcioluiL 

THIGHEARNA ro bhlafta agus gaolach! a 's 
mian leam nois do ghlaca', go crabhach ; is aithne 
dhuit mo laigfe, agus an eigean a'ta mi fulana", agus 
cia moi* na uilc agus na ciontan, anns am bheil mife 
mo laithea', cia minic ata mi air m* antromacha', air 
mo btwairea', air mo chuirea' fo thriobloid, agus air 



a 3 8 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

mo fhalacha' : d' ionnfui' fe 'ta mi teachd airfon leigheas; 
agus guidheam folas agus comhna' ort. Labharam ris 
an ti d' an aithne gach uile ni, d' am bheil gach uile 
nithe ann taobh-tigh dhimfe lan foliuifeach, agns ris an 
ti amhain a'ta comafach air folas agus cuideachd thoirt 
dhamh, ata fios agad fa air na nitheibh maith,ata thuilie 
dhioth orm, agus air cia bochd ata mife ann fubh- 
ailceibh. 

Feuch ! ata mife na mo fheafamh ann do lathairfe go 
bochd agus lom-nochd ag firea' do ghras agus ag iarra' 
do throcair fe, Beathaich d' fhear-deirc bochd fa : las 
fuas m' fhuarachd fa le teine do ghraidhfe ; foilleireich 
mo dhoille fe le dealra do lathaireachd fein. Tionda' 
gach uile ni antrom agus crofanta chum foighidin, 
gach uile ni bhos agus cruthaichte chum tair agus dio- 
chuimne. Tog mo cridhe fuas ugad fein air neamh, 
agus na leig dhamh dol air feacharan-cuairt fo air 
thalamh. Bithea' thufa amhain mileis dhamh as fo fuas, 
agus go brach, do bhri gur tufa 'mhain mo bhiadh 
agus mò dheoch, mo gradh agus m' aoibhneas, mo 
mhilfeachd, agus m' uile math fa. 

Och! nachlafa', nach loifgea' agus nach cru-chaochla' 
tu mi annad fein le do lathaireachd fe, chum gu'n 
deantar mi tre gras cheangail o'n leath-afteach, agus tre 
leagha' ghraidh theafmhoir, mar aon fpiorad maille ruit. 

Na lcig mife air falbh uaite air ocras agus tirm; ach 
buin rium ann do throcair, mar bhuin thu go minic 
agus le ioneantas ri do Naoimhfe : Ciod an t iongantas, 
ma chuirear mi go iomlan air theine leatfa, agus gu 
bafaichin dhamh fein ? O'n is tufa do ghna teine lof- 
gach, agus nach caith am feafd ; an gradh ag glana' na 
cridheachan, agus ag folleireacha' na tuigfe. 

C A I B. XVII. 



C.XVII. LEANMHUIN CHRIOSD. S39 

C A I B. XVH. 

Air Graàh durachdach agu% air Togar ro mhor gu Criofd 
gh\aca\ 

Guth an Dcifciohuil. 

T EIS an chrabh is moa, agus le gradh lofgach, le 
durachd uile, agus togar mo chridhe, is mian leam 
do ghlaca' fa o Thighearna ! mar mhiannaich moran 
Naoimh, agus muintir chrabhach eile thu, an uair 
ghabh iad commanachd, a bha ro thaitneach dhuit 
fe ann naomhachd beathai, agus ro theafmhor ann 
crabh, O mo Dhia, an gradh fiorrui, am math iom- 
ian, an fonas gan crioch ! bu mian leam do ghlaca' leis 
an togar bu dian agus an t urram bu toiltineach a bha 
riamh aige, na b' urruin aon do na Naoimh mhothaca'. 
Agus ghe, nach fiu mife, air na mothachan fin uile na 
crabhachd bhith agam : ghidhea' bheiream fuas dhuit 
fpeis iomlan mo chridhe mar gu bithea' na m' aonar 
agam na togara lofgach agus ro thaitneach fin uile : 
feadh, agus ciod fam bith is nrruin an inntin dhiadhai, 
ghabhail no mhiannacha', bheiream agus tairgeam fo 
uile dhuit leis an urram is airde agus an gaol is fhaide 
fteach. Ni togar leam neo-ni choimhead agam fein ; 
ach tha mi toirt fuas dhuit go faor toileach mar iobairt, 
mi fein agus na bheil agam. O Thighearna mo Dhia, 
mo Chruthadoir, agus m' fhear-faorai' ! is maith leam 
do ghabhailair an la diu, leisan ghradh cheudna, urram 
molla' agusonoir, leis an taingealas cheudna, fìuntas agus 
gaol, leis an chreideamh cheudna dochas agus gloinead, 
leis an do mhiannaich agus do ghabh Muire 'n Oigli 
ghlormhor do Mhathair ro naomh fein fe thu, an uair 
fhreagair i go iriieal crabhach an t Aingeai, a dh innis 

di 



S40 LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

di run-diamhaìr na Feoil-ghabhalachd. Feuch ban- 
oglaoch an Tighearna, bith dhamh fa reir d' fhocuil fe. 

Agus mar do Roi-theachdoir an ti's ro mhath am 
meafg nan Naomha, Eoin Baiide, a leim le gairdeachas 
an Spioraid Naoimh ann do lathair, an tra bha e fofd 
duinte fuas ann brion a Mhathairfe ; agus 'g a ilfeacha' 
fein ro mhor ann deidh laimh, air faicin dha Iofa *g 
imeacha' meafg nan daoine; dubhairt fe le gaol crabh- 
ach : 'Ta caraid an fhir-nua-phofda na fheafamh agus 
ag eifdeachd ris, ata fe deanamh gairdeachais le aoibh- 
neas mor airfon guth an fhir-nua-phofda ; amhuil fin 
mar an ceudna, is maith leam fa bhith 'air mo lafa' fuas 
le togaraibh mor agus naomha agus mi fein chuirea'ann 
d' fhianuis fe, le m' uile chridhe fe, Air an abhar fin^ 
cuirim ann do lathair ann fo, agus tairgeam fuas dhuit 
aoibhneafan anabarrach nan cridheachan ciabhach uiie, 
an gaoil lofgach fa an anabarra-inntineach agus an foii- 
leireichsan fa os an airde, an fealtuinean neamhail fa 
maille ris gach uile fubhailce, agus molla' a'ta, no 
bhitheas air an cliuthacha' kis gach uile creatoir air 
neamh agus air thalamh ; air mo (hon fein, agus gach 
uile ata air an earbfa' re 'm urnuidh ; chum agus gu 
bithea' tu air do mholla' agus air do ghioracha' leis 
gach uile duile. 

Gabh mo runa fa o Thighearna mo Dhia fa ! agns 
mo thogara fa thaobh molla' anabarrach agus beannachd 
do-thomhai(te a'ta le ceartas dligheach dhuit reir lion- 
mhorachd do mhoralas do-labhairte fe. Bheiream 
iadfo dhuit agus is mian leam an toirt air feadh gach 
uile la agus tiota nan aimfir; agus, chum molia', agus 
buidheachas thoirt dhuit maille rium ie 'n urnuidheibh, 
agus an uile ghaol fa ; guidheam agus gairmeam chum 



C.XVII. LEANMHUIN CHRIOSD. 34* 

fo, na Spioradan neamhail uile agus na fìreanaich go 
iomlan. 

Molla' gach fluagh, gach clann agusgach teangathu, 
agus arduichea' iad d' ainm mileis agus naomh, leis an 
ghraonachas is airde agus leis an chrabh is diana. Agus 
leig do gach uile neach a'ta molla' d' Ihacramaid fe 
go urramach crabhach, a ghabhail le lan creideimh, 
agus faithea' iad gras agus trocair agad, agus guidhea* 
iad go irifeal air mo fhon a'ta mo chreatoir peaccach. 
Agus an uair gheabh iad an crabh togarach, agus 
an coi-chea igal aoibhneach fo ; agus dh imeicheas iad 
o do bhord naomh neamhaii fe, air an cofurtacha' go 
maith, agus air an beathacha' go iongantach : .deo= 
naichea' iadum bhith ag cuimhneacha' air m' anam 
trua' fa. 

C A I B. XVIII. 

JVi bu cholr do'r. Duine bhith na RanJ'uicheor mian-Jheallach 
'fan t Sacraniaià. ach mar Fhear-leanmhuin irifeai Chrioj'd 
ag toirt a Timgfe fb Smachd do Chreideamh naomh. 

Guth an Deifcicbuil, 

TS eigtn dhuit an aue thoirt air ceufnacha' aireoch, 
agus aeo-tharbhacu aftaeh 'fan t facramaid ro 
dhoimhean fo, ma's aill ìeat gan bhith air do fhluga' 
fuas ann doimhneachd an amharais. An ti a'ta na ran- 
faicheor air moralachd, antromaichear e le gioir. Tha 
Dia comafach air tuille obair dheanamh na 's urruin an 
.duine thuigfin. Tha 'm feoruchas crabhach agus irifeal 
ak deidh na firinn, forghiulainte, deas air bhith teag- 
aifgte, do ghna ag foluma' bhith 'g imeacha' tre teagafg 
-fhullaiu nan Athracha. 

H h Is 



24* LEANMHUIN CHRIOSD. L. IV. 

Is beannaichie an t ionracas fin a'ta fagail flighe doirfeh 
»an ceifdean, agus a'ta trialla' air rod rei' cinteach aith- 
eantan Dhea. Is lionor iad a chaill an crabh, an tra 
b'aill leo ard nithe ranfacha' 'mach, 'Si chreìdeamh 
agus am bheatha neo-Iochdach a'ta air iarra' uaite, ajrus 
cha 'n e airdenatuigfe no firea' doimhean run-diamhair- 
eachd Dea. Mar taig, agus mar leir leat na nithe, 
a'ta fothadfa : cionnas thuigeas tu na nithe, a'ta os do 
chean ? Cuir thu fein fo gheill do Dhia, agus ilfeich do 
thuigfe chum creideimh agus bheirear follus na tuigfe 
dhuit, co fad agus bhitheas fin tarbhach agus feamail 
dhv.it. 

Tha cuid arai' do dhaoine air am buairea* go 
trom thaobh na creideimh agus an t facramaid. 
Ach cha'n 'eil fo re chuirea' as an leath fa, ach 
na's tocha as leath an namhaid. Na bithea' curam 
ort, na bith re confboid maille re do fmuainteibh 
fein, na toir freagar do na amharafaibh a'ta 'n Dea- 
mhain ag togail annad : ach creid focuil Dea, creid 
a Naoimhfe agus Fhaidhean fa, agus teichi' an namhaid 
aingi' uaite. Go tric, is mor an tairbhe th' ann, gu 
fulainea' feirbheafaich Dhea an leathaidin fin. Oir 
cha'n 'eii an Diabhol ag buairea' na mi-chreidmheich 
agus na peaccaich a'ta cheana go tearuinteaige; ach tlia 
e buairea' na fìreana, an dream chrabhach agus ag cui- 
rea' dragh orra air ioma achd. 

Air an abhar fin, imeich air d' adhairt le creideamh 
ionruic gan teagamh fam bith, agus dluthaich ionnfui' an 
t facramaid le urram irifeal. Agus ciod fam bith nach 
urruin thu thuigfin, earb e go tearuinte ris an Dia ni!e 
chumhachdach ; cha mheall Dia thu, ach meallar an tii 
a chuireas earbs mor anna fein, Tha Dia 'g imeacha' 
xnailìe ris an neo-lochdach ; agus 'g a thaiibeana' fein 

do'.n 



C. XVIII. LEANMHUINCHRIOSD, Z43 

do'n irifeal, ag toirt tuigfe do na aondaibh beaga ; ag 
fofgala dorfa na tuigfe do na inntineibh glana, agus ag 
follacha' an ghrais air arrdream aireoch agusuaibhreach. 
Tha reafun an duine, lag, agus feudae' e bhith air a 
mhealla', ach cha'n urruin an fhior chreideamh bhith 
mealta. 

Is coir do'gach uile reafun agus lorgaireachd, an 
chrtideamh feantuin, agus cha' n e dol roipe no dol nà 
aghaife. Oir ann fo, thalamh-an-uachdar aige creideamh 
agus gradh,agus tha iad agoibreacha' air doigheibh fol- 
ìuichte anns an t. lacramaid ro naomh fs ro ard fo. 
An Dia, a'ta fiorrui' agus do-thuigfineach agus uile- 
chnmhachdach ann an comas, a'ta fe deanamh nithe mor 
agus do-ranfaichte araon air neamh agus air thatamh r 
agus ni bheil ranfacha' ann re dheananih amach air oibre' 
ioHgantach fa. Na bithea' oibre' Dhea mar fin, agus gia 
feudar an tuigfin go furafda le rcafun an duine ; cha b' 
urruin iad bhith, air an gairmea' iongantach no do-» 
kbhaute. 



N CHRIOCH, 



{ ÌU ì 
MEARRACHDAN AN CLO-BHUALAF. 



Taobh 




Line 






Leabh. 


8 


- 


- 


21 


- 


- 


faothair tharruin 


PP 


- 


- 


4 


- 


- 


naire 


42 


- 


. 


28 


- 


- 


Aithne 


46 


- 


- 


5 


- 


- 


Ann 


46 


- 


- 


26 


- 


- 


Stigh 


48 


- 


- 


4 


- 


- 


Thu 


51 


- 


- 


14 


- 


- 


Stigh 


53 


- 


= 


31 


- 


- 


Deimbin 


61 


- 


- 


I 


- 


- 


Sgoine 


62 


- 


„ 


17 


- 


- 




86 


- 


. 


3 


- 


- 


Latbair 


i©3 


- 


- 


5 


- 


- 


Cath 


114 


- 


. 


21 


- 


- 


Cluintiu 


114 


. 


. 


2? 


. 


- 


Dhearbhar 


120 


- 


. 


8 


- 


. 


Uile 


1*5 


- 


- 


33 


. 


- 


Comhnui' 


133 


. 


„ 


7 


- 


- 


Teangan 


145 


- 


- 


'3 


- 


- 


Teachd 


148 


- 


- 


«3 


- 


- 


Dhoibh 


ISO 


- 


. 


25 


~ 


- 


Do 


IJ8 


. 


- 


7 


- 


- 


Uile 


181 


- 


- 


27 


- 


- 


Gabhail 


1S4 


- 


- 


1 


- 


- 


Tanaig 


18J 


. 


- 


8 


- 


- 


Sgriofa' 


191 


- 


. 


24 


- 


- 


Comfurtuichea' 


193 


- 


. 


4 


. 


. 


Na ain-reite 


320 


- 


- 


12 


- 


- 


Gach 


*37 


- 


- 


*3 


- 


- 


Coir.